(კლოდ ოგიუსტისგან / რედაქცია / ფოტო: 20th Century Fox / ანიმაციური ფოტო: Runwayml)
ზუსტად დაახლოებით 20 წლის წინ კინოში ვიჯექი, მოლოდინების კასკადით, რომელსაც ღვინოსთან არაფერი ჰქონდა საერთო. როუდ-მუვი? ორი კაცი? ნაპას ველი? ჟღერდა, როგორც ზაფხული, მზე, ვაზი, კარგი ცხოვრება, არა? ცოტა მოსაწყენადაც ჟღერდა. მაგრამ ფილმის ნახვა აუცილებლად მინდოდა, რადგან „Sideways“-ში ჩნდებოდა ბოთლი, რომლის დალევაც ყოველთვის მინდოდა, მაშინ ჯერ არ მქონდა დალეული და მხოლოდ 2011 წელს დავლიე: Cheval Blanc 1961 — ბორდოს საკულტო მერლო. ის, რაც „Sideways“-ში შემომთავაზეს, იყო არსებობა, რომელიც მზის ნაცვლად უფრო მტვერს აყენებს და ამასთან, საოცრად ბევრს გვიყვება ღვინოზე.
„Sideways“ არის ალექსანდერ პეინის 2004 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც ევროპაში 2005 წლის თებერვალში გამოვიდა და მასში მონაწილეობენ პოლ ჯიამატი მაილს რეიმონდის როლში და თომას ჰეიდენ ჩერჩი ჯეკის როლში კალიფორნიის სანტა-ინესის ველზე ერთკვირიანი მოგზაურობისას. რაც აქ მომხიბვლელ ღვინის მოგზაურობას ჰგავს, სინამდვილეში შუახნის კრიზისის, დამსხვრეული ოცნებებისა და ორი კაცის კალეიდოსკოპია, რომლებსაც საკუთარი თავისთვის ბოლომდე არასოდეს დაუჯერებიათ და საკუთარ თავში იშვიათად სწამდათ, სანამ ვენახებში არ დაიკარგებოდნენ.
ღვინო „Sideways“ აქ უფრო დეკორაციაა, ვიდრე თემა — თუმცა თითქმის სრულყოფილი დეკორაცია. მაილსი ღვინის ფანატიკოსი, დეგუსტატორი და ზედმეტად განათლებული შემფასებელია: მას სურს, რომ ყოველ ყლუპს აზრი ჰქონდეს, ყოველი ღვინო რუკა, აზრი იყოს. მისი თავგადასავლები — საუბარი სტრუქტურაზე, მინერალურობაზე, გემოზე, მიდრეკილება Pinot Noir-ისადმი და კალიფორნიული მერლოს წინააღმდეგ მიმართული, ზოგჯერ სიტყვიერი დარტყმები — ერთდროულად კომიკურიცაა და მელანქოლიურიც.
„თუ ვინმე მერლოს შეუკვეთავს, მე მივდივარ. მე არც ერთ, ჯანდაბას, მერლოს არ დავლევ.“ — ეს ფრაზა გაჟღერდა და ღვინის სამყაროს ნაწილმა თავი დაუქნია. მიუხედავად იმისა, რომ ის მხოლოდ ერთი სცენის განმავლობაში ისმის, აქედან წარმოიშვა ე.წ. „Sideways“-ის ეფექტი: აშშ-ში ფილმის კინოგაქირავებაში გამოსვლის შემდეგ მერლოს გაყიდვები ოდნავ შემცირდა, მაშინ როცა Pinot Noir-ის გაყიდვები მკვეთრად გაიზარდა. „Sideways“-ში ამერიკის მიწაზე ბორდოსა და ბურგუნდიას შორის დაპირისპირებაც განიხილებოდა.
