როდესაც ჯენსის რობინსონმა 1975 წლის 1 დეკემბერს თავისი პირველი სამუშაო დღე დაიწყო დიდი ხნის წინ გაუჩინარებულ ბრიტანულ სპეციალიზებულ ჟურნალ Wine & Spirit-ში, ბრიტანეთში ყველაზე გაყიდვადი ღვინო იყო Harveys Bristol Cream. ყოველწლიურად იყიდებოდა ტკბილი შერის თორმეტი მილიონი ბოთლი. Babycham-ს, მსხლის ცქრიალა ღვინოს, რეკლამირებდნენ როგორც „champagne perry“-ს, ხოლო ავსტრალიელი, სამხრეთაფრიკელი და კვიპროსელი მწარმოებლები თავიანთ ბოთლებზე შერის სრულიად დაუფარავად აწერდნენ. ასეთი დეტალებიდან შეგვიძლია დავინახოთ, რა შეცვალა ორმოცდაათმა წელმა ღვინის აღქმაში.
რობინსონმა ახლა Financial Times-ისთვის დაწერა, რა დაემართა მას შემდეგ ღვინოს. ორმოცდაათი ცვლილება ორმოცდაათი პროფესიული წლის განმავლობაში. თავდაპირველად ეს იმ საიუბილეო სიებს ჰგავს, რომლებიც რედაქციებს უყვართ. სინამდვილეში ტექსტი სხვა რამაა: თანამედროვე ღვინის მცირე კულტურის ისტორია. და, ამავდროულად, იმ ქალის შეჯამება, რომელიც ამ ისტორიის მნიშვნელოვან ნაწილს თავადაც ახლდა.
ჰიუ ჯონსონის 1971 წელს გამოცემული პირველი World Atlas of Wine-იც კი უკვე გამქრალი წესრიგის შესახებ მოგვითხრობს. მასში საფრანგეთს 74 გვერდი ეთმობოდა, გერმანიას — 24, იტალიას — 14. სამხრეთ ამერიკას ორი გვერდით უნდა დაკმაყოფილებულიყო. ახალ ზელანდიას — შვიდი სიტყვით. რობინსონი თავის ესეში ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ წინადადებას წერს: „Wine is, after all, geography in a bottle.“ ღვინო ხომ, საბოლოოდ, გეოგრაფიაა ბოთლში. დღეს ეს თითქმის თავისთავად ცხადად ჟღერს. მაშინ კი რევოლუციური იყო. ღვინოს ან სასმელად ყიდდნენ, ან საიდუმლო მეცნიერებად აღიქვამდნენ. სპეციალიზებული მაღაზიები, როგორც რობინსონი წერს, საკმაოდ დამაშინებელი ექსპერტებით იყო სავსე, რომელთათვისაც მომხმარებლებს ჯერ უნდა დაემტკიცებინათ, რომ სასურველი ღვინის ფრანგული სახელის სწორად წარმოთქმა შეეძლოთ. შემდეგ მოვიდნენ სუპერმარკეტები, ეტიკეტებზე მითითებული ვაზის ჯიშები და ღვინის ახალი სამყარო. Chardonnay და Cabernet Sauvignon გლობალურ ბრენდებად იქცა. კალიფორნიას ბორდოსა და ბურგუნდიის კოპირება სურდა, ავსტრალიასაც — ასევე. იმ ადგილებშიც კი, სადაც ამისთვის კლიმატი სინამდვილეში შეუფერებელი იყო, ამ ორ ჯიშს რგავდნენ. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ნამდვილი Chardonnay იმდენად დეფიციტური იყო, რომ კალიფორნიასა და ავსტრალიაში შესაბამისი ეტიკეტით ჩამოსხმულ ღვინოებს Colombard-ით ან Chenin Blanc-ით ავსებდნენ.
