(Գերհարդ Ռետեր / խմբագրություն / անիմացված պատկեր՝ © Մանֆրեդ Կլիմեկ – runwayml)
Ահա թռչելով գալիս է հայտնի խոհարարի էլեկտրոնային նամակը, որը չորս տասնամյակ անց անցնում է թոշակի։ Մեծ տուն, մեծ անուն, մեծ կյանք։ Կից՝ նրա գինու նկուղի մանրակրկիտ ու խնամքով վարված Excel-ի ցուցակը։ Շատ Բորդո։ Շատ Բուրգունդիա։ Հին բերքահավաքի տարիներ։ Մեծ անուններ։ Եվ անմիջապես նույն հարցը, որը վաղ թե ուշ տալիս է գրեթե յուրաքանչյուր լուրջ գինու սիրահար․ ի՞նչ անել այս ամենի հետ։
Եվ ավելի կարևոր՝ իրականում որքա՞ն արժե այս ամենը։
Քանի որ գինու դեպքում նկուղային երևակայության և շուկայական իրողության միջև հաճախ ամբողջ մայրցամաքներ են ընկած։ Շատ մարդիկ իրենց շշերը ինքնաբերաբար համարում են փոքր կարողություններ։ Շուկան սովորաբար դրան շատ ավելի սթափ է նայում։ Իսկապես թանկ, իսկապես իրացվելի և իսկապես պահանջված է մնում միայն բացարձակ համաշխարհային գագաթը՝ կուլտային գինիների փոքրաթիվ էլիտան, այն երեք-չորս բուռ կալվածքները, որոնց վաղուց վաճառում են Blue Chips-ի պես։ DRC, Lafleur, Leroy, Roumier, գուցե ևս մի քանի անուն։ Այնտեղ պահանջարկը, առասպելը և գնի աճի սպասումը դեռ համընկնում են։ Եվ այդպես էլ կմնա՝ անկախ նրանից, թե ճգնաժամերն ուր կտանեն աշխարհը։
Իսկ մնացա՞ծը։ Մյուս գինինե՞րը։ Ավելի դժվար է։
Քանի որ գինին ունի մի նենգ հատկություն․ այն անընդհատ բազմանում է։ Հազիվ կարծում ես, թե բավականաչափ ունես, և արդեն հաջորդ դարակազմիկ բերքահավաքի տարին հայտնվում է անկյունից։ Եվ, իհարկե, չի կարելի այն բաց թողնել։ Երբեք։ Ուստի շարունակում ես գնել։ Հաճախ նաև այն պատճառով, որ տարիներ շարունակ ստիպված ես եղել «վերևից գնել», որպեսզի ընդհանրապես հասանելիություն ստանաս բաղձալի քվոտաներին։ Երկու արկղ բարձրակարգ Premier Crus, որպեսզի գուցե մի օր քեզ հատկացնեն կուլտային գինու մեկ շիշ։
Այդպես նկուղը մեծանում է։ Ու մեծանում։ Ու մեծանում։
Վաղ թե ուշ հայտնվում ես մեծ մտադրություններով լի դարակների միջև և սկսում հաշվել։ Միջին կյանքի տևողության, լյարդի վիճակի և խմելու հաճախականության հիման վրա հաշվարկելիս արագ պարզ է դառնում․ այս ամենը երբեք հնարավոր չի լինի սպառել։ Հատկապես որ նկուղների մեծ մասը լեգենդներից չէ կազմված, այլ «պարզապես» լավ գինիներից։ Գուցե նույնիսկ շատ լավ։ Բայց ոչ այն շշերից, որոնք ամբողջ աշխարհում աճուրդի տներին իրարանցման մեջ են գցում։ Դրանց շուկան դաժանորեն անկեղծ է։ Շատ հասունացած գինիներ փոքրաթիվ սիրահարների շրջանակներից դուրս գրեթե ոչ ոքի չեն հետաքրքրում։ Հատկապես երբ ծագումը, պահպանումը կամ բերքահավաքի տարին բացարձակապես կատարյալ կերպով փաստագրված չեն։
Սա հիասթափեցնող է հնչում։ Եվ իսկապես այդպես է։
Քանի որ իրականում մարդկանց մեծ մասը գինի չի հավաքում ներդրումային նպատակներով։ Այլ կարոտից։ Սպասման հաճույքից։ Որևէ համի, բերքահավաքի տարվա կամ ապրումի հանդեպ սիրուց։ Վաղ թե ուշ նկուղը դառնում է շշերից կազմված կենսագրություն։ Յուրաքանչյուր շարք պատմում է կյանքի մի փուլ։ Հենց այդ պատճառով էլ շիշը բացելը հաճախ այնքան դժվար է լինում։
Հայտնի «հատուկ առիթը» մշտապես հետաձգվում է։ Ծննդյան օրեր։ Հոբելյաններ։ Սուրբ Ծնունդ։ Վերջիվերջո շիշն այնքան երկար ես պահում, մինչև այն դանդաղ սկսում է շրջվել քո դեմ։ Չափից շատ հնացած։ Օքսիդացած։ Հոգնած։ Մի ժամանակ մեծ գինիներն այդ ժամանակ ավարտվում են որպես տխուր խոհանոցային փիլիսոփայություն՝ Kalte Ente-ի և Feuerzangenbowle-ի միջև։
