(Մանֆրեդ Կլիմեկ / WELT am SONNTAG / լուսանկար՝ Կլիմեկ / անիմացիոն պատկեր՝ runwayml)
Ռոլանդ Վելիչ խոսում է գինու մասին այնպես, կարծես խոսքը աշխարհաքաղաքականության մասին է։ Դա տարակուսանք է առաջացնում։ Սակայն 63-ամյա Վելիչը՝ Գրոսհյոֆլայնի գինեգործը, որը գտնվում է Էյզենշտադտից՝ ավստրիական Բուրգենլանդի մայրաքաղաքից, անմիջապես հարավ, և որի Moric գինեգործարանի հռչակավոր Blaufränkisch գինիների շնորհիվ գինու աշխարհում իսկապես աշխարհահռչակ է, այն մարդը չէ, որ գինու և խաղողագործության մասին մտածելիս բավարարվում է ազգային սահմաններով կամ ծագման անվանումներով։ Նրա համար իրական աշխատանքը սկսվում է այն հարցից, թե ընդհանրապես ինչ է նշանակում ծագումը, և արդյոք այն դեռ համատեղելի է այսօրվա պետական սահմանների հետ։ «Մեր պատմական համատեքստը Ավստրիան չէ, այլ Հունգարիան»,— ասում է Վելիչը։ Դրանով նա ճիշտն է ասում, սակայն Ալպյան հանրապետությունում այդ պատճառով անպայմանորեն սիրված չէ։
Բուրգենլանդը որտեղից սերում է Վելիչը, երիտասարդ կազմավորում է․ Ավստրիայի կազմում է միայն 1921 թվականից, իսկ դրանից առաջ դարեր շարունակ եղել է Արևմտյան Հունգարիա։ Իր այսօրվա անվան ներքո ձևավորված ինքնություն չունեցող տարածաշրջան։ Տարածք, որն անընդհատ ստիպված է նորովի պատմել ինքն իր մասին։ Վելիչն անում է հենց դա։ Եվ անում է բարեկամական արմատականությամբ ու մեղմ ձայնով, որը տարածքում լռություն է պահանջում։
Այս գինեգործական տարածաշրջանի համար նրա օգտագործած անվանումը Պաննոնիա է։ Մի մեծ տարածաշրջան, որը ձգվում է սահմաններից այն կողմ՝ Բուրգենլանդից Հունգարիայով մինչև Սլովակիայի և Սլովենիայի որոշ հատվածներ։ Այն միմյանց է կապում ոչ թե այսօր խիստ տարբեր երկրների ազգային քաղաքականությունը, այլ կլիման, երկրաբանությունն ու մշակութային պատմությունը։ «Երբ կանգնած ես Տոկայայի լանջերին կամ Լեյթագեբիրգեում, կամ Կառնունտումի տարածաշրջանի Շպիցերբերգում,— ասում է Վելիչը,— զգում ես․ սա նույն լանդշաֆտն է։»
Սա ավելին է, քան բանաստեղծական պնդումը։ Սա աշխատանքային ծրագիր է։ Հենց այս մտածելակերպից են ծնվում Վելիչի նախագծերը Հունգարիայում, առաջին հերթին՝ «Hidden Treasures»-ը։ Գիտակցաբար անգլերեն ձևակերպված անվանում՝ բարդ մոտեցման համար։ Տոկայայում, Շոմլոյում և Բալատոնի ափին հունգարացի գինեգործների հետ Վելիչը փորձում է բացահայտել այն, ինչ նա հասկանում է որպես ծագման էություն՝ խաղողի տեսակը, հողը, կլիման՝ առանց ոճական չափազանցության։ Մեթոդը նույնքան պարզ է, որքան դեռևս արմատական․ ճշգրիտ աշխատանք խաղողի այգում, նվազագույն միջամտություն գինու մառանում, ինքնաբուխ խմորում, քիչ ծծումբ։ «Մենք ուզում ենք հասկանալ այն, ինչ կա։ Իսկ դա հնարավոր է միայն, եթե թույլ տաս, որ այն լինի։»
Hidden Treasures նախագիծ չէ այն իմաստով, որով նախագծերի ղեկավարները հասկանում են նախագծերը։ Սա գործընթաց է։ Վելիչը ներդնում է փորձ և ծագման նկատմամբ հստակ զգացողություն, իսկ տեղական գործընկերները՝ իրենց խաղողի այգիների հողակտորների խոր իմացությունը։ Այն, որ դրանից նոր ոճեր են զարգանում, գաղափարի մասն է։ Կենտրոնում Ֆուրմինտն է՝ Վելիչի համար եվրոպական մեծ խաղողի տեսակներից մեկը։ Blaufränkisch-ի հետ միասին այն նրա համար կազմում է պաննոնյան ինքնության հիմքը․ երկու տեսակ, որոնք ոչ միայն պատկերում են ծագումը, այլև կարծես հավերժորեն կրում են այն իրենց մեջ։
Վելիչի մտածողությունը ուղղված է գինու աշխարհի դեմ, որը տասնամյակներ շարունակ կողմնորոշվել է տարածաշրջանից հեռու նախատիպերով՝ Բորդո, Բուրգունդիա, միջազգային ոճական չափանիշներ։ «Մենք հարյուր տարի շարունակ կրկնօրինակել ենք»,— ասում է նա։ «Հաճախ՝ լավ, երբեմն՝ շատ լավ, բայց հազվադեպ՝ ինքնատիպ։» Գինը՝ ինքնագիտակցության կորուստ։ Վելիչը փորձում է շրջել այս գործընթացը։ Ոչ թե նորաձևությունների կամ նոր մեդիայի օգնությամբ, այլ վաղուց գոյություն ունեցողին վերադառնալով՝ գինի պատրաստելու ճշգրտությանը։
Այն, որ այս մոտեցումը ազդեցություն է թողնում խաղողագործության վրա, ամենից տեսանելի է երիտասարդ գինեգործների շրջանում։ Սերունդ, որն ավելի քիչ է փնտրում հանրային ճանաչում, քան բովանդակություն։ «Ամենամեծ հաճոյախոսությունն այն է, երբ նրանք դա ընդունում են»,— ասում է Վելիչը։ «Այդ ժամանակ գիտես, որ ամեն ինչ շարունակվելու է։»
Վելիչի խոսքով՝ ի վերջո, իր աշխատանքը փորձ է՝ Կենտրոնական Եվրոպայի մի մեծ տարածաշրջան կրկին ընթեռնելի դարձնելու։ Ոչ թե մարքեթինգային սովորական իմաստով որպես նարատիվ, այլ որպես մշակութային տարածք։ Ոմանց համար, և ոչ միայն գինեգործության ոլորտում, սա չափազանց ներխուժող է։ Սակայն ընկերներ ձեռք բերելը երբեք Վելիչի նպատակը չի եղել։ Եվ դա, իրոք, շատ ոչ ավստրիական է։