(WINEPARTY INTERNATIONAL-ის ხელახალი ატვირთვა)
როდესაც ჯენსის რობინსონმა 1975 წლის 1 დეკემბერს, დიდი ხნის წინ გაუჩინარებულ ბრიტანულ სპეციალიზებულ ჟურნალ Wine & Spirit-ში, მუშაობის პირველი დღე დაიწყო, დიდ ბრიტანეთში ყველაზე გაყიდვადი ღვინო Harveys Bristol Cream იყო. ყოველწლიურად ტკბილი შერის თორმეტი მილიონი ბოთლი იყიდებოდა. Babycham-ს, მსხლის ცქრიალა ღვინოს, „champagne perry“-ს სახელით უწევდნენ რეკლამას, ავსტრალიელი, სამხრეთაფრიკელი და კვიპროსელი მწარმოებლები კი თავიანთ ბოთლებზე შერის სრულიად დაუფარავად აწერდნენ. ასეთი დეტალებიდან შეგვიძლია დავინახოთ, რა შეიცვალა ღვინის აღქმაში ორმოცდაათი წლის განმავლობაში.
რობინსონმა ახლა Financial Times-ისთვის დაწერა, რა დაემართა ღვინოს მას შემდეგ. ორმოცდაათი ცვლილება ორმოცდაათი პროფესიული წლისთვის. თავდაპირველად ეს ერთ-ერთ იმ საიუბილეო სიას ჰგავს, რომლებიც რედაქციებს უყვართ. სინამდვილეში ტექსტი სულ სხვა რამ არის: თანამედროვე ღვინის მცირე კულტურის ისტორია. და ამავდროულად იმ ქალის ანგარიშიც, რომელიც ამ ისტორიის მნიშვნელოვან ნაწილს თავად ახლდა.
უკვე ჰიუ ჯონსონის 1971 წლის პირველ World Atlas of Wine-ში მოთხრობილია გაუჩინარებული წესრიგის შესახებ. იქ საფრანგეთს 74 გვერდი ეთმობოდა, გერმანიას — 24, იტალიას — 14. სამხრეთ ამერიკას ორი გვერდი უნდა დასჯერებოდა. ახალ ზელანდიას — შვიდი სიტყვა. რობინსონი თავის ესეში ერთ-ერთ ულამაზეს წინადადებას წერს: „Wine is, after all, geography in a bottle.“ ღვინო ბოთლში მოქცეული გეოგრაფიაა. დღეს ეს თითქმის თავისთავად ცხადად ჟღერს. მაშინ კი რევოლუციური იყო. ღვინოს ან სასმელად ყიდდნენ, ან საიდუმლო მეცნიერებად წარმოადგენდნენ. სპეციალიზებულ მაღაზიებში, როგორც რობინსონი წერს, საკმაოდ დამაშინებელი ექსპერტები ბატონობდნენ და მომხმარებლებს თავდაპირველად უნდა დაემტკიცებინათ, რომ სასურველი ღვინის ფრანგული სახელის სწორად წარმოთქმა შეეძლოთ. შემდეგ მოვიდა სუპერმარკეტები, ეტიკეტებზე მითითებული ყურძნის ჯიშები და ახალი ღვინის სამყარო. Chardonnay და Cabernet Sauvignon გლობალურ ბრენდებად იქცა. კალიფორნიას ბორდოსა და ბურგუნდიის კოპირება სურდა, ავსტრალიასაც — ასევე. იქაც კი, სადაც კლიმატი ამისთვის რეალურად შეუფერებელი იყო, ამ ორ ჯიშს რგავდნენ. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ნამდვილი Chardonnay იმდენად დეფიციტური იყო, რომ კალიფორნიასა და ავსტრალიაში შესაბამისი ეტიკეტით ჩამოსხმულ ღვინოებს Colombard-ით ან Chenin Blanc-ით ავსებდნენ.
