Խաղողագործության մեջ վաղուց ի վեր գոյություն ունի հողակտորի արժեքը բարձրացնելու մի հրաշալի հնարավորություն՝ նույնիսկ առանց մեկ իսկ վազ տնկելու, նոր մառան կառուցելու կամ բացառիկ գինի պատրաստելու։ Սեփականատերերը խաղողի այգին հայտարարում են Մեծ հողատարածք։ Հասցեն անմիջապես ավելի նշանակալից է հնչում, շիշը կարող է ավելի թանկ լինել, իսկ բանկը գուցե հողակտորներին ավելի բարեհաճությամբ նայի։
Իհարկե, ամեն ինչ այդքան պարզ չէ։ Սակայն հողատարածքի պաշտոնական դասակարգման տնտեսական նշանակությունը ոչ ոք չպետք է թերագնահատի։ Ավստրիայում այս հարցի շուրջ տարիներ շարունակ վեճ է ընթանում, որն այժմ հասել է նույնիսկ Սահմանադրական դատարան՝ գինեգործության հարցերով բարձրագույն դատարան հասնելու արտասովոր ճանապարհ։ Դատավորներն այժմ այնտեղ արձանագրել են, որ հենց այն հաստատությունը, որը պետք է վճռորոշ դեր ունենար խաղողի այգիների դասակարգման հարցում, դրա համար բավարար օրենսդրական հիմք չունի։ Պարզ ասած՝ Ազգային գինու կոմիտեն ստացել է լիազորություններ, որոնք գործող Գինու օրենքը նրան չի տրամադրում։ Ուշագրավ նորություն մի ոլորտի համար, որը սովորաբար նախընտրում է խոսել ցրտահարության, երաշտի և իրացման խնդիրների մասին։
Միևնույն ժամանակ, դասակարգման հիմքում ընկած գաղափարը բնավ անհեթեթ չէ։ Ընդհակառակը։ Բուրգունդիան ճանաչողը գիտի, թե ինչ նշանակություն կարող է ունենալ գինու ծագումը։ Սովորական գյուղական գինու և Grand Cru-ի միջև երբեմն ընդամենը մի քանի մետր է, բայց տնտեսական առումով՝ ամբողջ աշխարհներ։ Ավստրիայի ավանդական գինեգործական կալվածքները տասնամյակներ շարունակ աշխատել են առանձին խաղողի այգիների որակի նկատմամբ համադրելի գիտակցություն ձևավորելու ուղղությամբ։ Հատկապես Կամպտալում, Կրեմշտալում և Վախաուում կան խաղողի այգիներ, որոնց անունները վաղուց միջազգային ճանաչում են վայելում։ Այն, որ այս ծագումը պետք է ավելի հստակ ներկայացվի և դասակարգվի հասկանալի չափանիշների հիման վրա, սկզբունքորեն ողջամիտ է։ Ավստրիան մեծ գինու հողատարածքներ ունի։ Անհեթեթ կլիներ ձևացնել, թե խաղողի բոլոր տարածքները հավասարարժեք են։ Սակայն հարցն այն է, թե ով է պարտադիր կերպով սահմանում այդ տարբերությունները։ Որովհետև մասնագիտական համոզմունքի՝ տվյալ լանջը բացառիկ գինիներ է տալիս, և այն որպես Մեծ հողատարածք շուկայահանելու պետականորեն երաշխավորված իրավունքի միջև զգալի տարբերություն կա։ Հատկապես նրանց համար, ում հողակտորները «ազնվական կոչումների» բաշխման ժամանակ դատարկաձեռն են մնում։
Այդ պատճառով մի քանի գինեգործներ ընդդիմացել են այս կառուցվածքին։ Նրանց խոսնակներից մեկը Կամպտալի գինեգործ Ալոիս Հյոլերերն է։ Նրա քննադատությունն ուղղված է հնարավոր շահերի բախումներին, թափանցիկության պակասին և նման որոշումների տնտեսական հետևանքներին։ Դասակարգումը բնավ չի վերաբերում միայն գինու շշի պիտակավորմանը։ Այն կարող է ազդել հողակտորների արժեքի վրա, փոխել դրանք գրավադրելու հնարավորությունները և որոշել, թե