(Խմբագրություն / Մանֆրեդ Կլիմեկ)
Սա այն պահերից մեկն է, երբ ոլորտը հասկանում է, որ «թվայնացումը» միայն գեղեցիկ հասանելիության կորեր չի նշանակում, այլ նաև կախվածություն։ Meta-ն՝ մասնավորապես Facebook-ը, ոլորտի միաձայն հաղորդումների համաձայն, սկսել է ալգորիթմորեն ալկոհոլի հետ կապված էջերը այլևս չառաջարկել։ Ոչ ջնջել, ոչ արգելել, ոչ էլ անպայման պատժել։ Բայց ալգորիթմի օգնությամբ դրանք հեռացնել հենց այն ցուցափեղկից, որը վերջին տարիներին շատ ձեռնարկությունների համար դարձել է կենսական ուղի՝ առաջարկություններ, խորհուրդներ, «Սա նույնպես կարող է քեզ դուր գալ», նոր թիրախային խմբեր, օրգանական աճ։
Սա կարող է թվալ պարզապես այսպես կոչված հարթակային մեխանիզմի մի մանրուք։ Սակայն գինեգործարանների, առևտրականների, բարերի, ռեստորանների և գինու մեդիայի համար դա իրական շրջադարձ է։ Որովհետև այսօր տեսանելիություն ցանկացողը կախված է ոչ միայն հետևորդներից, այլև համակարգերից, որոնք բովանդակությունը տարածում են։ Ով դուրս է մնում այնտեղից, դառնում է ավելի անտեսանելի՝ և ոչ թե պարզապես մի փոքր, այլ կառուցվածքային առումով։ Այդպիսով գինու շուկային անսպասելիորեն մատուցվում է «նոր աշխարհակարգի» մի կում․ այլ վայրերում ընդունված կանոնները ներխուժում են մեր առօրյա՝ առանց այն բանի, որ մենք կարողանանք խոսել, քվեարկել կամ նույնիսկ հասկանալ, թե ինչ չափանիշներով է տվյալ պահին որոշում կայացվում։
Հատկապես դառը է այն փաստը, որ նույնիսկ Meta-ում գովազդ տեղադրող հաշիվներն ինքնաբերաբար պաշտպանված չեն։ Սա պարադոքսալ է թվում, բայց տեխնիկապես իրատեսական է։ Վճարովի գովազդներն ու օրգանական առաջարկությունները մեքենայի երկու առանձին մասեր են։ Գովազդները ցուցադրվում են աճուրդային համակարգի միջոցով՝ թիրախային խումբ, բյուջե, համապատասխանություն, առաջարկներ։ Իսկ առաջարկություններն աշխատում են սեփական դասակարգիչների և «Eligibility» կանոնների միջոցով․ արդյո՞ք հաշիվը հարմար է առաջարկների համար։ Թեման «զգայո՞ւն» է։ Արդյո՞ք անչափահասների համար բարձր ռիսկ կա։ Արդյո՞ք դա համապատասխանում է ապրանքանիշի անվտանգության տրամաբանությանը։ Եթե համակարգն ասում է՝ «Ալկոհոլի էջերը մենք չենք առաջարկում», ապա քիչ է օգնում այն, որ նույն կորպորացիայի մեկ այլ վայրում գումար եք ծախսում։ Դուք գնում եք հասանելիություն, բայց պարտադիր չէ, որ գնեք օրգանական պատահականության հասանելիությունը։
Սա ավելին է, քան մարքեթինգային խնդիր։ Սա հաղորդակցության, դիսկուրսի և մշակութային ներկայության խնդիր է։ Գինին՝ անկախ նրանից՝ սիրում եք այն, թե քննադատում, եվրոպական առօրյա մշակույթի մաս է՝ գյուղատնտեսություն, գաստրոնոմիա, արհեստագործություն, տարածաշրջանային ինքնություն, վայելք։ Երբ ԱՄՆ հարթակը որոշում է, որ գինին «առաջարկելի չէ», մշակույթը արագ վերածվում է երկրորդական թեմայի։ Առանց արգելող ցուցանակի։ Պարզապես՝ խեղդման միջոցով։
