(Մանֆրեդ Կլիմեկ / խմբագրություն / անիմացիոն պատկեր՝ runwayml)
Ֆրանսիան առաջին անգամ ավելի շատ գարեջուր է խմում, քան գինի։ Զա՛կ։ Մի նախադասություն, որը դեռ քսան տարի առաջ կհնչեր որպես կտրուկ, իռացիոնալ մշակութահոռետեսական թեզ, այժմ հանկարծ հայտնվում է որպես սթափ վիճակագրություն։ Սակայն այստեղ իսկապես զարմանալին գարեջրի հաջողությունը չէ։ Այլ առօրյա գինու անկումը։
Քանի որ Ֆրանսիան զգացմունքային առումով շարունակում է մնալ գինու երկիր։ Գրեթե յուրաքանչյուր ֆրանսիացի դեռ գինին համարում է ազգային ինքնության մաս։ Մեծ տարածաշրջանները շարունակում են վայելել համաշխարհային համբավ, բարձրակարգ գինիները հասնում են ռեկորդային գների, իսկ Բուրգունդիան և Շամպայնը միջազգային մակարդակում երբեմն ավելի պահանջված են թվում, քան երբևէ։ Եվ այնուամենայնիվ գինին անհետանում է առօրյա կյանքից։
Հատկապես՝ կարմիր գինին։
Ճաշի ժամանակ մատուցվող բաժակը, երեկոյան կարաֆը, խորտիկի կամ պանրի կտորի հետ մատուցվող պարզ սեղանի գինին․ հենց այս մշակույթն է այժմ մեռնում։ Ոչ թե կտրուկ, այլ դանդաղ։ Գրեթե աննկատ։ Եվ դրա հետ անհետանում է գինեգործության այն սոցիալական միջին շերտը, որի վրա դարեր շարունակ ամեն ինչ էր կառուցված։
Այս զարգացումը հատկապես դաժանորեն հարվածում է Բորդոյին։
Քանի որ Բորդոն թույլ է տվել մի սխալ, որի համար այժմ վճարում է։ Կամ ավելի ճշգրիտ՝ միանգամից երկու սխալ։ Բարձրակարգ շատոներն, այդ թվում՝ երկար ժամանակ մատչելի փոքր շատոները, սովորական սպառողների համար աստիճանաբար դարձան անհասանելի։ Մեծ Բորդոն տասնամյակների ընթացքում հավակնոտ քաղաքացիական գինուց վերածվեց ֆոնդերի կառավարիչների, կոլեկցիոներների և սպեկուլյանտների համար նախատեսված գլոբալ շքեղության օբյեկտի։ Տնտեսական առումով դրա դեմ քիչ բան կարելի է ասել․ պահանջարկ կար, շուկան վճարում էր, փողի և ներդրումների համար տարածք էր ստեղծում։ Սակայն միաժամանակ Բորդոն այդ պատճառով կորցրեց իր մշակութային արմատավորումը առօրյայում։ Տարածաշրջանը զգացմունքային առումով հեռացավ այն միջին խավից, որն ի սկզբանե այն մեծ էր դարձրել։
Իսկ դրա տակ շատ հաճախ մնաց անիմաստ, տեխնիկապես չափից ավելի մշակված, արդյունաբերական տեսք ունեցող և արդյունաբերական Բորդոյի մի ծով։ Հենց այստեղ է իրական խնդիրը։ Քանի որ բորդոյական գինեգործների մեծամասնությունը Premier Grand Crus չի արտադրում, այլ՝ պարզ գինիներ։ Դրանցից շատերը տարիների ընթացքում կորցրին հմայքի, հյութեղության կամ հեշտ խմվող լինելու ցանկացած ձև։ Գերէքստրակցիան, չափից շատ փայտը, կանաչ տանինները, գաղափարազուրկ գինեգործական տեխնիկան և որակի գրեթե բյուրոկրատական պատկերացումը անհամար մատչելի բորդոյական գինիները վերածեցին գինիների, որոնք թեև անթերի էին, բայց հաճույք չէին պատճառում։
Ֆրանսիացի սպառողները (և ոչ միայն նրանք) ինչ-որ պահի արձագանքեցին անտարբերությամբ։