ինչ ինքնավստահությամբ է տնտեսությունը ներկայանում շուկայում։ Նա, ով ունի խաղողի այգի, որը երեկ դեռ համարվում էր գերազանց հողատարածք, իսկ վաղը պաշտոնապես ընդամենը երկրորդ կարգի է լինելու, տարբերությունը ամենաուշը վաճառքի պահին կնկատի։ Հյոլերերը նաև հիշեցնում է, որ լավ գինին կապված է նաև գինեգործի վարպետության հետ։ Միանգամայն համակրելի պատկերացում մի ժամանակաշրջանում, երբ որոշ խաղողի այգիներ, ըստ երևույթին, միայն իրենց անվան հիշատակումով արդեն պետք է գերազանց գինիներ տային։ Սակայն այժմ Հյոլերերը, ներողություն խնդրելով, Ավստրիայի ամենամեծ անուններից չէ։
Սակայն Սահմանադրական դատարանը գինիներ չի համտեսել։ Այն չի որոշել՝ արդյոք Հայլիգենշտայնն ավելի լավն է, քան Լամմը, և չի վճռել՝ արդյոք ավստրիական դասակարգումը մասնագիտական առումով համոզիչ է։ Նրա վճիռը վերաբերում է իրավական կառուցվածքին։ Ազգային գինու կոմիտեն պետք է խաղողի այգիները դասակարգեր «Առաջին հողատարածք» և «Մեծ հողատարածք» անվանումների համար։ Գյուղատնտեսության նախարարը հետագայում կարող էր այդ դասակարգումները սահմանել որոշմամբ։ Եթե կոմիտեն մերժում էր դասակարգումը կամ անգործության էր մատնվում, նախարարը հնարավորություն չուներ որոշումը վերանայելու կամ ինքնուրույն գործելու։ Այդպիսով, դատավորների կարծիքով, կոմիտեն փաստացի օժտված էր վարչական լիազորություններով։ Պարզապես դրա համար անհրաժեշտ օրենսդրական լիազորումը բացակայում էր։ Բացի այդ, այս որոշումների հարցում մարմինը ենթակա չէր ո՛չ նախարարի հրահանգներին, ո՛չ էլ նրա վերահսկողությանը։ Սա հակասում է ավստրիական վարչարարության հիմնարար կանոններին։ Նույնիսկ գինեգործության ոլորտում չի կարելի վարչական մարմինները պարզապես ինքնուրույն ստեղծել։
Ավստրիայի ավանդական գինեգործական կալվածքների նախագահ և դասակարգման համակարգի գլխավոր ճարտարապետներից մեկը՝ Միխայել Մոսբրուգերը, որոշմանը հանգիստ է վերաբերվում։ Նրա համար սա ձևական սխալ է, որը կարող է շտկվել 2027 թվականի համար նախատեսված Գինու նոր օրենքի շրջանակում։ Նրա փաստարկը հասկանալի է․ ավանդական գինեգործական կալվածքները զգալի աշխատանք են ներդրել մի համակարգում, որը պետք է ավստրիական գինին միջազգային մակարդակում ավելի հասկանալի և մրցունակ դարձնի։ Ինչո՞ւ ամբողջ ոլորտը չպետք է դրանից օգտվի։ Իրոք, քիչ իմաստ կունենար տարիների ընթացքում մշակված դասակարգումը մերժել միայն այն պատճառով, որ դրա օրենսդրական իրականացումը ձախողվել է։ Մյուս կողմից՝ բավական ավստրիական պատկերացում է իրավականության սկզբունքի խախտումը դիտարկել որպես նյարդայնացնող ձևականություն, որը հարկ եղած դեպքում, մի կերպ, կվերանորոգվի։ Իրավական պետությունը գինու մասին որոշման մանրատառի տողատակում չէ։