შემდეგ მოვიდა Lambrusco, Beaujolais Nouveau, ავსტრალიური Chardonnay, Shiraz, Pinot Noir და Prosecco — მოგვითხრობს რობინსონი თავის ტექსტში. მოდები ჩნდებოდა, ფეთქდებოდა და კვლავ ქრებოდა. ზოგიერთმა მათგანმა თანმდევი ზიანი დატოვა. Beaujolais Nouveau-ზე რობინსონი შესანიშნავად მშრალი ტონით წერს, რომ ამაში დიდწილად Georges Duboeuf იყო დამნაშავე — „I say blame“ —, რადგან სწრაფად წარმოებული ახალგაზრდა ღვინის ხშირად სავალალო ხარისხმა სერიოზული Beaujolais-ის რეპუტაცია დააზიანა. შემდეგ გამოჩნდა რობერტ პარკერი. რობინსონი წერს, რომ მისამდე ან მის შემდეგ არც ერთ ღვინის კრიტიკოსს არ ჰქონია ასეთი ძალაუფლება ოთხმოცდაათიან და ორიათასიან წლებში. მას ისიც კი სჯერა, რომ შესაძლოა ტერმინი „wine critic“ სწორედ პარკერმა დაამკვიდრა; მისი წინამორბედები თავს უფრო ღვინის ავტორებად აღიქვამდნენ. პარკერმა გემო ციფრად აქცია. 92 ქულა. 96. 100. ვაჭრებმა მაშინვე გაიგეს. ციფრებს თარგმნა არ სჭირდებოდა. ისინი ლონდონში ისევე მუშაობდა, როგორც ნიუ-იორკში, ჰონგ-კონგსა თუ შანხაიში. რობინსონი, საკმაოდ ბოროტი ირონიით, წერს, რომ ვაჭრებმა ნაწილობრივ თითქმის შეწყვიტეს ღვინოების თავად შერჩევა და ამის ნაცვლად პარკერის გემოს მიჰყვებოდნენ.
ამასთან, ის გვერდით იმ ღვინის ისტორიასაც გვიყვება, რომელიც სპეკულაციის ობიექტად იქცა. Château Lafite 1787, თომას ჯეფერსონის სავარაუდო ინიციალებით, 1985 წელს 105 000 ფუნტად გაიყიდა აუქციონზე. Hardy Rodenstock. Rudy Kurniawan — თაღლითი. Bordeaux 2009 და 2010. ჩინეთი. ჰონგ-კონგი. En Primeur. სოფლის მეურნეობა აქტივების კლასად იქცა.
მაგრამ რობინსონის ყველაზე საინტერესო დაკვირვება ფულს კი არა, ყურადღების გადანაცვლებას ეხება. ოთხმოცდაათიან წლებში ვარსკვლავები ენოლოგები იყვნენ. Michel Rolland მსოფლიოს გარშემო დაფრინავდა, ახალი ბარიკები სტატუსის სიმბოლოდ ითვლებოდა, მარნის ტექნიკა კი სრულყოფილებას გვპირდებოდა. დღეს, წერს რობინსონი, მზერა მარანიდან ვენახისკენ გადავიდა: ორგანული მეურნეობა, ბიოდინამიკა, ნიადაგის სიცოცხლე, ბიომრავალფეროვნება, მცენარეული საფარი, ვაზებს შორის დარგული ხეები, რეგენერაციული სოფლის მეურნეობა. „Bare earth in a vineyard is no longer a virtue.“ ვენახში შიშველი მიწა სათნოებად აღარ ითვლება. ეს საყურადღებო წინადადებაა, რადგან მევენახეობის ორმოცდაათი წლის ისტორიას ცხრა სიტყვაში აქცევს. ადრე აკურატულად მოფოცხილი ვენახი აჩვენებდა, რომ მეღვინე თავის საქმეს ფლობდა. დღეს იმავე სანახაობამ შეიძლება გააჩინოს კითხვა, საერთოდ კიდევ რა ცოცხლობს იქ.
ახალი და ძველი სამყაროს ძველი გამიჯვნაც დაიშალა. ახალგაზრდა ევროპელი მეღვინეები დღეს ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ აფრიკაში ან კალიფორნიაში მუშაობენ. ავსტრალიელმა ენოლოგებმა, პირიქით, ევროპაში ჰიგიენა და მარნის ტექნიკა ჩაიტანეს. Cabernet და Chardonnay კარგავს თავისი ადრინდელი გლობალური დომინირების ნაწილს, ადგილობრივი ჯიშები კი მნიშვნელობას იძენს. ღვინომ ისწავლა სამყაროში მოგზაურობა, რათა ბოლოს კვლავ შინ დაბრუნებულიყო. ბუნებრივ ღვინოსაც, რა თქმა უნდა, რობინსონი გვერდს არ უვლის. ის ამ მოძრაობას თაობათა კონფლიქტად აღწერს: ერთებისთვის — ტექნიკური მეღვინეობისგან გათავისუფლება, სხვებისთვის კი — შეცდომაში შემყვანი სახელის ქვეშ შეფუთული გემოვნური შეურაცხყოფა. კითხვისას იგრძნობა, რომ ორმოცდაათი წლის შემდეგაც ის კვლავ მზად არის ღვინოზე იკამათოს. ეს მის შეხედულებაზე უფრო მნიშვნელოვანია.