Հատկապես անողոք կերպով դա երևում է քաղցր գինիների դեպքում։ Հավանաբար դրանք ամբողջ աշխարհում չխմված բարձրակարգ գինիների վիճակագրության առաջատարներն են։ Sauternes, Tokajer, Trockenbeerenauslesen՝ լեգենդար գինիներ՝ պահպանման հսկայական ներուժով, որոնք հաճախ տասնամյակներով անձեռնմխելի մնում են՝ թանգարանային մասունքների պես։ Մինչդեռ հենց շատ երիտասարդ քաղցր գինիներ են սենսացիոն՝ թրթռուն, թարմ, մրգով ու էներգիայով լի։ Բայց դրա փոխարեն նրանք մթության մեջ սպասում են բուխարու մոտ անցկացվող մի երեկոյի, որը երբեք չի կայանում։
Հենց այստեղ է շատ հավաքորդների մտածողության մեծ սխալներից մեկը։ Գինին նկար չէ։ Այն ուզում է մահանալ։ Հենց դրա համար էլ այն ստեղծվել է։
Իհարկե, կան տեխնիկական քննարկումներ օպտիմալ հասունացման, խմելու ժամանակահատվածի և զարգացման կորերի շուրջ։ Աշխարհի յուրաքանչյուր նկուղային հավելված այժմ խուճապահար տեղեկացնում է, թե որ շիշն է «ready to drink», իսկ որը՝ կործանման շեմին։ Սովորաբար այն այդ հարցում չափազանցնում է անչափ։ Նկուղում լավ պայմանները շատ գինիների առանց դժվարության ևս տասը կամ տասնհինգ տարի են պարգևում։ Եվ այնուամենայնիվ մի ճշմարտություն մնում է․ սոմելյեի գործը միշտ եղել է գինին հնարավորինս մոտ իր գագաթնակետին բաժակի մեջ մատուցելը։ Ոչ թե այն մումիայի վերածելը։
Այդ պատճառով միանգամայն ընդունելի է երբեմն մեծ գինիները չափազանց երիտասարդ խմելը։ Լավ դեկանտավորումն օգնում է։ Օդը օգնում է։ Բաժակի մեջ համբերությունն օգնում է։ Եվ ամենից առաջ օգնում է հասկանալ, որ գինին անփոփոխ կատարյալ վիճակ չունի, այլ կյանքի տարբեր փուլեր։ Ոմանք երիտասարդ տարիքում են հուզում, մյուսները՝ հասունացած, իսկ ոմանք՝ երկուսում էլ։ Ռեստորանում դա հաճախ ավելի լավ են հասկանում, քան տանը։ Այնտեղ նկուղը մշտապես շարժման մեջ է։ Գինիները գտնում են իրենց ուտեստները, իրենց հյուրերին, իրենց պահերը։ Նույնիսկ թեթևակի հոգնած շշերը կարող են հանկարծ ևս մեկ անգամ ծաղկել, եթե ուտելիքը, տրամադրությունն ու ընկերակցությունը ճիշտ են։
Իսկ տանը նկուղը հաճախ դառնում է սեփական պահանջների դամբարանը։
Ուստի գուցե ամենակարևոր գիտակցումն ընդհանրապես սա է․ գինի մի գնեք ձեր սեփական մահվան խնջույքի համար։ Բացեք շշերը։ Կիսվեք դրանցով։ Խմեք ընկերների, երեխաների, սիրելիների, գործընկերների, հարևանների հետ։ Շատ հավաքորդների ամենամեծ մոլորությունն այն է, որ նրանք սպասում են կատարյալ պահին։ Կատարյալ պահը գրեթե միշտ ստեղծվում է հենց բացելու շնորհիվ։
Եվ ևս մի բան․ նա, ով իսկապես սիրում է գինին, պետք է սկսի հաջորդ սերնդին էլ թույլ տալ խմել իր հետ։ Ոչ միսիոներական ոգով։ Ոչ խրատական տոնով։ Այլ ինքնաբերաբար։ Լավ շշերը միայն կլիմայավորվող նկուղներում չեն պատկանում իրենց տեղին, այլև սեղաններին։ Քանի որ հենց այնտեղ են դրանք կենդանանում։ Կամ, մի փոքր ավելի փիլիսոփայորեն ձևակերպելու դեպքում՝ Sapere aude, ինչպես գրել է Կանտը։ Համարձակ եղիր օգտվել սեփական բանականությունից։
Սա վերաբերում է նաև սեփական գինու նկուղի վերահսկվող ընդլայնմանն ու կրճատմանը։
(Այս տեքստը մեկ այլ տարբերակով տպագրվել է նաև «Feinschmecker» ամսագրում)