(Կլոդ Օգյուստ, խմբագրություն)
Կան գինիներ, որոնք ապրում են գինի պատրաստելու ավանդույթի շնորհիվ։ Եվ կան գինիներ, որոնց վրայով անցել են շարժումներ, որոնք հավատում են, թե գինին նաև քաղաքական ծրագրի մի տեսակ է՝ գինի խմողների և սպառողների քաղաքական հայտարարությունը։ 1990-ականների վերջին վերջինը տեղի ունեցավ միանգամից երկու անգամ․ երկու գաղափարախոսական հոսանք ցանկանում էին վերասահմանել Շարդոնեն կամ ընդհանրապես դուրս մղել այն։ Երկուսն էլ ձախողվեցին։ Եվ սա ցույց է տալիս, թե ինչն է այսօր արդիական՝ ոչ մի դոգմա։
Ամեն ինչ, բացի Շարդոնեից։
Առաջին կարգախոսը «ABC»-ն էր՝ Anything but Chardonnay՝ «Ամեն ինչ, բացի Շարդոնեից»։ ԱՄՆ-ում ծնված այս կոչը պայքարի աղաղակ էր ամենուրեք տարածված, հաճախ չափազանց փայտային Շարդոնեի դեմ․ այդ գինիները, որոնց վրա բարիկի կաղնու համը ծանր հետք էր թողել, երբեմն դժվար էր նույնիսկ վայելել։ Ով 1999 թվականին, հատկապես ԱՄՆ-ում, ցանկանում էր իրեն ինչ-որ բան ներկայացնել, պատվիրում էր Սովինյոն Բլան, Շենեն կամ Ռիսլինգ։ Մարդիկ ուզում էին սահմանազատվել ենթադրաբար պարզունակ սպառողական ճաշակից, այն ժամանակ Կալիֆոռնիայում նորաձև «կարագային Շարդոնեների» ծանրությունից, որոնք իրականում անխմելի էին։
Դա գինի խմող մտավորականների ապստամբությունն էր՝ փոքրամասնության ապստամբությունը։ Նրանք ցանկանում էին գինին դարձնել ավելի բազմազան, ավելի հետաքրքիր, ավելի նուրբ։ Եվ այո, կարճ ժամանակով նորաձև էր Սովինյոն պատվիրելը, Ռիսլինգը գովելը, Շենեն բլանը փառաբանելը։ Բայց թվերն այլ բան են ասում․ այսօր Ամերիկան ավելի շատ Շարդոնե է խմում, քան երբևէ։ Մասամբ նաև այն պատճառով, որ այլ սպիտակ գինիների ներմուծման մաքսատուրքերը բարձր են, և որովհետև Շարդոնեն ԱՄՆ-ում պարզապես հաջողված է՝ աճում է, բերք է տալիս, ապահովում է հուսալի որակ։ «ABC»-ն հեշթեգ էր՝ դեռ մինչև սոցիալական մեդիայի գոյությունը։ Վերջում այն մնաց կարգախոս, ոչ թե հեղափոխություն։
Առանց փայտի։
Երկրորդ շարժումն ավելի անհեթեթ էր․ այն ցանկանում էր փրկել Շարդոնեն՝ զրկելով նրան փայտից։ «Unoaked Chardonnay»-ն դարձավ կարգախոսը։ Բարիկի և տոննոյի փոխարեն՝ չժանգոտվող պողպատե տարաներ, կարագայնության փոխարեն՝ թարմություն, թոստավորման փոխարեն՝ երիտասարդություն։ Եվ մեկ-երկու տարի թվում էր, թե նոր դարաշրջան են հռչակել։
Ես դեռ լավ հիշում եմ այս «Unoaked Chardonnay»-ներից մեկի հետ իմ առաջին հանդիպումը։ Դա 2000-ականների սկզբին Դյուսելդորֆի հայտնի ցուցահանդեսում էր։ Բարձրացրի բաժակը, առաջին կում արեցի ու սպասեցի։ Պտուղը չափավոր էր, թարմությունը՝ չափազանց թարմ, բայց կար նաև մի դատարկություն, որն ինձ գրեթե շփոթեցնում էր։ Ինձ համար առանց փայտի Շարդոնեն նման էր լարայինների բացակայությամբ համերգի՝ ճիշտ, կոկիկ, բայց առանց հոգու։ Բաժակը մի կողմ դրեցի, քաղաքավարի ժպտացի և հասկացա․ այս շարժումը երկար չի ապրելու։
