(მანფრედ კლიმეკი / WELT am SONNTAG)
ის ღვინის მომხმარებლების ერთგვარი „ყველაფრის მომცემი“ აღმოჩნდა — განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც ყოველდღიურად კარგი ჭიქა ღვინის დალევაზე უარის თქმა არ სურს: ღირსეული ღვინის ლიტრიანი ბოთლი, რომელიც შედარებით ძალიან მცირე თანხის სანაცვლოდ ძალიან ღირსეულ გერმანულ ღვინოებს იტევს. მას საკმაოდ ცნობილი, წარმატებული მეღვინეები აწარმოებენ — მეღვინეები, რომლებსაც ამ ფორმატზე დიდი ფინანსური დანაკარგის გარეშე შეეძლოთ უარის თქმა. მაგრამ ამას არ აკეთებენ. ჯერ არა.
ეს ისეთი ბოთლის ფორმატია, რომელიც საერთაშორისო შედარებაში თითქმის თავის დროზე ჩამორჩენილად გამოიყურება, თუმცა მაინც ინარჩუნებს რაღაცას, რაც სხვაგან დიდი ხანია გაქრა: იდეას, რომ კარგი ღვინო აუცილებლად ძვირი არ უნდა იყოს. მაშინ, როდესაც გლობალური ღვინის ბაზარი სულ უფრო მეტად იყოფა პრესტიჟულ ადგილწარმოშობებზე, ცალკეულ ბოთლებსა და ნარატიულ გადამეტებაზე, გერმანიაში არსებობს პარალელური სამყარო, სადაც საუკეთესო ღვინის მამულები სრულიად ბუნებრივად ასხამენ ღვინოს ლიტრიან ბოთლებში. ეს არ არის მეორეხარისხოვანი გამოყენება, არამედ სუფთად დამზადებული, ხშირად საოცრად ზუსტი ღვინოებია, რომლებიც იმავე მეღვინეობის კულტურიდან მოდის, საიდანაც ასევე ხელმისაწვდომი, თუმცა მაინც უფრო ძვირი მამულის ღვინოები — თითქმის ყოველთვის უკვე დამკვიდრებულ 0,75-ლიტრიან ჭურჭელში ჩამოსხმული.
და მაინც, მომხმარებლებისთვის თვალსაჩინო ყველა უპირატესობის მიუხედავად, ეს ბოთლები სულ უფრო მეტად ივიწყებენ. ვაჭრობას ხომ უყვარს ის, რისი მოყოლაც შეიძლება და რისი ხარისხის მუდმივად გაზრდაც — ის, რისი ფასისა და წარმომავლობის სულ უფრო მეტად გამოკვეთაა შესაძლებელი. ლიტრიანი ბოთლი კი ამ ლოგიკას თავს არიდებს. ის ზედმეტად მარტივია, ზედმეტად მკაფიოა თავისი, როგორც სუფრის ღვინის, იდეით და არც ისე სანახაობრივია. ამავდროულად ქრება ის მომხმარებელთა ჯგუფიც, ვისთვისაც ის ოდესღაც შეიქმნა: ადამიანები, რომლებსაც კარგი ჭიქა ღვინის შეძენა სურთ, ისე, რომ მისგან განსაკუთრებული მოვლენა არ შექმნან. ერთი ჭიქა საჭმელთან, ყოველდღიურობაში, საღამოს კი აივანზე, ტერასაზე ან ბაღში დასასვენებლად — რადგან ლიტრიანი ღვინოები უმეტესად თეთრი ღვინოებია, ზაფხულის ღვინოები.
თავად ღვინის მამულები ამასთან დაკავშირებით გარეთ გაუჟღერებელ კონფლიქტში იმყოფებიან. ყოველი კარგი ლიტრიანი ღვინო ხომ აჩენს კითხვას, რატომ უნდა ღირდეს იმავე მამულის ღვინო უფრო ძვირი. ამიტომ ლიტრიანი ბოთლი ხშირად არასაკმარისად არის წარმოჩენილი — ეს არის პროდუქტი, რომელიც არსებობს, მაგრამ იშვიათად გამოდის წინა პლანზე.
ცივი გონებით თუ შევხედავთ, ის გერმანული უნიკალური მოვლენაა. საფრანგეთში, მაგალითად, არსებობს „vin de soif“-ის, მარტივი, ადვილად დასალევი ღვინის იდეა, ხოლო ისეთი დიდი სახლები, როგორიცაა Domaines Barons de Rothschild, ნამდვილად აწარმოებენ ხელმისაწვდომ ხარისხიან ღვინოებს მცირე ფასადაც. თუმცა ლიტრიანი ფორმატი — ეს გაცნობიერებული გადაწყვეტილება, უცვლელი ხარისხის პირობებში მეტი ღვინო შემოგთავაზოს — იქ თითქმის არ გვხვდება.
