შეძლებს რობერტ პატინსონი რობოლასა და ასირტიკოს ერთმანეთისგან გარჩევას? იცნობს გასული საუკუნის ბორდოს დიდ მოსავლებს? ეცოდინება გვიან დეგორჟირებული შამპანურის უპირატესობები? და რა ტემპერატურაზე გააცემინებს დომ პერინიონს?
როგორც ვიცი, ეს კითხვები ჯეიმს ბონდის როლის ახალი შემსრულებლის შესარჩევ ეკრანულ ტესტებზე არ დასმულა. არადა, კარგი ღვინოების საფუძვლიანი ცოდნა ათწლეულების განმავლობაში ბრიტანელი საიდუმლო აგენტის პროფესიული მოთხოვნების ნაწილი იყო. ზოგჯერ მას ამ ცოდნას სიცოცხლეც კი გადაურჩენია.
როდესაც შონ კონერი 1971 წელს „Diamonds Are Forever“-ში — „ბრილიანტების ციებ-ცხელებაში“ — ოფიციალური ბონდის სერიისთვის უკანასკნელად იდგა კამერის წინ, ფილმის დასასრულისკენ ის ჯილ სენტ-ჯონის მიერ შესრულებულ ტიფანი ქეისთან ერთად საკრუიზო გემზე იმყოფებოდა. მომსახურე პერსონალად გადაცმული ორი დაქირავებული მკვლელი, მისტერ უინტი და მისტერ კიდი, მდიდრულ ვახშამს მიართმევენ, რომლის დესერტშიც ბომბია დამალული. ვახშამს თან ახლავს Château Mouton Rothschild 1955 — სხვათა შორის, სწორედ ის მოსავალი, რომლის ეტიკეტიც ფრანგმა კუბისტმა ჟორჟ ბრაკმა შექმნა.
ბონდი, რომელსაც უკვე ეჭვი აქვს აღებული, ღვინოს შესანიშნავად მიიჩნევს, თუმცა აღნიშნავს, რომ ასეთ დიდებულ ვახშამთან ერთად, წესით, კლარეს ელოდა. ვითომ სომელიე იმით იმართლებს თავს, რომ გემზე, სამწუხაროდ, სარდაფში თითქმის არ აქვთ კლარე.
მუტონ როტშილდი კი კლარეა. იმდროინდელმა მეტ-ნაკლებად განათლებულმა ინგლისელმა, რომელიც ღვინით იყო დაინტერესებული, ეს იცოდა. კლარე ბრიტანული ტრადიციული სახელწოდებაა წითელი ბორდოსთვის. ბონდმა ვითომ სომელიე გამოააშკარავა, ხოლო ორივე დაქირავებულ მკვლელს მათთვის განკუთვნილი წესით გაუსწორდნენ. ამ საქმეში, სხვათა შორის, კურვუაზიეს ბოთლიც გამოიყენეს.
იან ლანკასტერ ფლემინგმა, რომელიც 1908 წელს ლონდონში დაიბადა და 1964 წელს, სულ რაღაც 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა, თავის რომანულ პერსონაჟს, ჯეიმს ბონდს, საკუთარი ნიჭის ნაწილი და არაერთი პირადი გატაცება უბოძა. ფლემინგი შეძლებული ბრიტანელი ბანკირების ოჯახის შვილი იყო; ცხოვრობდა და სწავლობდა ავსტრიაში, გერმანიასა და შვეიცარიაში, მუშაობდა საინფორმაციო სააგენტო Reuters-ში, იყო ბირჟის მაკლერი, მეორე მსოფლიო ომის დროს კი ბრიტანეთის საზღვაო დაზვერვაში მსახურობდა. მან იცოდა სამყარო, მისი უკეთესი სასტუმროები, უკეთესი რესტორნები და უკეთესი სასმელები. ამ უკანასკნელებს კი ისეთი რაოდენობით მოიხმარდა, რომ მის შინაგან ექიმს, ალბათ, დიდად არ გაახარებდა.
