(მანფრედ კლიმეკი / WELT am SONNTAG / ფოტო: კლიმეკი / ანიმაციური სურათი: runwayml)
როლანდ ველიჩი ღვინოზე ისე საუბრობს, თითქოს საქმე გეოპოლიტიკას ეხებოდეს. ეს დამაბნეველია. თუმცა ველიჩი, 63 წლის მეღვინე გროსჰოფლაინიდან, ეიზენშტადტის, ავსტრიის ბურგერლანდის დედაქალაქის, უშუალოდ სამხრეთით მდებარე მუნიციპალიტეტიდან — და თავისი ღვინის საწარმოს, Moric-ის, შესანიშნავი ბლაუფრენკიშებით ღვინის სამყაროში მართლაც მსოფლიოში ცნობილი ადამიანი — არ არის ის, ვინც ღვინოსა და მეღვინეობაზე ფიქრისას ეროვნული საზღვრებით ან წარმოშობის დასახელებებით კმაყოფილდება. მისთვის ნამდვილი სამუშაო იწყება კითხვით, საერთოდ რას ნიშნავს წარმოშობა და რამდენად თავსებადია ის დღევანდელ სახელმწიფო საზღვრებთან. „ჩვენი ისტორიული კონტექსტი ავსტრია კი არა, უნგრეთია“, — ამბობს ველიჩი. ამით ის სიმართლეს ამბობს, თუმცა ალპურ რესპუბლიკაში ამის გამო სულაც არ ხდება განსაკუთრებით პოპულარული.
ბურგერლანდისაიდანაც ველიჩი არის, ახალგაზრდა წარმონაქმნია: ავსტრიის შემადგენლობაში მხოლოდ 1921 წლიდან შედის, მანამდე კი საუკუნეების განმავლობაში დასავლეთ უნგრეთი იყო. რეგიონი, რომელსაც თავისი დღევანდელი სახელის ქვეშ ჩამოყალიბებული იდენტობა არ გააჩნია. სივრცე, რომელსაც საკუთარ თავზე ამბის მოყოლა მუდმივად თავიდან უწევს. ველიჩი სწორედ ამას აკეთებს. და ამას მეგობრული რადიკალიზმითა და მშვიდი ხმით აკეთებს, რომელიც ოთახში სიმშვიდეს მოითხოვს.
ამ მეღვინეობის რეგიონისთვის მისი ტერმინი პანონიაა. უზარმაზარი რეგიონი, რომელიც საზღვრებს კვეთს: ბურგერლანდიდან უნგრეთის გავლით სლოვაკეთისა და სლოვენიის ნაწილებამდე. მას ერთმანეთთან აკავშირებს არა დღეს ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავებული ქვეყნების ეროვნული პოლიტიკა, არამედ კლიმატი, გეოლოგია და კულტურის ისტორია. „როდესაც ტოკაის ფერდობებზე დგახარ, ან ლაითის მთებთან, ან კარნუნტუმის რეგიონში, შპიცერბერგზე“, — ამბობს ველიჩი, „მაშინ გრძნობ: ეს ერთი და იგივე ლანდშაფტია.“
ეს პოეტურ მტკიცებაზე მეტია. ეს სამუშაო პროგრამაა. სწორედ ამ აზროვნებიდან გამომდინარეობს ველიჩის პროექტები უნგრეთში — უპირველესად „Hidden Treasures“. ეს არის შეგნებულად ინგლისურად შერჩეული სახელწოდება რთული მიდგომისთვის. ტოკაიში, შომლოსა და ბალატონის ტბასთან უნგრელ მეღვინეებთან ერთად ველიჩი ცდილობს გამოავლინოს ის, რასაც წარმოშობის არსად მიიჩნევს: ვაზის ჯიში, ნიადაგი, კლიმატი — სტილისტური გადაჭარბების გარეშე. მეთოდი ისეთივე მარტივია, რამდენადაც კვლავ რადიკალური: ზუსტი მუშაობა ვენახში, მინიმალური ჩარევა მარანში, სპონტანური დუღილი, ცოტა გოგირდი. „ჩვენ გვინდა გავიგოთ, რა არის იქ. ამის გაკეთება კი მხოლოდ მაშინ შეიძლება, თუ მას ამის საშუალებას მისცემ.“
Hidden Treasures არ არის პროექტი იმ გაგებით, როგორც პროექტის ხელმძღვანელებს ესმით პროექტები. ეს პროცესია. ველიჩს თავისი გამოცდილება და წარმოშობის მიმართ მკაფიო მგრძნობელობა შეაქვს, ადგილობრივ პარტნიორებს კი — ნაკვეთების ცოდნა. ის, რომ აქედან ახალი სტილისტიკა ვითარდება, იდეის ნაწილია. ცენტრში კი ფურმინტი დგას — ველიჩისთვის ერთ-ერთი უდიდესი ევროპული ვაზის ჯიში. ბლაუფრენკიშთან ერთად ის მისთვის პანონიური იდენტობის საფუძველს ქმნის: ორი ჯიში, რომლებიც წარმოშობას უბრალოდ კი არ ასახავს, არამედ თითქოს მარადიულად ატარებს მას საკუთარ თავში.
ველიჩის აზროვნება ეწინააღმდეგება ღვინის სამყაროს, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში რეგიონს მოწყვეტილ ნიმუშებზე იყო ორიენტირებული: ბორდო, ბურგუნდია, საერთაშორისო სტილისტური ნორმები. „ასი წლის განმავლობაში ვაკოპირებდით“, — ამბობს ის: „ხშირად კარგად, ზოგჯერ ძალიან კარგად — მაგრამ იშვიათად დამოუკიდებლად.“ ფასი კი თვითაღქმის დაკარგვაა. ველიჩი ამ პროცესის შემობრუნებას ცდილობს. არა ახალი მოდებით ან ახალი მედიის დახმარებით, არამედ იმაზე დაბრუნებით, რაც უკვე დიდი ხანია არსებობს — დაწურვის სიზუსტეზე.
რომ ეს მიდგომა მეღვინეობაზე გავლენას ახდენს, ამას განსაკუთრებით ახალგაზრდა მეღვინეებში ვხედავთ. თაობაში, რომელიც პოპულარულ აღიარებას ნაკლებად ეძებს და უფრო მეტად — არსს. „ყველაზე დიდი კომპლიმენტია, როდესაც ისინი ამას ითვისებენ“, — ამბობს ველიჩი. „მაშინ იცი, რომ ეს გაგრძელდება.“
ბოლოს, ველიჩის თქმით, მისი საქმიანობა არის მცდელობა, ცენტრალური ევროპის დიდი რეგიონი კვლავ გასაგები გახადოს. არა მარკეტინგისთვის ჩვეული გაგებით, როგორც ნარატივი, არამედ როგორც კულტურული სივრცე. ზოგიერთისთვის, არა მხოლოდ მეღვინეობაში, ეს საზღვრების გადალახვაა. თუმცა მეგობრების შეძენა ველიჩის მიზანი არასოდეს ყოფილა. და ეს, მართლაც, ძალიან არაავსტრიულია.