(გერჰარდ რეტერი / რედაქცია / ანიმირებული ფოტო: © მანფრედ კლიმეკი – runwayml)
აი, ისიც მოფარფატდა — ცნობილი მზარეულის წერილი, რომელიც ოთხი ათწლეულის შემდეგ პენსიაზე გადის. დიდი სახლი, დიდი სახელი, დიდი ცხოვრება. დანართში: მისი ღვინის სარდაფის გულდასმით და მოწესრიგებულად წარმოებული Excel-ის სია. ბევრი ბორდო. ბევრი ბურგუნდია. ძველი მოსავლები. დიდი სახელები. და მაშინვე ჩნდება ის კითხვა, რომელსაც ადრე თუ გვიან თითქმის ყველა სერიოზული ღვინის მოყვარული სვამს: რა ვუყოთ ამ ყველაფერს?
და, რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია: სინამდვილეში რა ღირს ეს ყველაფერი?
რადგან ღვინოში სარდაფის ფანტაზიასა და საბაზრო რეალობას შორის ხშირად მთელი კონტინენტები დევს. ძალიან ბევრი ადამიანი საკუთარ ბოთლებს ავტომატურად პატარა ქონებად მიიჩნევს. ბაზარი კი ამას, როგორც წესი, გაცილებით უფრო ცივად უყურებს. ნამდვილად ძვირი, ნამდვილად ლიკვიდური და ნამდვილად მოთხოვნადი მხოლოდ აბსოლუტური მსოფლიო მწვერვალი რჩება: საკულტო ღვინოების მცირე ელიტა — ის სამი-ოთხი მუჭა მამული, რომლებიც უკვე დიდი ხანია Blue Chips-ის მსგავსად ივაჭრება. DRC, Lafleur, Leroy, Roumier და, შესაძლოა, კიდევ რამდენიმე სახელი. იქ მოთხოვნა, მითი და ფასის ზრდის მოლოდინი ჯერ კიდევ თანხვედრაშია. და ასე დარჩება — იმის მიუხედავად, საით წაიყვანს კრიზისები სამყაროს.
დანარჩენი? სხვა ღვინოები? უფრო რთული ხდება.
რადგან ღვინოს ერთი ვერაგი თვისება აქვს: ის მუდმივად მრავლდება. როგორც კი გგონია, რომ საკმარისი გაქვს, უკვე საუკუნის შემდეგი მოსავალი გამოჩნდება. და, რა თქმა უნდა, მისი გამოტოვება არ შეიძლება. არასოდეს. ამიტომაც აგრძელებ ყიდვას. ხშირად იმიტომაც, რომ წლების განმავლობაში „ზემოთ ყიდვა“ გიწევდა, რათა საერთოდ მიგეღწია სასურველ ალოკაციებამდე. ორი ყუთი კარგი Premier Crus — იმ იმედით, რომ ოდესმე კერპის ერთი ბოთლი მაინც შეგხვდება.
ასე იზრდება სარდაფი. და იზრდება. და იზრდება.
რაღაც მომენტში კი დიდებული განზრახვებით სავსე თაროებს შორის დგახარ და ანგარიშს იწყებ. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობაზე, ღვიძლის მდგომარეობასა და სმის სიხშირეზე გადათვლით მალევე ცხადი ხდება: ამ ყველაფრის მოხმარება არასოდეს იქნება შესაძლებელი. მით უმეტეს, რომ სარდაფების უმეტესობა ლეგენდებისგან კი არ შედგება, არამედ „უბრალოდ“ კარგი ღვინოებისგან. შესაძლოა, ძალიან კარგებისგანაც. მაგრამ არა იმ ბოთლებისგან, რომლებიც მთელ მსოფლიოში აუქციონის სახლებს აღელვებს. ამის ბაზარი სასტიკად გულწრფელია. ბევრი დაძველებული ღვინო მცირე მოყვარულთა წრეების გარეთ თითქმის არავის აინტერესებს. განსაკუთრებით მაშინ, როცა წარმოშობა, შენახვა ან მოსავალი აბსოლუტურად სრულყოფილად არ არის დოკუმენტირებული.
ეს იმედგაცრუებად ჟღერს. ასეც არის.
რადგან სინამდვილეში ადამიანების უმეტესობა ღვინოს საინვესტიციო მიზნით არ აგროვებს. არამედ მონატრების გამო. მოლოდინის სიხარულის გამო. გემოს, მოსავლისა თუ გამოცდილებისადმი სიყვარულის გამო. რაღაც მომენტში სარდაფი ბოთლებისგან შექმნილ ბიოგრაფიად იქცევა. ყოველი რიგი ცხოვრების ერთ ეტაპს მოგვითხრობს. სწორედ ამიტომ არის ბოთლის გახსნა ხშირად ასე რთული.