ფლემინგი შამპანურის თავგამოდებული მსმელი იყო. შემონახული წერილი, რომელიც მწერალმა რეიმსში, ტაიტინგეს სახლს გაუგზავნა, ცხადყოფს, როგორ უხდიდა მადლობას Blanc de Blancs 1953-ის რამდენიმე ბოთლის გამოგზავნისთვის — ბოთლებისა, რომლებიც სინამდვილეში ჯეიმს ბონდისთვის იყო განკუთვნილი. ფლემინგი დაჰპირდა, რომ თავის რომანის გმირს მეტ-ნაკლებად სამართლიანად მოექცეოდა, თუმცა ვერ გამორიცხავდა, რომ იაპონიიდან დაბრუნებულს იქ მხოლოდ ცარიელი ბოთლები დახვდებოდა.
ამ კაცს იუმორი ჰქონდა. და წყურვილი.
უკვე „Casino Royale“-ში, 1953 წელს გამოცემულ ბონდის პირველ რომანში, ფლემინგი თავის გმირს Taittinger Blanc de Blancs 1943-ის უპირატესობებზე ალაპარაკებს. იმ დროისთვის ეს შამპანური ბონდისთვის საუკეთესო იყო მათ შორის, რაც კი შამპანს გამოეცა. ორი წლის შემდეგ, რომანში „Moonraker“, ეს აღფრთოვანება უკვე გაქრა. ბონდმა დომ პერინიონი აღმოაჩინა — ამ შემთხვევაში 1946 წლის მოსავალი. მისი უფროსი M, რომელთანაც ის ლონდონის კერძო კლუბ Blades-ში ვახშმობს, Mouton Rothschild 1934-ს ამჯობინებს.
წარმოიდგინეთ ასეთი საუბარი დღევანდელ სამოქმედო ფილმში. ორი კაცი, რომლებიც პროფესიული მოვალეობიდან გამომდინარე დასავლური სამყაროს უსაფრთხოებაზე ზრუნავენ, ვახშმისას სხვადასხვა ათწლეულის ფრანგული ღვინოების უპირატესობებზე საუბრობენ. არავინ უხსნის მაყურებელს, რატომ არის მოსავლის წელი მნიშვნელოვანი. ფლემინგი ვარაუდობდა, რომ მისმა მკითხველებმა ეს ან უკვე იცოდნენ, ან კითხვისას საკმარისად დაინტერესდებოდნენ, რათა თავად გაეგოთ.
1959 წლის რომანში „Goldfinger“ ბოროტმოქმედი აურიკ გოლდფინგერი ბონდს, სხვათა შორის, Pommery 1950-ს, Mouton Rothschild 1947-სა და Piesporter Goldtröpfchen 1953-ს მიართმევს. დიახ, მოზელიც იცოდა ჯეიმს ბონდმა. ევროპის გავლით მატარებლით მოგზაურობისას კიანტის სვამდა, იაპონიაში — საკეს, ხოლო „Live and Let Die“-ში ამერიკაში Liebfraumilch-საც კი.
ბონდი ღვინის მცოდნე იყო და არა ეტიკეტების მსმელი. არცთუ უმნიშვნელო განსხვავებაა.
ფლემინგის რომანების ადრეულ ეკრანიზაციებში აგენტის ღვინის საფუძვლიანი ცოდნა სცენარების ზოგჯერ შესანიშნავ შემადგენელ ნაწილად იქცა. ჯერ კიდევ 1962 წელს, „Dr. No“-ში, ბონდის პირველ ოფიციალურ ფილმში, შონ კონერი საფრთხის შემცველ ვითარებაში შამპანურის ბოთლს ხელს სტაცებს, რათა საჭიროების შემთხვევაში იარაღად გამოიყენოს. მისი მოწინააღმდეგე აფრთხილებს, არ გატეხოს ძვირფასი Dom Pérignon 1955. ბონდი ატყობინებს, რომ ისედაც 1953 წლისას ამჯობინებს. „Goldfinger“-ში, ორი წლის შემდეგ, ბონდი ამბობს, რომ Dom Pérignon 1953 არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დალიო სამ გრადუს ცელსიუსზე მაღალ ტემპერატურაზე. ეს დაახლოებით ისეთივე საშინელება იქნებოდა, როგორიც Beatles-ის მოსმენა ყურსაცავების გარეშე.