Եվ այդպիսով առաջ է գալիս այն հարցը, որը հիմա տալիս են բոլոր նրանք, ովքեր վերջին տարիներին Instagram-ն ընտրել են որպես բեմ․ Ե՞րբ է Instagram-ը հետևելու։ Instagram-ը պատկանում է Meta-ին։ Տեխնիկական բաղադրիչները նման են՝ առաջարկությունների բաժիններ, Explore ներդիր, Reels-ի հայտնաբերում, առաջարկվող հաշիվներ։ Եթե Facebook-ն այստեղ սահմանագիծ է քաշում, ապա առնվազն հնարավոր է պատկերացնել, որ նույն տրամաբանությունը՝ գուցե այլ ձևով, կհասնի նաև Instagram։ Եվ այդ ժամանակ ամեն ինչ լուրջ կդառնա․ որովհետև մինչ Facebook-ը որոշ ոլորտների համար արդեն «հին» է թվում, Instagram-ը շատ գինու ապրանքանիշերի, սոմելիեների, առևտրականների և մեդիայի համար կենտրոնական ալիք է։
Այն, ինչ մենք այս պահին տեսնում ենք, թվային հարթակների իշխանության դասական դինամիկան է․ միջոցառումները տարածվում են, օգտատերերը ստանում են անորոշ ակնարկներ, կոնկրետ հիմնավորումները բացակայում են, իսկ բողոքարկման ուղիները՝ դժվարանցանելի են։ Փոքր ձեռնարկությունների համար սա կործանարար է, քանի որ նրանք չունեն միջոցներ՝ հանկարծ այլ ալիքներով զրոյից կառուցելու համար։ Իսկ սպառողների համար սա նույնպես տհաճ է․ ավելի քիչ բացահայտումներ, ավելի քիչ բազմազանություն, ավելի շատ միապաղաղություն։ Ոչ թե այն պատճառով, որ շուկան դա է ցանկանում, այլ որովհետև ալգորիթմն այդպես է դասավորում։
Այսպիսով մենք հասնում ենք զգայուն, բայց անհրաժեշտ հարցին․ Արդյո՞ք մենք իսկապես վտանգված ենք ԱՄՆ մատակարարների կողմից։ Սպառնո՞ւմ է արդյոք սոցիալական մեդիայում «Չեղարկել գինին»։ «Չեղարկել»-ը մեծ բառ է։ Բայց այո․ եթե տեսանելիությունը դիտարկենք որպես ենթակառուցվածք՝ իսկ վաղուց այդպես է, ապա առաջարկությունների ցանկացած սահմանափակում կարող է գործել որպես մշակութային զտիչ։ Ոչ թե բարոյական ձևակերպմամբ, այլ տեխնիկապես իրականացված։ Իսկ տեխնիկան իշխանության ամենանրբագեղ ձևն է․ այն կարիք չունի բացատրելու իրեն, այն գործում է այնպես, ինչպես ցանկանում և ծրագրում են դրա մշակողները։
Հետևանքը չի կարող լինել «նախկինին» նոստալգիկ հղում անելը։ Հետևանքը դիվերսիֆիկացումն է, իսկ միջնաժամկետ հեռանկարում՝ ինքնիշխանությունը։ Եվրոպային անհրաժեշտ է սեփական թվային ենթակառուցվածքի լուրջ նախաձեռնություն՝ մատակարարներ, սերվերներ, հոսթինգ, ինչպես նաև հարթակներ, որոնք մշակութային ոլորտներին չեն վերաբերվի որպես ռիսկային արտադրանքի։ Դրան զուգահեռ գինու աշխարհին անհրաժեշտ է մի բան, որը մինչ այժմ պակասում է՝ սեփական սոցիալական մեդիա՝ առնվազն որպես ցանց, որտեղ արտադրողները, առևտրականները, սոմելիեները և մեդիան կկարողանան հաղորդակցվել՝ անկախ օտար հարթակների քմահաճույքներից։ Պարտադիր չէ, որ այն հսկայական լինի, բայց այն պետք է գործի։ Կասկածի դեպքում՝ ֆեդերացված, բաց, հստակ կանոններով՝ ավելի շուտ թվային գինու գյուղի, քան գլոբալ մարզադաշտի նման։
Մինչ այդ գործում է հետևյալը․ գինի հաղորդակցողը չպետք է հենվի միայն մեկ բեմի վրա։ Փոստային ցուցակները, սեփական կայքերը, RSS-ը, որոնման համակարգերի օպտիմալացումը, համագործակցությունները, գուցե նաև ֆեդերացված ցանցերը՝ այն ամենը, ինչը նվազեցնում է կախվածությունը, հանկարծ կրկին արդիական է։ Որովհետև Meta-ի այս որոշման դասը դաժանորեն պարզ է․ Ով չի տիրապետում ենթակառուցվածքին, ցանկացած պահի կարող է հեռացվել ցուցափեղկից։ Իսկ գինին չափազանց մեծ, չափազանց մշակութային և չափազանց եվրոպական է, որպեսզի երկարաժամկետ հանդուրժի դա։ Wineparty-ն երկուշաբթի լքեց Facebook-ը։