(კლოდ ოგიუსტი, რედაქცია)
არსებობს ღვინოები, რომლებიც დაყენების ტრადიციით ცხოვრობენ. და არსებობს ღვინოები, რომლებსაც გადაუარა მოძრაობებმა, რომელთაც სჯერათ, რომ ღვინო ერთგვარი პოლიტიკური პროგრამაცაა — ღვინის მსმელთა და მომხმარებელთა პოლიტიკური განცხადება. 1990-იანი წლების ბოლოს ეს უკანასკნელი ორჯერ მოხდა: ორმა იდეოლოგიურმა მიმდინარეობამ შარდონეს ხელახლა განსაზღვრა მოინდომა — ან საერთოდ მისი განდევნა. ორივე დამარცხდა. და ეს გვიჩვენებს, რა არის დღეს აქტუალური: არავითარი დოგმები!
შარდონეს გარდა ყველაფერი!
პირველივე სლოგანი იყო „ABC“ — შარდონეს გარდა ყველაფერი. ის აშშ-ში გაჩნდა და ყველგან გავრცელებული, ხშირად ძლიერ მუხაში დაძველებული შარდონეს წინააღმდეგ ბრძოლის ძახილად იქცა — ღვინოების წინააღმდეგ, რომელთა ძლიერი ბარიკის ტონიც მათ დალევას რთულს ხდიდა. ვინც 1999 წელს (განსაკუთრებით აშშ-ში) საკუთარ თავს პატივს სცემდა, სოვინიონ ბლანს, შენენს ან რისლინგს უკვეთავდა. სურდათ, გამიჯნოდნენ სავარაუდოდ ბანალური სამომხმარებლო გემოვნებისგან, იმ „კარაქიანი შარდონეების“ სიმძიმისგან, რომლებიც იმდროინდელ კალიფორნიაში მოდური იყო — და სინამდვილეში დასალევად უვარგისი.
ეს ღვინის მსმელ ინტელექტუალთა — უმცირესობის — აჯანყება იყო: მათ სურდათ ღვინო უფრო მრავალფეროვანი, საინტერესო და დახვეწილი გაეხადათ. დიახ, მცირე ხნით მოდურად იქცა სოვინიონის შეკვეთა, რისლინგის ქება და შენენ ბლანის აღნიშვნა. მაგრამ ციფრები სხვა ენაზე მეტყველებს: დღეს ამერიკა უფრო მეტ შარდონეს სვამს, ვიდრე ოდესმე. ნაწილობრივ იმიტომაც, რომ სხვა თეთრ ღვინოებზე იმპორტის გადასახადები მაღალია და იმიტომ, რომ შარდონე აშშ-ში უბრალოდ მუშაობს — ის იზრდება, უძლებს და საიმედო ხარისხს იძლევა. „ABC“ ჰეშთეგი იყო მანამდე, სანამ სოციალური მედია იარსებებდა. საბოლოოდ ის სლოგანად დარჩა და არა რევოლუციად.
მუხის გარეშე!
მეორე მოძრაობა კიდევ უფრო აბსურდული იყო: მას შარდონეს გადარჩენა ხის ჩამოშორებით სურდა. საკვანძო სიტყვა „უმუხო შარდონე“ გახდა. ბარიკისა და ტონოს ნაცვლად უჟანგავი ფოლადის ავზები, კარაქის ნაცვლად სიხასხასე, ტოსტის ტონების ნაცვლად ახალგაზრდულობა. და ერთი-ორი წლის განმავლობაში ისე ჩანდა, თითქოს ახალი ეპოქა გამოეცხადებინათ.
ჯერ კიდევ კარგად მახსოვს ჩემი პირველი შეხვედრა ერთ-ერთ ამ „უმუხო შარდონესთან“. ეს 2000-იანი წლების დასაწყისში, დიუსელდორფის ცნობილ გამოფენაზე მოხდა. ავწიე ჭიქა, პირველი ყლუპი მოვსვი — და დაველოდე. ხილი ზომიერი იყო, სიხასხასე — ზედმეტი, მაგრამ იყო სიცარიელეც, რომელმაც კინაღამ უხერხულად მაგრძნობინა თავი. ჩემთვის მუხის გარეშე შარდონე სიმებიანი ინსტრუმენტების გარეშე გამართულ კონცერტს ჰგავდა: სწორი, მოწესრიგებული, მაგრამ სულის გარეშე. ჭიქა გვერდზე გადავდე, თავაზიანად გავიღიმე და მივხვდი: ეს მოძრაობა დიდხანს ვერ იცოცხლებდა.