შემდეგ მოვიდნენ Lambrusco, Beaujolais Nouveau, ავსტრალიური Chardonnay, Shiraz, Pinot Noir და Prosecco — წერს რობინსონი თავის ტექსტში. მოდები ჩნდებოდა, ფეთქდებოდა და კვლავ ქრებოდა. ზოგიერთმა მათგანმა გვერდითი ზიანი დატოვა. Beaujolais Nouveau-ზე რობინსონი შესანიშნავად მშრალი იუმორით წერს, რომ მასზე დიდწილად ჟორჟ დიუბოეფი იყო პასუხისმგებელი — „I say blame“ —, რადგან სწრაფად წარმოებული ახალგაზრდა ღვინის ხშირად სავალალო ხარისხმა სერიოზული Beaujolais-ის რეპუტაცია დააზიანა. შემდეგ გამოჩნდა რობერტ პარკერი. რობინსონი წერს, რომ მის წინ თუ მის შემდეგ არც ერთ ღვინის კრიტიკოსს არ ჰქონია ასეთი ძალაუფლება ოთხმოცდაათიან და 2000-იან წლებში. მას ისიც კი სჯერა, რომ ტერმინი „wine critic“ შესაძლოა პარკერს დაემკვიდრებინა; მისი წინამორბედები თავს უფრო ღვინის ავტორებად აღიქვამდნენ. პარკერმა გემო რიცხვად აქცია. 92 ქულა. 96. 100. მოვაჭრეებმა მაშინვე გაიგეს. რიცხვების თარგმნა საჭირო არ იყო. ისინი ერთნაირად მუშაობდა ლონდონში, ნიუ-იორკში, ჰონგ-კონგსა თუ შანხაიში. მოვაჭრეებმა, წერს რობინსონი საკმაოდ მწარედ, ნაწილობრივ თითქმის შეწყვიტეს თავად ღვინოების შერჩევა და ამის ნაცვლად პარკერის გემოვნებას მიჰყვნენ.
ამით იგი, სხვათა შორის, ღვინის სპეკულაციის ობიექტად ქცევის ისტორიასაც მოგვითხრობს. Château Lafite 1787, სავარაუდოდ თომას ჯეფერსონის ინიციალებით, 1985 წელს 105 000 ფუნტად გაიყიდა აუქციონზე. ჰარდი როდენსტოკი. რუდი კურნიავანი — თაღლითი. Bordeaux 2009 და 2010. ჩინეთი. ჰონგ-კონგი. En Primeur. სოფლის მეურნეობა აქტივების კლასად იქცა.
თუმცა რობინსონის ყველაზე საინტერესო დაკვირვება ფულს კი არა, ყურადღების გადანაცვლებას ეხება. ოთხმოცდაათიან წლებში ვარსკვლავები მეღვინეობის ტექნოლოგები იყვნენ. მიშელ როლანი მთელ მსოფლიოში დაფრინავდა, ახალი ბარიკები სტატუსის სიმბოლოდ ითვლებოდა, მარნის ტექნიკა კი სრულყოფილებას გვპირდებოდა. დღეს, წერს რობინსონი, მზერა მარნიდან ვენახისკენ გადაინაცვლა: ორგანული და ბიოდინამიკური მეურნეობა, ნიადაგის სიცოცხლე, ბიომრავალფეროვნება, მცენარეული საფარი, ვაზებს შორის ხეები, რეგენერაციული სოფლის მეურნეობა. „Bare earth in a vineyard is no longer a virtue.“ ვენახში შიშველი მიწა სათნოებად აღარ ითვლება. ეს საყურადღებო წინადადებაა, რადგან მევენახეობის ორმოცდაათწლიან ისტორიას ცხრა სიტყვაში აქცევს. ადრე საგულდაგულოდ მოფოცხილი ვენახი აჩვენებდა, რომ მევენახე თავის საქმეს ფლობდა. დღეს იმავე სანახაობამ შეიძლება გააჩინოს კითხვა, საერთოდ კიდევ რა ცოცხლობს იქ.
ძველი დაყოფა ახალ და ძველ სამყაროდაც დაიშალა. ახალგაზრდა ევროპელი მეღვინეები დღეს ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ აფრიკასა თუ კალიფორნიაში მუშაობენ. ავსტრალიელმა მეღვინეობის ტექნოლოგებმა კი, პირიქით, ევროპაში ჰიგიენა და მარნის ტექნოლოგია ჩაიტანეს. Cabernet და Chardonnay გარკვეულწილად კარგავენ თავიანთ ადრინდელ გლობალურ დომინანტობას, ავტოქთონური ჯიშები კი მნიშვნელობას იძენენ. ღვინომ ისწავლა მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობა, რათა შემდეგ ისევ სახლში დაბრუნებულიყო. ბუნებრივ ღვინოსაც, რა თქმა უნდა, გვერდს ვერ აუვლის რობინსონი. იგი ამ მოძრაობას თაობათა კონფლიქტად აღწერს: ერთებისთვის — ტექნიკური მეღვინეობისგან გათავისუფლება, სხვებისთვის კი — მცდარი სახელის ქვეშ შეფუთული გემოვნური შეურაცხყოფა. კითხვისას იგრძნობა, რომ ორმოცდაათი წლის შემდეგაც იგი კვლავ მზადაა ღვინოზე იკამათოს. ეს მის შეხედულებაზე უფრო მნიშვნელოვანია.