რადგან ჯენსის რობინსონი ახლა 76 წლისაა. მას თავისუფლად შეეძლო საკუთარი რწმენების ბიბლიოთეკაში მოხერხებულად განმარტოება. მან დაწერა წიგნები, გადაიღო სატელევიზიო გადაცემები, გავლენა მოახდინა ღვინის მსმელთა თაობებზე და ჰიუ ჯონსონთან ერთად განაგრძო იმ სტანდარტული ნაშრომის გამოცემა, რომლის პირველ გამოცემასაც ღვინის სამყაროს ახსნა ჯერ კიდევ საფრანგეთისთვის განკუთვნილი 74 გვერდითა და ახალი ზელანდიის აღმწერი შვიდი სიტყვით შეეძლო. მეცხრე გამოცემა სწორედ ახლა გამოდის. რობინსონი ავტორის რანგში მასში მეხუთედ მონაწილეობს. და მაინც, მისი ისტორია Romanée-Conti-ით არ სრულდება. ის კლიმატის ცვლილებით სრულდება. რთველი საშუალოდ დაახლოებით ორი კვირით ადრე იწყება. ხანძარი, კვამლი, სეტყვა, ყინვა, წყალდიდობა და, უპირველეს ყოვლისა, გვალვა მევენახეობას ცვლის. ღვინის მსოფლიო რუკა ჩრდილოეთისკენ გადაადგილდება. ახალ ატლასში ინგლისი დამატებით ერთ გვერდს მიიღებს, ჩრდილოეთ ევროპა — ორს. შემდეგ რობინსონი წერს წინადადებას, რომელიც, სავარაუდოდ, უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ყველა დისკუსია პარკერის ქულებზე, ბუნებრივ ღვინოსა და ხრახნიან საცობებზე: „It pains me to admit that in a world desperately short of water, wine may increasingly be seen, like golf courses, as an unnecessary luxury.“ სამყაროში, რომელსაც წყალი აკლია, შესაძლოა ოდესმე ღვინოსაც გოლფის მოედნის მსგავსად შევხედოთ: როგორც ფუფუნებას, რომლის საკუთარ თავს ნებადართულად მიჩნევა ვეღარ შევძლებთ.
ღვინის ჟურნალისტიკაში ორმოცდაათი წლის შემდეგ ნოსტალგიური გახდომა ადვილი იქნებოდა. რობინსონი საპირისპიროს აკეთებს. ის Harveys Bristol Cream-სა და Babycham-ზე ისე მოგვითხრობს, რომ მათ არ დასცინის. პარკერზე ისე წერს, რომ მოგვიანებით ბოროტმოქმედად არ აქცევს. ბუნებრივ ღვინოზე ისე საუბრობს, რომ ახალგაზრდობას შეშლილად არ აცხადებს. კლიმატის ცვლილებაზე ისე წერს, რომ მისგან ქადაგებას არ ქმნის. ეს მისი დიდი დამსახურებაა.
ჯენსის რობინსონს არასოდეს შეუწყვეტია მომდევნო ბოთლით დაინტერესება. ვინც ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ერთსა და იმავე თემაზე წერს, რაღაც მომენტში საფრთხის წინაშე დგება, რომ სამყაროს დაკვირვებას კი აღარ გააგრძელებს და მხოლოდ საკუთარ მოგონებებს დააკვირდება. ეს რობინსონს არ დამართნია. ღვინის სამყარო, რომელშიც მან დაიწყო, თითქმის აღარ არსებობს. სამყაროც, რომელშიც ის დღეს წერს, ასევე გაქრება. მან ეს იცის და წერას განაგრძობს.