ბონდს მისი ენოლოგიურად გარკვეულწილად საეჭვო სასმელი ტემპერატურა ვაპატიოთ. სამ გრადუს ცელსიუსზე თავად დომ პერინიონსაც კი გემოს თვალსაზრისით მეტ-ნაკლებად გააჩუმებ. Beatles-თან დაკავშირებითაც ეს კაცი ცდებოდა. მაგრამ ის, რომ სამოქმედო გმირი კონკრეტული მოსავლის შამპანურის მიწოდების ტემპერატურაზე საკუთარ შეხედულებას გამოთქვამდა, უკვე კულტურული მიღწევა იყო.
ენოლოგიური სიუჟეტური ხაზის ამგვარი გამოყენება ოსტატობის დონეზე როჯერ მურმა აიყვანა; წლების განმავლობაში მისი ბრიტანელი საიდუმლო აგენტის ინტერპრეტაცია სულ უფრო მეტად ემსგავსებოდა კარგად ჩაცმულ, საკმაოდ მოხერხებულ და ზოგჯერ მოწყენილ კერძო ბანკირს.
1981 წლის „For Your Eyes Only“-ში — „სასიკვდილო მისიაში“ — მური, როგორც ჯეიმს ბონდი, კორფუზე ბერძენ ბიზნესმენ არისტოტელე კრისტატოსთან ერთად ვახშმობს. ბონდი პრევეზის კრევეტებსა და ბურდეტოს, იონიის კუნძულებისთვის დამახასიათებელ თევზის კერძს, უკვეთავს. კრისტატოსი მასთან ერთად თავისი მშობლიური კუნძულის, კეფალონიის, რობოლას ურჩევს.
ახლა კი მთელი ბონდის ისტორიის ერთ-ერთი ჩემი საყვარელი სცენა დგება.
ბონდი ამ ღვინოებს, რა თქმა უნდა, იცნობს. მისი გემოვნებისთვის ისინი ოდნავ მეტისმეტად პარფიუმირებულად მიაჩნია და უპირატესობას ანიჭებს Theotoky Aspro-ს — კორფუზე მდებარე ტრადიციული მეღვინეობის თეთრ ღვინოს.
დაფიქრდით: 1981 წელს ღვინის საერთაშორისო სამყარო ჯერ კიდევ ვერ იყო ისე ათვისებული, როგორც დღეს. მაშინ ღვინით პროფესიულად დაკავებულ ევროპელებსაც კი გაუჭირდებოდათ, რობოლას ჯიში გეოგრაფიულად სად მიეკუთვნებინათ. და, ალბათ, დღესაც გერმანელი სომელიეების საკმაოდ დიდი ნაწილი Theotoky Aspro-ს შესახებ კითხვით საკმარისად დაიბნეოდა.
ჯეიმს ბონდმა ეს იცოდა. ინტერნეტის გარეშე. სმარტფონის გარეშე. Vivino-ს გარეშე. კინოში ასეთი დიალოგები მენატრება.
როჯერ მურთან ერთად დაიწყო ჯეიმს ბონდისა და შამპანურის სახლის, Bollinger-ის, განსაკუთრებული ურთიერთობაც. Bollinger უკვე 1973 წელს გამოჩნდა „Live and Let Die“-ში. სამოცდაათიანი წლების ბოლოს ბონდის პროდიუსერ ალბერტ „კაბი“ ბროკოლისა და იმდროინდელი შამპანურის სახლის ხელმძღვანელ კრისტიან ბიზოს შორის მეგობრობა ჩამოყალიბდა, რომელმაც 1979 წელს საერთაშორისო კინემატოგრაფიის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ბრენდული პარტნიორობა წარმოშვა.
„Moonraker“-ში როჯერ მური Bollinger R.D. 1969-ს სვამდა, „A View to a Kill“-ში კი — R.D. 1975-ს. მოგვიანებით ტიმოთი დალტონს R.D. 1979 ერგო, პირს ბროსნანს კი, სხვათა შორის, Grande Année-ის 1988, 1989 და 1990 წლების მოსავლები. 2002 წლის „Die Another Day“-სთვის კი ლეგენდარული 1961 წლის მოსავლის Bollinger შეარჩიეს.