რადგან ჯენის რობინსონი ახლა 76 წლისაა. მას თავისუფლად შეეძლო საკუთარი რწმენების ბიბლიოთეკაში მოხერხებულად გამოკეტილიყო. მან დაწერა წიგნები, გადაიღო სატელევიზიო გადაცემები, გავლენა მოახდინა ღვინის მსმელთა თაობებზე და ჰიუ ჯონსონთან ერთად განაგრძო იმ სტანდარტული ნაშრომის გამოცემა, რომლის პირველ გამოცემასაც ღვინის სამყაროს ახსნა ჯერ კიდევ საფრანგეთისთვის განკუთვნილი 74 გვერდითა და ახალ ზელანდიაზე ნათქვამი შვიდი სიტყვით შეეძლო. მეცხრე გამოცემა ახლა გამოდის. რობინსონი ავტორად მეხუთედ მონაწილეობს. და მაინც, მისი ისტორია Romanée-Conti-ით არ მთავრდება. ის კლიმატის ცვლილებით მთავრდება. რთველი, საშუალოდ, დაახლოებით ორი კვირით ადრე გადმოიწია. ხანძრები, კვამლი, სეტყვა, ყინვა, წყალდიდობები და, უპირველეს ყოვლისა, გვალვა მევენახეობას ცვლის. ღვინის მსოფლიო რუკა ჩრდილოეთისკენ გადაადგილდება. ახალ ატლასში ინგლისი დამატებით ერთ გვერდს მიიღებს, ჩრდილოეთ ევროპა — ორს. შემდეგ რობინსონი წერს წინადადებას, რომელიც, ალბათ, პარკერის ქულებზე, ბუნებრივ ღვინოსა და ხრახნიან საცობებზე გამართულ ყველა დისკუსიაზე მნიშვნელოვანია: „It pains me to admit that in a world desperately short of water, wine may increasingly be seen, like golf courses, as an unnecessary luxury.“ სამყაროში, რომელსაც წყალი აკლია, შესაძლოა ღვინოსაც, გოლფის მოედნების მსგავსად, ერთ დღეს განვიხილავდეთ როგორც ფუფუნებას, რომლის თავს ნებადართულად მიჩნევაც აღარ შეგვეძლება.
ღვინის ჟურნალისტიკაში ორმოცდაათი წლის შემდეგ ნოსტალგიაში ჩაძირვა ადვილი იქნებოდა. რობინსონი საპირისპიროს აკეთებს. იგი Harveys Bristol Cream-სა და Babycham-ზე ისე მოგვითხრობს, რომ არ დასცინის. პარკერზე ისე წერს, რომ შემდგომში ბოროტმოქმედად არ აქცევს. ბუნებრივ ღვინოზე ისე საუბრობს, რომ ახალგაზრდებს შეშლილებად არ აცხადებს. კლიმატის ცვლილებაზე ისე წერს, რომ ამისგან ქადაგებას არ ქმნის. ეს მისი დიდი მიღწევაა.
ჯენის რობინსონს არასოდეს შეუწყვეტია მომდევნო ბოთლით დაინტერესება. ვინც ორმოცდაათი წლის განმავლობაში ერთსა და იმავე თემაზე წერს, საბოლოოდ შეიძლება იმ საფრთხის წინაშე აღმოჩნდეს, რომ სამყაროს კი აღარ აკვირდებოდეს და მხოლოდ საკუთარ მოგონებებს უყურებდეს. რობინსონს ეს არ დაემართა. ღვინის სამყარო, რომელშიც მან დაიწყო, თითქმის აღარ არსებობს. სამყაროც, რომელშიც დღეს წერს, ასევე გაქრება. მან ეს იცის და წერას განაგრძობს.