Մանֆրեդ Կլիմեկ և խմբագրություն
Ո՞ր որթատունկները պետք է մնան, իսկ որո՞նք կարելի է կամ պետք է հեռացնել։ Այս հարցը ներկայումս գերմանական գինեգործության ոլորտում հրապարակայնորեն չի քննարկվում։ Սակայն երեկ WELT-Online-ի տնտեսական մեկնաբանության մեջ խոսվում էր այն մասին, որ շուտով խաղողի այգիների տարածքները կնվազեն առնվազն 50%-ով։ Արդյո՞ք սա կրկին գերմանական ճգնաժամային չափազանցված արձագանքն է։ Գերմանական տարվածությո՞ւնն է վատագույն սցենարով։ Ամեն դեպքում՝ չնայած այս «դարաշրջանի» բոլոր անբարենպաստ հանգամանքներին, 50%-ը չափազանց բարձր ցուցանիշ է թվում։
Ուրեմն ո՞ր խաղողի այգիների տարածքները պետք է վերանան։ Այս հարցը ներկայումս լուռ, բայց հաճախ է տրվում՝ երկրամասային պաշտոնյաների շրջանում, զբոսաշրջության փորձագետների շրջանում։ Մենք հարցնում ենք՝ ո՞վ է որոշում, թե ինչ է մնում, իսկ ինչը՝ հեռանում։ Սա գոյաբանական նշանակություն ունեցող հարց է։ Քանզի այն, ինչ այսօր համարվում է «զբոսաշրջային արժեք ունեցող», գուցե վաղը որոշի ամբողջ խաղողի տեղամասերի գոյությունը կամ չգոյությունը։
Դրսից դիտելիս գերմանական գինեգործությունը մշակութային որակի դրոշմով հաջողության պատմություն է հիշեցնում՝ խնամված տեղամասեր, մեղմ ու խիստ զառիթափ լանջեր, մի բաժակ Ռիսլինգ Զաարի ոլորանում։ Սակայն այս բացիկային հովվերգության հետևում սկսվում է անորոշությունը։ Աճող ծախսերը, սպառման նվազումը և զանգվածային գերարտադրությունը ճնշման տակ են դնում բազմաթիվ տնտեսություններ։ 2024 թվականին դրան ավելացավ ևս մեկ հարված՝ ծայրահեղ եղանակային պայմանների հետևանքով բերքի զգալի նվազում։ Իսկ երեկ Ռայնհեսենում կրկին կարկուտ տեղաց՝ պատճառելով զանգվածային վնասներ։
Չնայած ավելի փոքր բերքին՝ գնային ճնշումը շարունակում է բարձր մնալ, WELT-ին տված զրույցում (2024) բացատրում է Գայզենհայմի բարձրագույն դպրոցի պրոֆեսոր Սիմոնե Լոզեն։ «Պֆալցում տակառային գինու գինն այժմ մոտ 70 ցենտ է մեկ լիտրի համար, մինչդեռ արտադրության ծախսերը կազմում են առնվազն 1,20 եվրո»։ Նույն տեղում VDP-ից կարելի է կարդալ, որ նույնիսկ ուղղակի վաճառքի ուժեղ համակարգ ունեցող գինեգործական տնտեսություններն են զգում պահանջարկի զսպվածությունը․ հատկապես ներքին շուկայում պահանջարկը նվազում է, իսկ ռեստորանային ոլորտը նույնպես զգուշավորություն է ցուցաբերում։
Սակայն հենց այս ճգնաժամի պայմաններում է առաջանում ավելի մեծ ու անհարմար հարցը․ Ո՞ր մշակվող տարածքներն ունեն ապագա, իսկ որո՞նք՝ ոչ։ Կամ, ավելի ճշգրիտ՝ Ո՞ր տարածքները կվերանան, իսկ որո՞նք կմնան, քանի որ «զբոսաշրջային արժեք» ունեն։
Գայզենհայմից Լոզեն 2024 թվականին բացահայտ ասաց․ գների հետագա անկումը կանխելու համար պետք է հարմարեցնել արտադրության ծավալը, և այդ ընթացքում պետք է նաև որոշել, թե որ տեղամասերն են երկարաժամկետ հեռանկարում ընդհանրապես տնտեսապես կենսունակ։ Այստեղ ենթատեքստում հնչողը մտահոգիչ է․ խոսքը ընտրության մասին է։ Այն խաղողի լանջերը, որոնք հյուրեր չեն գրավում, գեղատեսիլ պատկերներ չեն ստեղծում, այցելուների կենտրոն չեն հյուրընկալում՝ արդյո՞ք ապագայում կկորցնեն իրենց գոյության իրավունքը։
Գերմանիայի գինեգործների միության գլխավոր քարտուղար Քրիստիան Շվյորերը նույնպես WELT-ին տված զրույցում շրջանառության մեջ է դնում «ռոտացիոն անմշակ հողերի» հայեցակարգը։ Գաղափարը հետևյալն է․ խաղողի այգին արմատախիլ անելուց հետո տնկման իրավունքը պահպանվում է վեց տարի։ Գինեգործները կարող են այդ ժամանակն օգտագործել ծաղկող տարածքներ ստեղծելու համար, որոնք նպաստում են կենսաբազմազանությանը։ Էկոլոգիապես խելամիտ մոդել է, սակայն տնտեսապես՝ անբավարար։ ԵՄ-ի աջակցությունը կազմում է 200 եվրո մեկ հեկտարի համար, մինչդեռ, ըստ Շվյորերի, միայն հաստատուն ծախսերը ծածկելու համար անհրաժեշտ կլիներ մոտ 3000 եվրո։
