(Մանֆրեդ Կլիմեկ / անիմացիոն պատկեր՝ runwayml)
Ալոիս Լագեդեր մի մարդ է, որին Հարավային Տիրոլում գինու աշխարհից դուրս ևս տարիներ շարունակ ճանաչում են որպես հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Հարավային Տիրոլը, որն ինքնին տարբեր էթնոսների ու իրավիճակների միջև գտնվող տարածաշրջան է, Լագեդերի մեջ վաղուց գտավ կարևոր մեկին, որը այդ միջանկյալ տարածքները ոչ թե որպես խնդիր, այլ որպես հնարավորություն էր ընկալում։
Ես Ալոիս Լագեդերին 1980-ականների վերջին ճանաչեցի ոչ թե նրա գինիների պատճառով։ Այդ ժամանակ Հարավային Տիրոլում էի քաղաքական ռեպորտաժի համար. խոսքը ծայրահեղ աջ, գերմանաազգայնական ուժերի վերածննդի մասին էր՝ ավստրիական FPÖ-ի առաջին հաջողությունների ստվերում։ Տիրոլյան ազատագրական շարժման վերջին ռմբային հարձակումներից քսան տարի անց երկրում տրամադրությունը կրկին լարված էր, իսկ լեզվական խմբերի միջև հարաբերությունները՝ դարձյալ շատ փխրուն։ Շատ բաներ կարծես էթնիկ հակամարտության կրկնության համար էին նախապատրաստված։
Եվ ապա, հենց այդ ռեպորտաժի ընթացքում, այց Լագեդերի մոտ։ Ոչ մի զրույց քաղաքականության մասին, համենայն դեպս՝ նեղ իմաստով։ Այլ շրջայց վերջերս ձեռք բերված, կիսաքանդ տիրոլյան նստավայրում։ Եվ այնտեղ, գրեթե անցողիկ կերպով, մի գաղափարի ներկայացում՝ Löwengang։ Այն ժամանակ՝ պարզապես կարմիր գինին (որի հավատարիմ սիրահարն եմ այդ փորձառության պատճառով արդեն տարիներ շարունակ)։ Միջազգային մտածողությամբ։ Բայց ոչ որպես հրաժարում, այլ որպես ընդլայնում։ Լագեդերը վստահ էր, որ Հարավային Տիրոլում ինչ-որ բան փոխվում է։ Որ երկրում տնտեսական մերձեցումը նաև կհանդարտեցնի հասարակական լարվածությունը։ Մի վստահություն, որն այդ ժամանակ ամենևին էլ ինքնըստինքյան հասկանալի չէր։ Եվ Ալոիս Լագեդերը ճիշտ էր։
Այսօր այդ ամենից շատ բան իրագործված է թվում։ Հարավային Տիրոլը տնտեսապես կայուն է, բազմալեզվությունը դարձել է ինքնըստինքյան բնական, իսկ տարածաշրջանը՝ միջազգային կապերի մեջ ներառված։ Լագեդերը ոչ միայն ուղեկցել է այս ճանապարհին, այլև իր ոլորտում և դրանից դուրս ձևավորել է այն։ Մարգրեյդում գտնվող տնտեսությունը (որի կազմում է «Paradeis» օստերիան և գինետունը — իսկական դրախտ) այս գինեգործական առումով հետաքրքիր դարձած տարածաշրջանի առաջին տնտեսություններից է, որն աշխատում է հետևողականորեն բիոդինամիկ եղանակով։ Իհարկե, ոչ թե որպես greenwashing, այլ որպես համակարգ։ Գինեգործությունը՝ որպես շրջափուլ, որպես գյուղատնտեսական ամբողջություն, որտեղ խաղողի վազերը, կենդանիներն ու հողերը միասին են ընկալվում։
Գինիներն արտահայտում են այդ աշխատանքի եղանակը՝ առանց այն ցուցադրաբար առաջ մղելու։ Löwengang-ը մնացել է՝ այժմ արդեն մի քանի տարբերակով։ Chardonnay-ն Իտալիայում սորտի ամենահայտնի մեկնաբանություններից է՝ հագեցածությամբ, բայց առանց չափազանցության։ Cabernet Löwengang-ը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է այս միջազգային խաղողի սորտն այստեղ սեփական ձևը գտնել՝ առանց ժխտելու իր ծագումը՝ որպես զանգվածային արտադրության որակյալ սորտ։