გერმანიაში კი ლიტრიან ბოთლს ფესვები გასტრონომიაში, სუფრის ღვინოსა და ღია ჩამოსხმაში აქვს. ის არა განცხადება, არამედ კულტურული მუდმივობაა. ლიტრი ღვინო, რომლის გაზიარებაც სურს ადამიანს, რომელიც დეგუსტაციის მომენტზე კი არა, უბრალოდ დალევის სიამოვნებაზეა გათვლილი. 2000 წლის შემდეგ ახალგაზრდა თაობების მიერ ღვინის მოხმარების შემცირება მისი პრობლემაა — და ამავდროულად მისი შანსიც. რადგან ის განასახიერებს იმას, რასაც ღვინო სულ უფრო მეტად კარგავს და რასაც ახალგაზრდა თაობა აღარც მალულად ეძებს: ბუნებრიობას.
ეჭვგარეშეა, ამ ღვინოების ყურძენი პირველი კრეფიდან, წინასწარი კრეფიდან მოდის, რომლის დროსაც ყველა იმ მტევანს არჩევენ, რომელთა დატოვებაც ღვინის მამულს აღარ სურს შემდგომი დამწიფებისთვის. ეჭვგარეშეა ისიც, რომ ყურძნის ნაწილი კვალიფიციური, სანდო მომწოდებლებისგან შეძენილი მოსავლიდან მოდის. მიუხედავად ამ გათანაბრებისა, რომელსაც ხარისხობრივ შეზღუდვად აღიქვამენ, სახელისა და რანგის მქონე ვერც ერთი მევენახეობის მეურნეობა ვერ მისცემს თავს უფლებას, მამულიდან თუნდაც ერთი ბოთლი ღვინო გაუშვას, რომელიც ამავე მამულის ყველაზე ძვირადღირებული ღვინის ხარისხის კრიტერიუმებს არ აკმაყოფილებს. რადგან ხარისხით ცნობილი ღვინის მამულის უბრალოდ საშუალო ღვინო — განსაკუთრებით სოციალური მედიის ეპოქაში — კატასტროფა იქნებოდა.
ამიტომ დადგა დრო, ამ ბოთლებს სერიოზულად შევხედოთ. არა როგორც კურიოზს, არამედ როგორც იმას, რაც სინამდვილეში არიან: ღვინის შეთავაზების ერთ-ერთ უკანასკნელ, ნამდვილად დემოკრატიულ ფორმას.
სილვანერი ლიტრიან ბოთლში, რომელსაც ასევე ვარსკვლავური გასტრონომიის სფეროში წარმოდგენილი Winzerhof Stahl აწარმოებს (ფასი 6,50 ევროდან; ოდნავ უფრო მაღალი ხარისხის ბოთლის ჩამოსხმა, სახელწოდებით „Kilo“ — 9,50 ევრო), ფრანკონიის Simmershofen-იდან, აჩვენებს, რამდენად მკაფიო და ცოცხალი შეიძლება იყოს ეს კატეგორია, როდესაც მას სათანადო სერიოზულობით ეკიდებიან. არავითარი დეკორატიული ზედნაშენი — მხოლოდ ზუსტი, სწორხაზოვანი ღვინო, რომელიც ყურძნის ჯიშს მის ძლიერ, არსებით სახემდე ამცირებს. სიხალისე, გრილი შტრიხი და ის ტიპური, ოდნავ მომწარო ბალახოვანი ტონი, რომელიც სასას ფხიზლად ამყოფებს.
Das Juliusspital ვიურცბურგში ლიტრიან სილვანერს (ფასი 8,50 ევროდან) უფრო კლასიკურად განმარტავს. აქ მეტი მომრგვალებულობა და მეტი ფრანკონიულ-ენოლოგიური ბუნებრიობაა. ხილის ტონები უფრო დამწიფებულად აღიქმება, ღვინო მთლიანობაში უფრო რბილია, თუმცა თავის მკაფიო კონტურს არ კარგავს. სილვანერი, რომელიც Stahl-ის ღვინის მსგავსად დაძაბულობაზე კი არა, ბალანსზეა ორიენტირებული — და სწორედ აქ პოულობს თავის ძალას.
