(დოქტორი მაქსიმილიან შიუტკი / მანფრედ კლიმეკი / რედაქცია / ფოტო: მანფრედ კლიმეკი)
ღვინის სამყარომ უკვე გააცნობიერა, რომ კრიზისში იმყოფება. რაც ჯერ კიდევ ვერ გაუცნობიერებია: კრიზისებიც გადის. თუმცა ამის შემდეგ ადამიანი ავტომატურად აღარ ბრუნდება იქ, სადაც მანამდე იყო. თუ ამჟამინდელი განვითარება მართლაც ევროპული ვენახების ფართობის 30 ან 40 პროცენტს შეიწირავს, თუ ათასობით საწარმო შეწყვეტს საქმიანობას, მარნები გაიყიდება, ვენახები გაიჩეხება და მთელი რეგიონები ეკონომიკურად გამოიფიტება, საბოლოოდ ძველი ღვინის სამყაროს უბრალოდ უფრო მცირე ვერსია აღარ დაგვრჩება. ის სხვა იქნება. გასაოცარია, რომ ამაზე თითქმის არავინ საუბრობს.
ინდუსტრია ამჟამად უპირველესად გაძლებაზეა კონცენტრირებული. გაყიდვების ხელშეწყობა, საექსპორტო ბაზრის ძებნა, სუბსიდიის მოთხოვნა, ფასების შენარჩუნება, როგორმე კიდევ ერთი მოსავლის მარნამდე მიტანა. გასაგებია. ნაკლებად გასაგებია ის, რომ ამავე დროს იგივე ადამიანები ისე იქცევიან, თითქოს დიდი გამორჩევის შემდეგ უბრალოდ საკმარისი მოთხოვნა უნდა გაჩნდეს, რათა ყველაფერი თავიდან დაიწყოს. თითქოს ოცდაათი წლის ადამიანები უცებ ისევ დაიწყებენ ბორდოს ყიდვას, რადგან მარაგები შემცირდა; თითქოს გამქრალი წითელი ღვინის მსმელები საიდუმლო სამალავიდან დაბრუნდებიან; და თითქოს თაობა, რომელიც მნიშვნელოვნად ნაკლებ ალკოჰოლს მოიხმარს, ერთ დილას გადაწყვეტს, რომ 14,5 პროცენტი კვლავ შესანიშნავია.
2026 წლის ღვინის სამყაროს კვლავ ბუმერები ყვებიან, ბუმერებისთვის აწარმოებენ და ბუმერები მოიხმარენ. თავდაპირველად ამაში ცუდი არაფერი იქნებოდა, ამ თაობას ერთდროულად რომ არ განუვითარებია უცნაური ამბიცია — საკუთარი ჩვევები ბუნების კანონებად მიეჩნია. დავაკვირდეთ ღვინის გამოფენებს, დაჯილდოების ცერემონიებს, პროფესიული გაერთიანებების ღონისძიებებს ან ჩვეულებრივ გალა-ვახშმებს: გვხვდება სამყარო, რომელსაც სასოწარკვეთით სურს ახალგაზრდულად გამოიყურებოდეს, შემდეგ კი კვლავ იმავე ხანდაზმულ ბატონებს უღებენ ფოტოებს, როგორ გადასცემენ ისინი ერთმანეთს ჯილდოებს. ახალგაზრდა მეღვინეებს უკვე შეუძლიათ სცენაზე ასვლა, სასურველია ტატუთი, ნატურალური ღვინითა და კედებით. გადაწყვეტილებების მიღება კი კვლავ სხვების საქმეა.
ამასთან, მომავლის ნაწილი უკვე ამ ახალგაზრდა საწარმოებშია. იქ ექსპერიმენტებს ატარებენ ძველ ვაზის ჯიშებთან, სიდრთან, პეტ-ნატთან, მსუბუქ წითელ ღვინოებთან, ჭაჭაზე დადუღებულ თეთრებთან, ახალ ჭურჭელთან, ყურძნის წვენთან, ვერჟუსთან, ნაწილობრივ დეალკოჰოლიზებულ ღვინოებთან და 0,5 პროცენტიანი ალკოჰოლის შემცველ პროდუქტებთან. ბევრი მათგანი კვლავ გაქრება. ზოგი დარჩება. კულტურა სწორედ ასე იქმნება. თუმცა ღვინის დამკვიდრებული სამყაროს მნიშვნელოვანი ნაწილი ამ მცდელობებს კვლავ იმ კაცის რბილი ზიზღით უყურებს, რომელიც ოცდაათი წელია ერთი და იმავე მოდელის SUV-ს მართავს და დარწმუნებულია, რომ ელექტრომობილობა მსოფლიო წესრიგის დროებითი შეფერხებაა.