რადგან მუხის გარეშე შარდონე ენის გარეშე დაწერილ რომანს ჰგავს. რა თქმა უნდა, მისი დაყენება ფოლადში შეიძლება; ფრანგები ამას ზოგჯერ უბრალო Bourgogne blanc-ის შემთხვევაში აკეთებენ — თუმცა არა ისე, რომ მოსავლის წვენის ნაწილი გამოყენებულ კასრში არ მოათავსონ. მაგრამ ჯიში სიდიადეს მხოლოდ კასრთან დიალოგში აღწევს. უკვე თითქმის 150 წელია, რაც ბურგუნდიაში შარდონეს ხეში ადუღებენ და აძველებენ. ეს ქორწინებაა, რომელიც მუშაობს. ვისაც შარდონე სურს, მას სუბსტანცია სურს. ამ ჯიშისთვის კი სუბსტანციას მხოლოდ ჭაჭაზე დაყოვნების დრო არ სჭირდება (თუ საერთოდ სჭირდება) — მას ხე სჭირდება.
იდეოლოგია და ღვინო: თავი დაანებეთ ამას!
ორივე მოძრაობას — „შარდონეს გარდა ყველაფერი“ და „უმუხო შარდონე“ — ერთი რამ აერთიანებდა: მათ ღვინის იდეოლოგიურ ფორმაში მოქცევა სურდათ. ქადაგებდნენ, პოლემიკაში შედიოდნენ და მოხმარების ჩვევების თავს მოხვევას ცდილობდნენ. ამავე დროს ასპარეზზე გამოვიდა ნიკოლა ჟოლი თავისი რადიკალური ბიოდინამიკური პრეტენზიით — თანამედროვეობის პირველი „ნატურალური ღვინის ღმერთი“. მაშინ მასაც წინასწარმეტყველივით განადიდებდნენ.
თუმცა ისტორია გვიჩვენებს: იდეოლოგიები ღვინოში დიდხანს ვერ ძლებს. ღვინო რელიგია არ არის. ის კულტურა, ხელობა, სოფლის მეურნეობა და სიამოვნებაა. მოძრაობები, რომლებიც მას ინსტრუმენტად იყენებენ, იშვიათად ძლებენ რამდენიმე მოსავალზე მეტხანს. მათ შეიძლება სათაურები შექმნან, მაგრამ თაობებს ვერ ჩამოაყალიბებენ.
ბაზარი, გემო, ტრადიცია — ეს ყველაფერი უფრო ძლიერია. დღეს აშშ-ში შარდონეს სვამენ — ხით და სინდისის ქენჯნის გარეშე. საფრანგეთში კი კვლავ კასრებში ასხამენ, როგორც საუკუნეების განმავლობაში. გერმანიასა და ავსტრიაში კი ABC-ის სლოგანს არასოდეს მოუხდენია ვინმეზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილება.
ახლა კი, საკმარისია!
რა რჩება? შარდონე დარჩა ისეთად, როგორიც იყო. მან თავდასხმებს გაუძლო, მოდებს გადაურჩა და კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ მსოფლიოს დიდი თეთრი ვაზის ჯიშია. სოვინიონს, რისლინგსა და შენენს — ყველას თავისი ნიშა, თაყვანისმცემლები და სამშობლო აქვს. მაგრამ ვერც ერთმა იდეოლოგიურმა მოძრაობამ შარდონეს ტახტიდან ჩამოგდება ვერ შეძლო.
და ეს არის ნამდვილი გაკვეთილი: ღვინოს იდეოლოგია არ სჭირდება. მას სჭირდება მეღვინეები, რომლებიც მას სერიოზულად ეკიდებიან, ადგილები, რომლებიც მას ძალას აძლევენ, და მსმელები, რომლებსაც ის უყვართ. დანარჩენი მხოლოდ შუალედური წარმოდგენაა — ისეთივე ხანმოკლე, როგორიც ზაფხულის ტენდენცია.