Քանի որ առանց փայտի Շարդոնեն նման է առանց լեզվի վեպի։ Իհարկե, այն կարելի է հնեցնել պողպատե տարաներում․ ֆրանսիացիները երբեմն այդպես են անում հասարակ Bourgogne blanc-ի դեպքում, բայց ոչ առանց բերքահավաքի հյութերի մի մասը օգտագործված տակառի մեջ լցնելու։ Սակայն սորտը մեծության է հասնում միայն տակառի հետ երկխոսության մեջ։ Արդեն գրեթե 150 տարի է՝ Բուրգունդիայում Շարդոնեն փայտի մեջ խմորվում և հնեցվում է։ Սա մի ամուսնություն է, որն աշխատում է։ Ով Շարդոնե է ուզում, նյութականություն է ուզում։ Իսկ այս սորտի դեպքում նյութականության համար միայն քաղվածքի հետ շփման ժամանակը բավարար չէ, եթե այն ընդհանրապես կիրառվում է․ անհրաժեշտ է նաև փայտը։
Գաղափարախոսությունն ու գինին․ թողեք դա։
Երկու շարժումներն էլ՝ «Anything but Chardonnay»-ն և «Unoaked Chardonnay»-ն, մի ընդհանուր բան ունեին․ նրանք ցանկանում էին գինին սեղմել գաղափարախոսական ձևի մեջ։ Նրանք քարոզում էին, բանավիճում էին, ցանկանում էին պարտադրել սպառման սովորություններ։ Նույն ժամանակաշրջանում հանդես եկավ Նիկոլա Ժոլին՝ իր արմատական կենսադինամիկ պահանջով՝ ժամանակակից առաջին «բնական գինու աստվածը»։ Այդ ժամանակ նրան նույնպես մարգարեի պես էին փառաբանում։
Սակայն պատմությունը ցույց է տալիս․ գաղափարախոսությունները գինու աշխարհում երկար չեն պահպանվում։ Գինին կրոն չէ։ Այն մշակույթ է, արհեստ, գյուղատնտեսություն և վայելք։ Շարժումները, որոնք այն գործիք են դարձնում, հազվադեպ են ապրում մի քանի խաղողի բերքահավաքից ավելի։ Դրանք կարող են վերնագրեր ստեղծել, բայց սերունդ չեն ձևավորում։
Շուկան, քիմքը, ավանդույթը՝ այս ամենն ավելի ուժեղ է։ Այսօր ԱՄՆ-ում Շարդոնե են խմում՝ փայտով և առանց խղճի խայթի։ Ֆրանսիայում շարունակում են գինին տակառների մեջ լցնել, ինչպես դարեր շարունակ։ Իսկ Գերմանիայում և Ավստրիայում ABC-ի կարգախոսը երբեք ոչ ոքի իրականում չի տպավորել։
Հերիք է արդեն։
Ի՞նչ է մնում։ Շարդոնեն մնացել է այն, ինչ եղել էր։ Այն դիմակայել է հարձակումներին, ապրել է նորաձևություններից ավելի երկար և ևս մեկ անգամ իրեն ապացուցել է որպես աշխարհի մեծ սպիտակ խաղողի սորտը։ Սովինյոնը, Ռիսլինգը, Շենենը՝ բոլորն ունեն իրենց տեղը, երկրպագուներին, հայրենիքը։ Բայց ոչ մի գաղափարախոսական շարժում չկարողացավ Շարդոնեին գահընկեց անել։
Եվ սա է իրական դասը․ գինուն գաղափարախոսություն պետք չէ։ Նրան պետք են խաղողագործներ, որոնք լրջորեն են վերաբերվում իրեն, տեղանքներ, որոնք նրան ուժ են տալիս, և խմողներ, որոնք սիրում են նրան։ Մնացած ամեն ինչ միջանկյալ դրվագ է՝ նույնքան կարճատև, որքան ամառային նորաձևությունը։