Հակամարտությունը որոշակի սրություն ունի նաև այն պատճառով, որ վճռորոշ մարմիններում ներկայացված են գյուղատնտեսական և տնտեսական պալատների, գինեգործական տարածաշրջանների, նախարարության և գինու շուկայավարման կազմակերպության ներկայացուցիչներ։ Հաշվեքննիչ դատարանն արդեն քննադատել է, որ տուժող բոլոր գինեգործները բավարար չափով ներգրավված չեն եղել։ Այստեղ է սկսվում բուն խնդիրը։ Երբ ոլորտն ինքն է մշակում իր որակի կարգավորումը, դա սկզբում կարողությունների և ինքնապատասխանատվության արտահայտություն է։ Սակայն երբ այդ կարգավորումը ստանում է պետական պարտադիր ուժ և ստեղծում է տնտեսական հաղթողներ ու պարտվողներ, գործում են այլ չափանիշներ։ Այդ դեպքում կանոնները պետք է լինեն թափանցիկ, ստուգելի և արդար՝ բոլոր շահագրգիռ կողմերի համար։ Ի վերջո, խաղողի այգին ավելի վատը չի դառնում այն պատճառով, որ դրա սեփականատերը սխալ միության անդամ է կամ քվեարկության ժամանակ ավելի թույլ դիրք ունի։
Այս ամենի մեջ չպետք է մոռանալ մի բան․ նույնիսկ եվրոպական ամենահայտնի հողատարածքների դասակարգումները բնագիտական օրենքներ չեն։ Դրանք հիմնված են պատմության, փորձի, տնտեսական զարգացման և երբեմն այնպիսի որոշումների վրա, որոնք վաղուց են ընդունվել՝ բոլորովին այլ պայմաններում։ Բուրգունդիայում աստիճանակարգերը ձևավորվել են դարերի ընթացքում։ Բորդոյում 1855 թվականի դասակարգման ժամանակ այն ժամանակվա շուկայական գինը էական չափանիշ էր։ Երկու դեպքում էլ ուշագրավ գինեգործական մշակույթներ են ստեղծվել։ Սակայն ոչ ոք չպետք է դրանից եզրակացնի, որ պաշտոնական դասակարգումն ինքնաբերաբար հայտնում է գինու որակի մասին ճշմարտությունը։ Նա, ով երբևէ խմել է միջակ 1er Cru և աննշան հողատարածքից ստացված հիանալի գինի, գիտի դասակարգման և իրականության տարբերությունը։
Ավստրիային անհրաժեշտ է իր լավագույն գինու հողատարածքների հասկանալի և հիմնավորված կարգավորում։ Դրանում ես քիչ կասկած ունեմ։ Այն կարող է օգնել գինեգործներին իրենց ծագումը հասկանալի ներկայացնելու և սպառողներին կողմնորոշվելու հարցում։ Բայց այդպիսի կարգավորումը պետք է վստահելի լինի։ Իսկ վստահելիությունը չի առաջանում նրանով, որ նրանք, ովքեր արդեն տնօրինում են ամենահայտնի խաղողի այգիները, նաև վճռորոշ կերպով որոշում են, թե ապագայում որ այլ խաղողի այգիներին կարելի է հայտնի դառնալ։ Սա կարող է մասնագիտական առումով լավ մտադրություն լինել, սակայն քաղաքական և տնտեսական առումով նուրբ կառուցվածք է։
Այժմ Գինու օրենքը պետք է վերանայվի։ Հարմար առիթ կլիներ ոչ միայն առարկության արժանացած հոդվածները շտկելու, այլև սկզբունքորեն վերանայելու ընթացակարգերը, չափանիշներն ու մասնակցության իրավունքները։ Մեծ գինեգործական կալվածքները լավ փաստարկներ ունեն։ Փոքր տնտեսությունները՝ նույնպես։ Խելամիտ համակարգը պետք է արդար լինի երկուսի նկատմամբ էլ։ Որովհետև հողատարածքների դասակարգման իմաստը դժվար թե կարող է լինել գոյություն ունեցող աստիճանակարգը պաշտոնական կնիքներով հավերժացնելը։
Եվ ևս մի բան․ ի վերջո, միևնույն է, որոշողը գինի խմողն է։ Նա կարող է Մեծ հողատարածքից ստացված գինին հիասթափեցնող համարել, իսկ բոլորովին անհայտ խաղողի այգուց ստացվածը՝ հիանալի։ Բարեբախտաբար, այս ազատությունը դեռևս որոշման առարկա չի դարձել։