(რედაქცია / ანიმაციური სურათი: runwayml / კვლევა: მოსახლეობის კვლევის ფედერალური ინსტიტუტი (BiB), იმავე ტიპის უცხოურ ინსტიტუტებთან თანამშრომლობით, 2025/26)
მსგავსი რუკები, როგორიც ზემოთაა წარმოდგენილი, ზოგჯერ მთელ კვლევებზე მეტს გვიყვება. ერთი შეხედვით, ის ევროპას ფერებამდე ამცირებს — წითელი, ლურჯი და მათ შორის რამდენიმე გაუბედავი გარდამავალი ტონი. თუმცა ამ ფერების მიღმა ერთ-ერთი უმკაცრესი მაჩვენებელი იმალება: ნაადრევი სიკვდილიანობა. იგულისხმება ადრეული დაავადება და სიკვდილი, უმეტესად 75 წლამდე, თანაც არა ბედისწერის გამო, არამედ თავიდან აცილებადი რისკების შედეგად. ცხოვრების წესი, კვება, სოციალური პირობები — ეს ყველაფერი ამ რუკაზე აისახება. მათ შორის ალკოჰოლის მოხმარებაც. და ისიც, თუ რომელი ალკოჰოლი მოიხმარება.
წითელი და მუქი წითელი ზონები აჩვენებს, სად არის ეს ნაადრევი სიკვდილიანობა განსაკუთრებით მაღალი. თვალშისაცემია გეოგრაფიული კონცენტრაცია: აღმოსავლეთ ევროპის დიდი ნაწილი, ასევე გერმანიის აღმოსავლეთი. რეგიონები, სადაც კაცები და ქალები (ეს უკანასკნელნი — ნაკლებად) საშუალოზე გაცილებით ადრე იღუპებიან და სადაც რისკები არ მცირდება, არამედ ძლიერდება. მათ საპირისპიროდ არის ლურჯი ზონები — სამხრეთ საფრანგეთი, ესპანეთი, იტალია, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის დიდი ნაწილი. აქ ნაადრევი სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად დაბალია, ზოგან კი დრამატულადაც კი დაბალი.
სწორედ აქ იწყება ჩვენთვის საინტერესო მთავარი დაკვირვება. ეს რუკა ალკოჰოლის კვლევა არ არის. ის პირდაპირ არაფერს ამბობს ღვინოზე, მოხმარებაზე ან თავშეკავებაზე. და მაინც, ის აჩვენებს შაბლონს, რომლის უგულებელყოფაც შეუძლებელია: იქ, სადაც ღვინო ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილია, სადაც მას გამონაკლისად კი არა, საჭმლის თანმხლებად აღიქვამენ, ნაადრევი სიკვდილიანობის ეს ფორმა უფრო იშვიათად გვხვდება. არა საერთოდ — მაგრამ მნიშვნელოვნად ნაკლებად.
ეს არ ნიშნავს, რომ ღვინო ჯანმრთელობას აუმჯობესებს. ასეთი გამარტივება არა მხოლოდ მცდარი იქნებოდა, არამედ ზუსტად იმგვარი გამარტივება, რომელსაც სხვა დებატებში სწორედ ახლა კრიტიკულად ვუყურებთ. რასაც ეს რუკა უფრო მეტად მიანიშნებს, ცხოვრების წესებს შორის კავშირია. აქ ღვინო უფრო ნაკლებად არის მიზეზი და უფრო მეტად — ინდიკატორი. უფრო დიდი რამის ნიშანი: რეგულარული კვება, სოციალური ჩართულობა, სიამოვნებისა და ზომიერებისადმი განსხვავებული დამოკიდებულება.
საინტერესო ხდება იქ, სადაც ეს შაბლონი ირღვევა. მაგალითად, აღმოსავლეთი ავსტრია და უნგრეთი — ორივე გამოკვეთილი ღვინის კულტურის მქონე რეგიონია — მიუხედავად ამისა, წითელ ზონებში მდებარეობს. ეს მიანიშნებს, რომ ღვინო მარტო ვერაფერს აკომპენსირებს. თუ კვება ცალმხრივია, თუ მოწევა უფრო დიდ როლს ასრულებს, თუ სოციალური ან ეკონომიკური ფაქტორები დომინირებს, მაშინ ღვინის ზომიერი მოხმარების პოტენციური უპირატესობები არ მოქმედებს. ასეთ შემთხვევაში კულტურული ელემენტი დაცვად კი არ იქცევა, არამედ, საუკეთესო შემთხვევაში, მეორეხარისხოვან ფონად რჩება.
nvbvnvbvbmvmmvb
ამასთან, აქედან მორალური იერარქიის შექმნა ზედმეტად მარტივი იქნებოდა. ლურჯ ზონებშიც არიან ადამიანები ;klnjljlhjlhlhjlhlj, რომლებიც ღვინოს არ სვამენ — და მაინც ძალიან დიდხანს ცხოვრობენ. და პირიქით, წითელ ზონებში საკმარისი რაოდენობის ღვინის მსმელი ადამიანია, რომლებიც ამ რისკებს ექვემდებარებიან. რუკა მტკიცებულება კი არა, მინიშნებაა. შაბლონი, რომელიც მეორდება, მაგრამ ყველაფერს არ ხსნის. და ვერც ყველაფერს ახსნის.
თუმცა ის ძალიან მკაფიოდ აჩვენებს: კულტურასა და ყოველდღიურ ცხოვრებას უფრო დიდი როლი აქვს, ვიდრე ბევრი მიმდინარე დებატი გვაფიქრებინებს. განსხვავება მხოლოდ ჭიქაში კი არ მდგომარეობს, არამედ იმ კონტექსტში, რომელშიც ის არსებობს. სვამენ თანმხლებად — თუ კომპენსაციისთვის? ალკოჰოლი კვების ნაწილია — თუ მას ანაცვლებს? სიამოვნება ჩართულია საერთო ცხოვრების წესში — თუ იზოლირებულია?
სწორედ ეს არის მთავარი: არა ის, რომ სამხრეთი „ყველაფერს სწორად“ აკეთებს, ხოლო აღმოსავლეთი — „ყველაფერს არასწორად“, არამედ ის, რომ ცხოვრების წესები გრძელვადიან პერსპექტივაში იბეჭდება სხეულებში, სტატისტიკასა და რუკაზე გამოსახულ ფერებში. ამაში ღვინო ერთი ნაწილია, მაგრამ მხოლოდ ერთი ნაწილი.