Bollinger ამ კაცს შეეფერებოდა. სახლის ღვინიანი, ძლიერი, პინო ნუარით გამორჩეული შამპანურები იმ შედარებით უხეშ ელეგანტურობას მოგვაგონებდა, რომელსაც გასულ საუკუნეში ბრიტანელ ჯენტლმენს უკავშირებდნენ. ბრიტანელებს კი ისედაც თაობების განმავლობაში ჰქონდათ სისუსტე შამპანის ამ სტილის მიმართ.
შემდეგ კი დენიელ კრეიგი გამოჩნდა. ბონდი, რომელიც ისე გამოიყურებოდა, თითქოს ციხიდან პირდაპირ ცოდვიანად ძვირადღირებულ სმოკინგში ჩაესვათ. ფიზიკური, დაუცველი, ზოგჯერ თითქმის სასტიკად მოქმედი ბონდი, რომლის კულინარიული განათლებაც, საბედნიეროდ, მთლიანად არ შეწირვია როლის ახლებურ გააზრებას.
2006 წლის „Casino Royale“-ში კრეიგი მომხიბვლელ ევა გრინთან, ვესპერ ლინდის როლის შემსრულებელთან, ერთად მატარებლის სასადილო ვაგონში ზის. მაგიდაზე Château Angélus 1982-ის ბოთლი დგას. ამ ღვინის შერჩევაში პირადად იყო ჩართული მაიკლ გ. უილსონი, კაბი ბროკოლის გერი და ბონდის ფილმების დიდი ხნის პროდიუსერი. უილსონი ბორდოს დიდი მოყვარულია. პროდიუსერის ოჯახის მეგობრობამ ანჟელუსის მფლობელ დე ბუარ დე ლაფორესტების ოჯახთან საბოლოოდ Saint-Émilion ეკრანზე მიიყვანა. არჩევანი გააზრებულად შეაჩერეს 1982 წლის მოსავალზე — XX საუკუნის ბორდოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მოსავალზე.
Angélus 2005 შემდეგ 2015 წელს „Spectre“-ში, ხოლო 2021 წელს „No Time to Die“-ში გამოჩნდა. დენიელ კრეიგის მონაწილეობით გადაღებულ ბონდის უკანასკნელ ფილმში ბოთლი ბრიტანელი კვარტერმეისტერ Q-ს, გარკვეულწილად ნერდულ, სახლში ხვდება. ეს დიდი ბორდოს დემოკრატიზაციის ერთგვარი ფორმაცაა.
თუმცა დენიელ კრეიგის ბონდს უკვე აკლდა იმ სიამოვნებისმოყვარე ქედმაღლობის სოლიდური ნაწილი, რომელიც მის წინამორბედებს გამოარჩევდა. მას დიდი ღვინოების სმას ხედავდნენ, მაგრამ ამ ღვინოებზე შედარებით იშვიათად საუბრობდა. ბოთლმა და მისმა ეტიკეტმა სულ უფრო მეტად აიღეს პერსონაჟის დახასიათების ფუნქცია, რისთვისაც ადრე დიალოგი იყო საჭირო.
ეს საინტერესო და ღვინის მოყვარულის თვალსაზრისით ნამდვილად სამწუხარო ცვლილებაა. რადგან კონერისა და მურის დროს ღვინის არაფერი მცოდნე მაყურებელიც კი რაღაცას იგებდა ღვინის სამყაროს შესახებ. კრეიგის შემთხვევაში კი ის ძირითადად იმ ბრენდებს იგებდა, რომლებსაც ბონდის ფილმში გამოჩენის შესაძლებლობის ყიდვა შეეძლოთ.
ახლა კი — რობერტ პატინსონი.
ბრიტანელი, რომელიც „Twilight“-ის ფილმებში მოზარდი ვამპირის როლმა გახადა მსოფლიო მასშტაბის ვარსკვლავი, მოგვიანებით კი ბეტმენის რანგში გოთემ სიტის ღამეებში დაძრწოდა, შესანიშნავი კანადელი რეჟისორის, დენის ვილნევის, ხელმძღვანელობით ოფიციალური კინოსერიის მეშვიდე ბონდს განასახიერებს. სცენარს ბრიტანელი სცენარისტი სტივენ ნაიტი, „Peaky Blinders“-ის შემქმნელი, წერს.