ეს არ ყოფილა სამეცნიერო-ენოლოგიური ძალაუფლების აქტი, არამედ კულტურული გამოძახილი: Pinot აზროვნების ვარსკვლავად იქცა, მერლო კი კინემატოგრაფიული ქების განტევების ვაცად. ბარებში, რესტორნებსა და ღვინის თაროებზე უცებ იგრძნობოდა ის სათამაშო ბიჭისეული სნობიზმის ელფერი, რომელიც როუდ-მუვიში დაიწყო და კოლექტიურ ღვინის რეკომენდაციად იქცა.
თუმცა „Sideways“ „Sideways“ ზე მეტია, ვიდრე ღვინის ტრენდის კატალიზატორი. ფილმი თვალნათლივ გვიჩვენებს, რომ ღვინის კულტი ხშირად ნაკლებად უკავშირდება ყურძენსა და ნიადაგს და უფრო მეტად — პროექციას, მნიშვნელობათა აგებასა და მონატრებას. აქ ღვინოს უბრალოდ არ აგემოვნებენ, არამედ აცოცხლებენ. Pinot Noir მხოლოდ გემო არ არის — ის პოზიცია, განწყობა და დამოკიდებულებაა; მერლო კი განტევების ვაცად იქცევა, რადგან მაილსი საკუთარ თავს ვერ იტანს.
და შემდეგ, კინოფინალში, ეს მომენტი: მაილსი, სასოწარკვეთილი, სვამს თავის ერთადერთ საკულტო ბოთლს — მსოფლიოში სახელგანთქმულ 1961 წლის Château Cheval Blanc-ს — სასადილოში, ქაღალდის ჭიქიდან. არც დეკადენტური ჭიქა, არც სანთლები, არც მაყურებელი. საკულტო ხატი, რომელიც კონტექსტიდან ამოგლეჯილია — და უბრალოდ მხოლოდ ღვინოა.
ეს არის არსი: ღვინო, როგორც რიტუალი; ღვინო, როგორც საყრდენი; ღვინო, როგორც კონსტრუირებული გამოსავალი. არა როგორც სტატუსის სიმბოლო. არა როგორც ეტიკეტი. არამედ როგორც შეხების ზედაპირი იმას შორის, ვინც ვიყავით, და იმას შორის, ვინც შეიძლება გავხდეთ.
„Sideways“ „Sideways“ არის როუდ-მუვი კაცებზე, ღვინოსა და კრახით დასრულებულ ცხოვრებებზე. ფილმი ღვინოზე, რომელსაც საერთოდ არ სურდა, ღვინოზე ყოფილიყო. და შესაძლოა, სწორედ ამიტომ არის ის დღემდე ასე აქტუალური — თავისი მერლოს გაშარჟებით, Pinot-ის წმინდანად შერაცხვით და უცნაურად რომანტიკული იდეით, რომ ფილმს მთელი ვაზის ჯიშის მოთხოვნაზე ზემოქმედება შეუძლია.
რაც მაშინ აკლდა ფილმს — და რაც დღეს კიდევ უფრო მკაფიოდ იკვეთება — არის ქალების, როგორც ღვინის apasionებული ენთუზიასტი ქალების, არყოფნა. კურიოზული ირონიაა: ფილმი ღვინოზე, რომელიც ღვინის მოყვარულობას მამაკაცურ ციხესიმაგრედ წარმოაჩენს. ეს 20 წლის წინ სენტიმენტალურად შეიძლებოდა აღქმულიყო — დღეს კი, ასე ვთქვათ, უალტერნატივოდ მოძველებულადაღიქმება. სწორედ ამაშია მისი ხიბლიც და შეზღუდვაც.
„Sideways“ „Sideways“ არ არის სასწავლო ფილმი. არც ღვინის გზამკვლევი. არც მარკეტინგული ინსტრუმენტი. ეს არის მელანქოლიური, კომიკური, უცნაური მედიტაცია მონატრებასა და მარცხზე — ღვინით, როგორც მის ერთ-ერთ ულამაზეს მეტაფორით.
და ისიც გვიჩვენებს, რამდენად გუშინდელია ეს ხედვა, ეს ფილმი.