Դրան զուգահեռ կան գինիներ, որոնք ավելի ուժեղ են մտածված տարածաշրջանից ելնելով։ Terra Alpina Pinot Grigio-նհաճախ թերագնահատվում է, որովհետև մատչելի է, մինչդեռ հստակ ու ճշգրիտ է։ Porer Pinot Grigio-նցույց է տալիս, թե այս սորտն ինչ կարող է տալ սովորականությունից անդին։ Եվ վերջապես՝ Casòn Bianco-ն (խաղողի սորտերը՝ Viognier, Petit Marsanne, Rousanne, Marsanne, Semillon և Assyrtiko)՝ մի կուվե, որը խուսափում է ցանկացած արագ դասակարգումից և հենց այդ պատճառով շարունակում է մնալ չափազանց հետաքրքիր։
Այսօր գինեգործարանը ղեկավարում է Ալոիս Լագեդերի որդին՝ Ալոիս Կլեմենս Լագեդերը։ Անցումը տեղի ունեցավ առանց կտրուկ խզման, ինչը խոհեմորեն կառավարվող տնտեսության պարագայում զարմանալի չէ։ Ուղղությունը պահպանվում է, իսկ որոշումները շարունակում են զարգացվել։ Զգացվում է, որ այստեղ որևէ ավարտուն մոդել չի կառավարվում, այլ շարունակվում է բաց համակարգի աշխատանքը։
Տարին մեկ անգամ այս համակարգը բացվում է նաև արտաքին աշխարհի առաջ։ SUMMA այդպես է կոչվում գինու փոքրիկ տոնավաճառը, որը Լագեդերը կազմակերպում է ժամանակային առումով զուգահեռ Vinitaly-ին Վերոնայում, բայց բոլորովին այլ մասշտաբով։ Ոչ մեծ միջոցառում, ոչ տոնավաճառային եռուզեռ, այլ գինեգործների կենտրոնացված հանդիպում, որոնք կիսում են գինու մասին նմանատիպ պատկերացում։ Այստեղ կան շշեր, որոնք սովորաբար հազվադեպ են կողք կողքի հայտնվում։ Այստեղ համտեսում են, քննարկում, համեմատում։ Այստեղ գինու մասին մտածում են այնպես, ինչպես ժամանակին մտածել էր փիլիսոփայական ձիրքով օժտված Ալոիս Լագեդերը։
SUMMA Այսպիսով սա պարզապես գինու հերթական տոնավաճառային միջոցառումը չէ։ Այն Լագեդերի տասնամյակների ընթացքում կառուցածի խտացումն է՝ ցանց, գինեգործության գաղափար, միմյանց հետ վարվելու ձև։ Այստեղ հանդիպում են գինեգործներ Ֆրանսիայից, Ավստրիայից, Գերմանիայից և Իտալիայից, որոնք իրենց չեն սահմանում շուկայի մասնաբաժիններով, այլ՝ իրենց աշխատանքով։
Այսօր Լագեդերին նայելիս տեսնում ես ոչ թե մեկ գինի կամ մեկ նախագիծ, այլ մի ամբողջ կառուցվածք։ Գինեգործարան, որը տարիների ընթացքում փոխվել է՝ առանց իրեն վերստեղծելու անհրաժեշտության, որովհետև անընդհատ վերստեղծում է ինքն իրեն։ Ջովանի դի Լամպեդուզան ողջույններ է հղում։ Մի տարածաշրջան, որը ժամանակին իսկապես բաժանված էր իր էթնոսների ու հովիտների միջև, միավորվեց և դարձավ միջազգային օրինակ քաղաքական առումով նույնպես դժվարին տարածաշրջանների հաջողության համար։ Այսօր, սոցիալական մեդիայի ատելության ժամանակներում, դա այլևս հնարավոր չէր լինի։