უალკოჰოლო და დაბალალკოჰოლიანი ღვინოების მიმართ ეს დამოკიდებულება განსაკუთრებით თვალსაჩინოა. კვლავაც ისმის ფრაზები, რომლებიც ღვინის კანონმდებლობით, ტრადიციით ან მოჩვენებითი ავთენტურობით ცდილობს ახსნას, რატომ არ უნდა ეკუთვნოდეს 0,5-პროცენტიანი ღვინო საერთოდ ღვინის კულტურულ სამყაროს. მომხმარებელი ამას ცოტა ხანს უსმენს და შემდეგ სხვა რამეს ყიდულობს. ბაზარს თეოლოგიური დებატები ნაკლებად აინტერესებს. ვინც დღეს შესანიშნავ დეალკოჰოლიზებულ ღვინოებს, ღვინის, ყურძნის წვენისა და ვერჟუსისგან დამზადებულ 6,5-პროცენტიან კიუვეებს ან კარგ ნულპროცენტიან პროდუქტებს გასინჯავს, უკვე ხვდება, რომ აქ ახალი კატეგორია იქმნება. ის არც დიდ რისლინგს ანაცვლებს და არც დაძველებულ პომეროლს. ის რეპერტუარს აფართოებს. ვინც ამას კვლავაც საკრალურად მიუღებლად მიიჩნევს, საბოლოოდ მხოლოდ საკუთარი მნიშვნელობის დაკარგვას იცავს.
ამ ინდუსტრიის ვიზუალურ ენასაც სასწრაფოდ სჭირდება მოწესრიგება. ღვინოს სურს მიაღწიოს ახალგაზრდობას, მრავალფეროვნებას, ქალურობას, სმის ახალ ჩვევებსა და თანამედროვე გასტრონომიას, თუმცა საჯაროდ გასაოცრად ხშირად წარმოჩნდება, როგორც ხანდაზმული მამაკაცების დახურული საზოგადოება. ბუმერების სუფრიდან გაძევება არავის სჭირდება. მათ მნიშვნელოვნად შეუწყვეს ხელი ბოლო ოთხი ათწლეულის ევროპული ხარისხიანი ღვინის შექმნას, ბევრი ფული დახარჯეს, მარნები აავსეს და მეღვინეებს კეთილდღეობის შესაძლებლობა მისცეს. თუმცა ვერც ერთი ინდუსტრია ვერ ააგებს საკუთარ მომავალს იმაზე, რომ მისი საუკეთესო მომხმარებლები რაც შეიძლება ნელა კვდებოდნენ.
ამიტომ იმას, რაც შემდეგ იქნება, გეგმა სჭირდება. ნაკლები ფართობი აუცილებლად კატასტროფა არ იქნება. ევროპა წლების განმავლობაში იმაზე მეტ ღვინოს აწარმოებს, ვიდრე გონივრულ ფასად გაყიდვა შეუძლია. მტკივნეული შემცირება შესაძლოა ახალი დასაწყისის წინაპირობადაც კი იქცეს, თუკი შემთხვევით არ გაქრებიან სწორედ ის საწარმოები, რომლებიც ცნობისმოყვარე, მცირე, დამოუკიდებელი და კულტურულად საინტერესოა. საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთში, ავსტრიასა და გერმანიაში ახლა უნდა დაიწყოს საუბარი იმაზე, რომელი ლანდშაფტები შევინარჩუნოთ, რომელი ჯიშები აღმოვაჩინოთ ხელახლა, რომელი ღვინოები იქნება მომავალში საჭირო და რომელ საწარმოებს უნდა დავუჭიროთ მხარი. ამის ნაცვლად კვლავ იმაზე ვმსჯელობთ, როგორ გავზარდოთ გუშინდელი პროდუქტის გაყიდვები.
პოსტმოდერნიზმის შემდეგი თანამედროვეობა ღვინოში, ალბათ, განსაკუთრებულად ფუტურისტულად სულაც არ გამოიყურება. მას შეუძლია ძველი ვაზის ჯიშების წამოწევა, ამფორების გამოყენება, რეგიონული კვების კულტურის ხელახლა აღმოჩენა და ამავე დროს ყველაზე თანამედროვე დეალკოჰოლიზაციის ტექნოლოგიებთან მუშაობა. მას წინააღმდეგობების ატანა მოუწევს, რადგან მომხმარებლები დიდი ხანია უფრო წინააღმდეგობრივები გახდნენ. ერთსა და იმავე ადამიანს შეუძლია სამშაბათს უალკოჰოლო ღვინო დალიოს, შაბათს კი ოცი წლის ბაროლო გახსნას. ინდუსტრიამ საბოლოოდ უნდა შეწყვიტოს ამის იდენტობის საკითხად ქცევა.
ნამდვილი პრობლემა საერთოდ კრიზისი არ არის. კრიზისები ცვლილებას გვაიძულებს და ამით, სულ მცირე, გარკვეული ფუნქცია მაინც აქვთ. უფრო საშიშია წარმოდგენა, თითქოს კრიზისის უბრალოდ გადატანა შეიძლება და შემდეგ ძველი ავეჯის იმავე ადგილას დაბრუნება.
გორბაჩოვმა 1989 წელს ბერლინში სწორად თქვა: „ვინც გვიან მოდის, მას ცხოვრება სჯის“. ღვინის ინდუსტრიამ ეს ფრაზა უნდა გაითავისოს. რადგან ის სწორედ მას ეხება. ახლავე!