Սա Բորդոյի իրական ողբերգությունն է․ տարածաշրջանը միաժամանակ դարձավ չափազանց թանկ և չափազանց ձանձրալի։ Այսօրվա սպառողը միանգամայն ընդունում է բարձր գները, եթե դրանցում զգում է հույզ, բնավորություն կամ յուրահատկություն։ Այն, ինչ նա ավելի ու ավելի քիչ է ընդունում, փոխարինելի գինիներն են՝ պատմական մեծ ժեստով, բայց բաժակի մեջ՝ քիչ անմիջական ուրախությամբ։ Հենց այդ պատճառով այսօր հաճախ ավելի լավ են գործում այն տարածաշրջանները, որոնք նախկինում համարվում էին երկրորդական բեմեր․ Լուարը, Էտնան, Իսպանիայի որոշ հատվածներ, նույնիսկ Արևելյան Եվրոպայի նոր գինեգործական տարածաշրջանները։
Հետաքրքիր է այն, որ կարմիր գինու անկումը ամենուրեք նույն ուժգնությամբ չի տեղի ունենում, եթե ընդհանրապես տեղի է ունենում։ Արևելյան Եվրոպայի շատ երկրներում գինին, հատկապես կարմիր գինին, շարունակում է խորապես արմատավորված մնալ առօրյայում։ Լատինական Ամերիկայի որոշ հատվածներում նույնպես զարգացումը բոլորովին այլ տեսք ունի։ Այնտեղ գինին հաճախ դեռևս ունի այն սոցիալական ինքնըստինքյանությունը, որը Արևմտյան Եվրոպան հենց հիմա կորցնում է։ Այն խմում են ավելի քիչ գաղափարախոսական, ավելի քիչ ծիսական և հաճախ նաև ավելի քիչ մեղավորության զգացումով։ Սա հսկայական նշանակություն ունի, քանի որ վերջին տարիներին Արևմտյան Եվրոպան գինին ծանրաբեռնել է առողջության, բարոյականության, ալկոհոլային քաղաքականության, ինքնության և սոցիալական կոդերի մասին բանավեճերով։ Գարեջուրն առայժմ ավելի հեշտ է խուսափում այս քննարկումներից։ Այն ավելի հանգիստ, ավելի պարզ և ավելի անմիջական է թվում։ Հենց այդ պատճառով էլ այն այժմ հատկապես երիտասարդ սպառողների շրջանում հետ է գրավում իր դիրքերը։
Գինեգործությունն ինքն էլ դրա մեղքի բաժինն ունի։ Տասնամյակներ շարունակ փորձ էր արվում գինին միաժամանակ դարձնել ավելի շքեղ, ավելի ակադեմիական և ավելի խիստ կանոնակարգված։ Համտեսի ծեսերը, միավորային համակարգերը, մասնագիտական լեզուն, կոլեկցիոներական գները, սահմանափակ ալոկացիաները․ այս ամենն իսկապես բարձրացրեց հեղինակությունը, բայց գինին ավելի ու ավելի հեռացրեց սովորական մարդկանց առօրյայից։
Եվ հենց այդ առօրյան էր դարեր շարունակ նրա իրական ուժը։
Քանի որ Եվրոպայի մեծ գինեգործական երկրները երբեք հիմնականում չեն ապրել խորհրդանշական շշերի հաշվին։ Նրանք ապրել են միլիոնավոր պարզ, ազնիվ սեղանի գինիների հաշվին։ Ապակե կարաֆներով մատուցվող կարմիր գինու։ Գյուղական պանդոկների։ Ճաշերի։ Բանվորների, գյուղացիների, արհեստավորների և փոքր քաղաքացիների, որոնք գինին չէին բացատրում, այլ խմում էին։ Այս աշխարհն այժմ անհետանում է։
Սակայն դա ինքնաբերաբար չի նշանակում գինու անկում։ Ավելի հավանական է խորքային վերափոխումը։ Գինին կդառնա ավելի հազվադեպ, ավելի գիտակցված, ավելի բարձրորակ և միաժամանակ ավելի շատ՝ մշակութային ու շքեղության արտադրանք։ Իսկ տասնամյակներ շարունակ Եվրոպան բնորոշող պարզ կարմիր գինիների հսկայական ծավալները կշարունակեն նվազել։ Ֆրանսիան այս փոփոխությունն ապրում է պարզապես ավելի վաղ և ավելի տեսանելի, քան մյուսները։ Գուցե նաև ավելի դաժանորեն, քանի որ ոչ մի այլ երկիր իր ինքնությունն այդքան սերտորեն չի կապել կարմիր գինու հետ։