(Մանֆրեդ Կլիմեկ)
Արդեն երեք օր է՝ շրջում եմ Բուրգենլանդում։ Այցելում եմ գինեգործների, նստում եմ համտեսի սրահներում, անցնում եմ խաղողի այգիների միջով, խմում եմ կենտրոնացած, ուշադիր, հիմնականում՝ էյֆորիկ զգացումով։ Եվ գրեթե նույնքան կենտրոնացած ինձ մատուցվում է մեկ այլ բան՝ իհարկե ոչ այն գինեգործների կողմից, որոնց այցելում եմ․ լուրեր։ Կիսատ նախադասություններ։ Ակնարկներ։ Անպատկառ արտահայտություններ հենց այն տնտեսությունների մասին, որտեղ հիմա գտնվում եմ կամ դեռ պետք է լինեմ։ Ոչ բացահայտ, ոչ ստուգելի, հազվադեպ՝ կոնկրետ, բայց չարտահայտված հավելումով․ «Սա պետք է ուսումնասիրես»։
Մի բան պետք է հենց սկզբից հստակ ասեմ, որովհետև հակառակ դեպքում կառաջանա հենց այն, ինչը այստեղ պետք է կանխվեր․ մինչ այժմ այցելածս գինեգործներից ոչ մեկը նույնիսկ մեկ այսպիսի լուր չի տարածել։ Ընդհակառակը։ Ենթադրանքները գալիս են դրսից։ Եվ այնուամենայնիվ, ոմանց մտքում, ըստ երևույթին, ձևավորվում է այն անհեթեթ պատկերացումը, թե լրագրողները այստեղ պետք է հանդես գան որպես մանր թունավոր նետերի փոխանցողներ՝ գավառական հաշիվների մաքրազերծման փոխադրողներ։
Այն, ինչ իրականում ապրել եմ այս օրերին, բոլորովին այլ բան է՝ համաշխարհային մակարդակի գինեգործություն։ Ճշգրտություն, խորություն, ինքնաբուխ բնականություն։ Գինիներ, որոնք որևէ ապացուցման կարիք չունեն։ Գինիներ, որոնք չեն փորձում որևէ բան բացատրել, այլ պարզապես կան։ Նա, ով դեռ լրջորեն խոսում է «ավստրիական առանձնահատուկ ուղու» կամ «տարածաշրջանային նշանակության» մասին, վաղուց հետ է մնացել։ Բուրգենլանդն այլևս ոչ փորձադաշտ է, ոչ հույս, ոչ էլ «ճանապարհին» գտնվող մի բան։ Այն արդեն հասել է իր նպատակակետին։
Հենց այդ պատճառով էլ այս ետնախորշային աղմուկն այդքան տհաճ է։ Որովհետև այն ոչ միայն մանրախնդիր է, այլև հիմար։ Մի փուլում, երբ գինեգործությունը ողջ Եվրոպայում ճնշման տակ է, երբ իրացման շուկաները փլուզվում են, սպառման սովորությունները փոխվում են, իսկ բարոյական երանգավորում ունեցող abstinence-ի շարժումները տարածվում են քաղաքային մշակութային մամուլի էջերում, միմյանց վրա հարձակվելը վարքագծի բոլոր հնարավոր ձևերից թերևս ամենահակաարդյունավետն է։
Նա, ով հիմա կարծում է, թե սեփական դիրքը պետք է ամրապնդել՝ թուլացնելով ուրիշներին, ոչինչ չի հասկացել։ Ո՛չ շուկայից, ո՛չ էլ պահից։ Իրողությունը դաժանորեն պարզ է․ եթե գինին ապագա պետք է ունենա, ապա ոչ ինքնամփոփ հայացքով, ոչ ինտրիգներով, ոչ էլ անցած տասնամյակների աջակցության մեխանիզմների վերադարձին հավերժ սպասելով։ Այլ ընդլայնման միջոցով։ Նոր շուկաների միջոցով։ Հնդկաստանի կամ Լատինական Ամերիկայի նման ուղղությունների մասին լուրջ, համատեղ մտածելու միջոցով՝ այնտեղ, որտեղ հետաքրքրասիրությունը, վերելքն ու վայելքը դեռ խղճի խայթ չեն առաջացնում։
Առավել ևս անհանգստացնող կլիներ, եթե հաստատությունները, միությունները կամ մարքեթինգային կազմակերպությունները թեկուզ մոտենային այս ապակառուցողական դինամիկաներին։ Նրանց գործը չի կարող լինել տրամադրություններն ուժեղացնելը կամ խրամատային պայքարները միջնորդելը։ Նրանց գործը պետք է լիներ հակառակն անել՝ ընդհանուր պատկերը ներկայացնել, համախմբել ինքնավստահությունը, բացել հեռանկարներ։
Բուրգենլանդը վաղուց այլևս գավառ չէ։ Բայց գավառամտությունը, ինչպես ցույց է տալիս փորձը, աճում է հենց այն ժամանակ, երբ տնտեսական մտահոգությունները բախվում են ինքնիշխանության պակասի հետ։ Դրա դեմ չեն օգնի ո՛չ լռությունը, ո՛չ աչք փակելը։ Դրա դեմ օգնում է միայն մեկ բան՝ մտավոր կարգապահությունը։ Եվ այն գիտակցումը, որ համերաշխությունը բարոյական կարգախոս չէ, այլ տնտեսական անհրաժեշտություն։
Մնացած ամեն ինչ ինքնավնասում է։ Մի ժամանակաշրջանում, երբ ոչ ոք չի կարող իրեն դա թույլ տալ։