წლების განმავლობაში მიმდინარე დისკუსიების შემდეგ, საერთოდ უნდა დარჩეს თუ არა ჯეიმს ბონდი ჯეიმს ბონდად, უნდა ჩაანაცვლოს თუ არა ის ქალმა, ან იქნებ საკმარისი იყოს აგენტის, რომელსაც სამსახურის ნომერი 007 აქვს, არსებობის გაგრძელება, ყოველ შემთხვევაში, ამ კითხვას პასუხი გაეცა. ჯეიმს ბონდი ჯეიმს ბონდად რჩება. მაგრამ დარჩება ის იმ ზუსტ მსმელადაც, რომელიც ოდესღაც იან ფლემინგმა შექმნა?
ფლემინგმა თავისი ჯეიმს ბონდით აღწერა მამაკაცის კონკრეტული ტიპი, რომელიც დღეს დიდწილად მოდიდან არის გასული. გასული საუკუნის ევროპულ ბურჟუაზიასა და ბრიტანეთის მაღალ ფენებში აღზრდილი კაცი, რომლისთვისაც კარგი ღვინოების, კარგი მკერავების, კარგი რესტორნებისა და კარგი სასტუმროების ცოდნა მამაკაცური განათლების ნაწილიც იყო.
მამაკაცურობის ეს სახეობა გამოკვეთილად სენსუალური იყო. ის კაცს ცხოვრების მშვენიერი მოვლენებით უხვად დაკავების უფლებას აძლევდა ისე, რომ ამის გამო არავინ ჩამოართმევდა მამაკაცურობას. მან იცოდა სუნამოს წარმოშობა, ქსოვილის ხარისხი, ტყავის თვისებები და ორი მოსავლის შამპანურის გემოს სხვაობა. მას შეეძლო ყვავილებით დაინტერესებულიყო და რამდენიმე საათის შემდეგ საბჭოთა აგენტი დაეხრჩო. იმდროინდელ კინოში ეს ორი რამ საკმაოდ კარგად ეწყობოდა ერთმანეთს.
რა თქმა უნდა, ქალებიც შეიძლება იყვნენ შესანიშნავი ღვინის მცოდნეები. უბრალოდ, ის ფორმა, რომლითაც ფლემინგი თავის ბონდს სმას, სიამოვნების მიღებას და ზოგჯერ ლოთობასაც კი აიძულებდა, ისტორიულად მამაკაცური ცხოვრების წესის ნაწილი იყო. ამ ცხოვრების წესის ყველა გამოვლინება არ უნდა მოგვწონდეს, რათა ის ლიტერატურული პერსონაჟის არსებით ნაწილად გავიგოთ.
და მისი გაგრძელება როლის მამაკაცი მსახიობისთვის მიცემით სულაც არ არის გარანტირებული. რობერტ პატინსონი მილენიალების თაობის პირველ ბონდს ითამაშებს. ამ თაობაზე, სხვათა შორის, ამბობენ, რომ ალკოჰოლური სასმელების სიამოვნებით ნაკლებად განისაზღვრება, ვიდრე მათი მშობლებისა და ბებია-ბაბუების თაობა. მაინტერესებს, როგორ გაუმკლავდება ამას ახალი სცენარი. ნება მიეცემა ბონდს, კვლავ იყოს განათლებული გურმანი, რომლისთვისაც ღვინის ჭიქის შიგთავსი ინტელექტუალური საკითხიცაა? თუ, თუკი შესაბამის ბრენდებთან კონტრაქტები კვლავ ძალაშია, მას დროდადრო Bollinger-ის ბოთლს დაუდგამენ კადრში და ამით შემოიფარგლებიან?
მარტინის, შეიკერით მომზადებულისა და არა მორევით შერეულისთვის, ოდესღაც თავისთავად ცხადი სტატუსიც დიდი ხანია დაკარგულია. ჯერ კიდევ 2006 წელს „Casino Royale“-ში დენიელ კრეიგს ბარმენის შესაბამის კითხვაზე საკმაოდ უხეშად რეაგირებინეს. პოკერის მაგიდასთან დამარცხების შემდეგ მისთვის მარტინის მომზადების წესი სრულიად უმნიშვნელო იყო. ეს მაშინ საკუთარი კინემატოგრაფიული ისტორიის ხარჯზე გათამაშებული კარგი ხუმრობა გახლდათ. შესაძლოა, ეს წინასწარი მინიშნებაც იყო.