Beim Zehnthof Luckert სულცფელდ ამ მაინში, ფრანკონიის მართლაც დიდ მეღვინესთან, რომლის ღვინოებსაც მსოფლიო მნიშვნელობა აქვს, ლიტრიანი სილვანერი (ფასი 11,50 ევროდან) დიდი ოსტატობის დაუმჩნეველ დემონსტრაციად იქცევა. ღვინო მკაცრი, ზუსტი და სტრუქტურით თითქმის მკაცრია. ნაკლები ხილი, მეტი სტრუქტურა, ნიადაგის მეტი მარილი, მკაფიო ხელწერა, რომელიც თავს არავის აწონებს. ის, რომ ასეთი სტილი ლიტრიან ბოთლში გვხვდება, თავისთავად თითქმის განცხადებაა.
Das Weingut Schenk რანდერსაკერში კი თამაშში შემოაქვს სილვანერის ლიტრიანი ვერსია (ფასი 8,50 ევროდან), რომელიც უფრო გახსნილი და ხელმისაწვდომი ჩანს, თუმცა არასოდეს გადადის ბანალურობაში. სილვანერი ხილს აჩვენებს, მაგრამ კონტროლირებულად; მშრალი, სუფთა და მკაფიო რჩება. ღვინო, რომელიც ზუსტად ასრულებს იმას, რასაც ამ კატეგორიისგან ველით: სანდოობა მოწყენილობის გარეშე.
ლიტრიანი რივანერი (Müller-Thurgau), ღვინის მამულის Uli Metzger მიერ წარმოებული, პფალცის Grünstadt-იდან (ფასი 5,40 ევროდან), შესაძლოა ამ არჩევანის ყველაზე დაუფასებელი პოზიცია იყოს. ჯიში, რომელსაც დიდი ხნის განმავლობაში არცთუ უსაფუძვლოდ მიიჩნევდნენ არაფრისმთქმელად, აქ კი საოცარი სიზუსტით არის გარდაქმნილი ხარისხიან ღვინოდ. მსუბუქი, ცოცხალი, მკაფიო ხილის ტონებით, შემაწუხებლად ბანალური სიტკბოს გარეშე. და შორს იმ მრავალი არაფრისმთქმელი ღვინისგან, რომელთა გამართლებაც გერმანიაში ჯერ კიდევ Müller-Thurgau-ს უწევს.
პფალცური Weingut Hammel თავისი ორი ყველაზე გამორჩეული ლიტრიანი ბოთლით ამ იდეას თითქმის თამაშისებურ გაფართოებას სთავაზობს. Riesling „Literweise“ (ფასი 6,36 ევროდან) წვნიანი და პირდაპირია, მკაფიო მჟავიანობითა და მოუხლართავი ხილის ტონებით. დიდი სიღრმე არ აქვს, თუმცა საოცრად ადვილად ისმევა — ზუსტად ისე, როგორც ამ ფორმატს შეეფერება. Rosé „Literweise“ (Dornfelder & Pinot Noir, ფასი 5,79 ევროდან), თავის მხრივ, უფრო მეტად ეყრდნობა ხილსა და სიმძლავრეს, თუმცა ყოველთვის რჩება ცოცხალი და წამახალისებელი — თითქმის დაუდევრად კარგი.
რიზლინგი Deisesheim-ის ღვინის მამულიდან Von Winning ლიტრიან ფორმატში (ფასი 7,10 ევროდან) კონტროლირებად გაჭიმვას ჰგავს. ეს სახლი, რომელიც ამბიციური, ხშირად მუხაში დაძველებული ღვინოებით არის ცნობილი, აქ აჩვენებს, რომ უმარტივეს კატეგორიაშიც შესაძლებელია შეკვეცა. მკაფიო, ზუსტი, სუფთა მჟავიანობითა და ისეთი ხილის ტონებით, რომლებიც არასოდეს დომინირებს და ნიადაგის მარილებს საკუთარ ადგილს უტოვებს. ლიტრიანი ღვინო წარმომავლობით, თუმცა ამ წარმომავლობას თავს არ ახვევს.
David Spies, მეღვინე რაინჰესენში და DB-ის სასადილო ვაგონებში ყველაზე ცნობილი რიზლინგის მარნის ოსტატი, გვთავაზობს ლიტრიან რიზლინგს, რომელიც შესაძლოა ყველაზე ახლოს დგას ამ კატეგორიის იდეალთან. რიზლინგი, რომელსაც ერთადერთი სურვილი აქვს — კარგი იყოს. ცოცხალი, სწორხაზოვანი, ხილისა და მჟავიანობის ზუსტად სწორი ბალანსით. არავითარი განცხადება, არავითარი კონცეფცია — უბრალოდ ღვინო, რომელიც იქ არის, როცა ის გჭირდებათ.