ცნობილი „განსაკუთრებული შემთხვევა“ მუდმივად მომავალში გადაიწევს. დაბადების დღეები. იუბილეები. შობა. ბოლოს ბოთლს იმდენ ხანს ინახავ, რომ ის ნელ-ნელა შენს წინააღმდეგ იწყებს შემობრუნებას. ზედმეტად დაძველებული. დაჟანგებული. დაღლილი. ოდესღაც დიდი ღვინოები შემდეგ სევდიან სამზარეულოს ფილოსოფიად იქცევა ცივი იხვისა და Feuerzangenbowle-ის გვერდით.
განსაკუთრებით დაუნდობლად ეს ტკბილ ღვინოებთან ჩანს. სავარაუდოდ, მთელ მსოფლიოში სწორედ ისინი ლიდერობენ დაულეველი გამორჩეული ღვინოების სტატისტიკაში. Sauternes, Tokajer, Trockenbeerenauslesen — ლეგენდარული ღვინოები უზარმაზარი დაძველების პოტენციალით, რომლებიც ხშირად ათწლეულების განმავლობაში ხელუხლებლად დევს, როგორც მუზეუმის რელიკვიები. არადა, ბევრი ახალგაზრდა ტკბილი ღვინო სწორედ მაშინ არის სენსაციური: ვიბრანტული, ახალი, ხილითა და ენერგიით სავსე. ამის ნაცვლად კი ისინი სიბნელეში ელოდებიან ბუხართან გასატარებელ საღამოს, რომელიც არასოდეს დგება.
სწორედ აქ იმალება მრავალი კოლექციონერის ერთ-ერთი დიდი შეცდომა. ღვინო ნახატი არ არის. მას სიკვდილი უნდა. სწორედ ამისთვის შეიქმნა.
რა თქმა უნდა, არსებობს ტექნიკური დისკუსიები ოპტიმალურ სიმწიფეზე, სმის ფანჯარასა და განვითარების მრუდებზე. დღეს მსოფლიოში ყველა სარდაფის აპლიკაცია უკვე პანიკურად გიყვება, რომელი ბოთლია „ready to drink“ და რომელი დგას დაღუპვის პირას. უმეტეს შემთხვევაში კი ის ამას უსაზღვროდ აზვიადებს. სარდაფის კარგი პირობები ბევრ ღვინოს დამატებით ათ ან თხუთმეტ წელს უპრობლემოდ ჩუქნის. და მაინც რჩება ერთი ჭეშმარიტება: სომელიეს მოვალეობა ყოველთვის იყო, ღვინო ჭიქაში მაქსიმალურად ახლოს მიეტანა თავის მწვერვალთან. არა მისი მუმიფიცირება.
ამიტომ სრულიად ლეგიტიმურია დიდი ღვინოების ზოგჯერ ახალგაზრდად დალევა. კარგი დეკანტირება ეხმარება. ჰაერი ეხმარება. ჭიქაში მოთმინება ეხმარება. და, უპირველეს ყოვლისა, გვეხმარება იმის გაგება, რომ ღვინოს ფიქსირებული სრულყოფილება კი არა, ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპი აქვს. ზოგი ახალგაზრდა გხიბლავს, ზოგი — დაძველებული, ზოგიც ორივე. რესტორანში ამას ხშირად უკეთ ესმით, ვიდრე სახლში. იქ სარდაფი მუდმივად მოძრაობს. ღვინოები თავიანთ კერძებს, სტუმრებსა და მომენტებს პოულობენ. ოდნავ დაღლილ ბოთლებსაც კი შეუძლიათ მოულოდნელად კვლავ გამოცოცხლება, თუ საჭმელი, განწყობა და საზოგადოება შესაფერისია.
სახლში კი სარდაფი ხშირად საკუთარი პრეტენზიების მავზოლეუმად იქცევა.
ამიტომ, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი დასკვნა ასეთია: ღვინოს საკუთარი დაკრძალვის სუფრისთვის ნუ იყიდით. გახსენით ბოთლები. გაუზიარეთ სხვებს. დალიეთ მეგობრებთან, შვილებთან, საყვარელ ადამიანებთან, კოლეგებთან, მეზობლებთან ერთად. მრავალი კოლექციონერის უდიდესი შეცდომა სრულყოფილი მომენტის მოლოდინია. სრულყოფილი მომენტი კი თითქმის ყოველთვის თავად გახსნის შედეგად იქმნება.
და კიდევ ერთი რამ: ვინც ღვინო ნამდვილად უყვარს, უნდა დაიწყოს შემდეგი თაობის თანამსმელად ქცევა. არა მისიონერულად. არა დამრიგებლურად. არამედ ბუნებრივად. კარგი ბოთლები მხოლოდ კლიმატკონტროლირებად სარდაფებს კი არ ეკუთვნის, არამედ სუფრებსაც. რადგან სწორედ იქ ცოცხლდებიან ისინი. ან, ცოტა უფრო ფილოსოფიურად რომ ვთქვათ: Sapere aude, როგორც კანტი წერდა. გაბედე, საკუთარი გონებით სარგებლობა.
ეს საკუთარი ღვინის სარდაფის კონტროლირებულ შევსებასა და დაცლასაც ეხება.
(ეს ტექსტი სხვა ვერსიით ჟურნალ „Feinschmecker“-შიც გამოქვეყნდა)