Տնտեսապես լարված այս իրավիճակում տեսանելի է դառնում, թե ապագայի հնարավորություններն ինչ անհավասարությամբ են բաշխված։ Նրանք, ովքեր աշխատում են զբոսաշրջային նշանակությամբ, բնապատկերային առումով գրավիչ կամ մշակութային առումով վաճառելի տեղամասերում, ավելի լավ դիրք ունեն։ Մյուսները՝ կառուցվածքային առումով թույլ շրջաններում, գինու զբոսանքի արահետներից հեռու, ստիպված են դադարեցնել գործունեությունը կամ փոխել ուղղությունը։ Սակայն ո՞վ է կայացնում այդ որոշումները։ Շո՞ւկան։ Քաղաքականությո՞ւնը։ Գինեգործնե՞րը։ Ամենայն հավանականությամբ՝ առաջին հերթին քաղաքականությունը։ Ռայնհեսենի և Պֆալցի որոշ գինեգործներ սա պետք է որպես նախազգուշացում ընկալեն։
Ոլորտը պահանջում է ավելի մեծ աջակցություն՝ հարկային արտոնություններ, խորհրդատվություն, գինու մշակույթի նկատմամբ քաղաքականության ավելի ուժեղ հանձնառություն։ «Այսօրվա և վաղվա գինեգործը պետք է ոչ միայն լավ գինի պատրաստող լինի․ նա առավել քան երբևէ պետք է նաև ձեռնարկատիրական որակներ ունենա»,— WELT-ին ասում է Գայզենհայմի հետազոտող Լոզեն։ Նա պահանջում է հաճախորդների հետ կապի պրոֆեսիոնալ կառավարում և ընդգծում․ «Լավ պահպանվող հաճախորդների թվային տվյալների բազան այսօր իրականում ավելի արժեքավոր է, քան հենց խաղողի այգու տարածքը»։ Սա խորաթափանց միտք է։
Քանզի դուրսմղման մրցակցությունը վաղուց ամբողջ թափով ընթանում է։ Ժողովրդագրական զարգացումը՝ երիտասարդները քիչ են խմում, տարեցները՝ առողջական պատճառներով, հանգեցնում է գինու սպառման ընդհանուր նվազման։ Ձեռնպահության կոչը, այդ թվում՝ պաշտոնական մակարդակով, ինչպես Գերմանիայի սնուցման ընկերության կողմից, ավելի ու ավելի բարձր է հնչում։ Քրիստիան Շվյորերը WELT-ում հակադարձում է․ առաջարկություններին, ըստ որոնց պետք է ամբողջովին հրաժարվել ալկոհոլից, գիտականորեն հիմնավոր ապացույցներ են պակասում։
Փոխարենը նա քարոզում է «շուկայի տարանջատում» և պահանջում հստակ քաղաքական ազդակներ՝ ի նպաստ գինու մշակույթի։ «Գինին միայն գյուղատնտեսական արտադրանք չէ․ այն նաև մեր մշակութային ժառանգության մի մասն է»,— ասում է Ռայնլանդ-Պֆալցի գինեգործության նախարար Դանիելա Շմիթը։ Գերմանական գինու ինստիտուտից Էռնստ Բյուշերը հիշեցնում է, որ թեև այս երկրում երկու անգամ ավելի շատ գինի է սպառվում, քան արտադրվում, գերմանական շրջաններից է գալիս 100 շշից միայն 42-ը։
Շուկայի սթափ դիտարկումը ցույց է տալիս․ Իտալիան և Իսպանիան գերիշխում են ցածր գնային հատվածում։ Նա, ով սուպերմարկետում երկու կամ երեք եվրոյով գինի է գնում, դժվար թե ութ եվրո արժողությամբ գինի գնելու համար համոզվի։
Մնում է հարցը․ ո՞վ է որոշում, թե որ տարածքները կվերանան, իսկ որո՞նք կմնան։ Տեսարանով աչքի ընկնող լավագույն տեղամասե՞րը։ Տնտեսապես կենսունակնե՞րը։ Զբոսաշրջային առումով օգտագործելի՞ները։ Թե՞, այնուամենայնիվ, կա մի տեսլական, որը հիմնված չէ միայն շուկայի տրամաբանության և Instagram-ի համար հարմար լինելու վրա։
Գինեգործական լանդշաֆտի վերափոխումը սկսվել է։ Ժամանակն է խոսելու այն մասին, թե ինչ ենք կորցնում, և ինչ ենք ուզում փրկել։
(Եթե դուք, հարգելի ընթերցողներ, ցանկանում եք մեկնաբանել այս հոդվածը, խնդրում ենք դա անել սոցիալական ցանցերում (Insta, facebook և այլք), որոնցում այս տեքստը նույնպես լայնորեն տարածվել է)