წითელი ღვინო მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილია. ეს თავხედობაა? არა! მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობა არა ოფიციალური გაგებით, რადგან იუნესკოს, როგორც ჩანს, სხვა საქმეებიც აქვს და ისტორიულად მნიშვნელოვანი ჭიქა წითელი ღვინო ყელში არ უნდა გადაისხას. მაგრამ ძნელად მოიძებნება სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი, რომელიც ჩვენს ცივილიზაციას ასე დიდხანს ახლდა და ამასთან შედარებადი კულტურა შექმნა. ამაზე მთავარი პასუხისმგებლობა რომაელებს ეკისრებათ: დაახლოებით 2000 წლის წინ ისინი უკვე განასხვავებდნენ უბრალო ღვინოსა და დიდ ღვინოებს, იცნობდნენ ასევე ადგილებს, ნაკვეთებს, წარმოშობას, მოსავლის წელსა და დაძველებას. სადაც რომაელები იყვნენ, უმეტესად ვაზიც რჩებოდა.
ჩვენი ღვინის კულტურის ორი უმნიშვნელოვანესი ჭურჭელიც დიდწილად წითელ ღვინოს უმადლის საკუთარ კარიერას. კელტების მიერ განვითარებულმა ხის კასრმა რომის იმპერიაში თავდაპირველად ამფორის უფრო პრაქტიკული ალტერნატივის სახით მოიკიდა ფეხი, ხოლო XVIII საუკუნის მდგრადმა მინის ბოთლმა, საცობთან ერთად, საბოლოოდ შესაძლებელი გახადა დაძველებისა და ტრანსპორტირების ახალი განზომილება. ღვინო იქცა რაღაცად, რასაც მხოლოდ კი არ ვსვამთ, არამედ ჩვენი შვილებისთვის სარდაფში ვინახავთ. იდეა, რომ დიდი წითელი ღვინო 30, 50 ან თუნდაც 70 წლის შემდეგ არა მხოლოდ დასალევად ვარგისი, არამედ შესაძლოა ახალგაზრდობის პერიოდზე უფრო ლამაზიც იყოს, მისი ერთ-ერთი უდიდესი კულტურული მიღწევაა.
აქედან რვა შევარჩიე. რა თქმა უნდა, ასეთი სია უსამართლოა. და ის თითქმის კრიმინალურ საკრილეგს სჩადის: აქ არც ერთი ღვინო არ არის ბურგუნდიიდან. არც La Romanée, არც Musigny, არც Chambertin. სამაგიეროდ, ბურგერლანდიდან არის Pinot Noir. იმიტომ, რომ ის ღვინის ისტორიაში კულტურული მითვისების ყველაზე წარმატებული მაგალითია
BURG RAVENSBURG — BLAUFRÄNKISCH 2024
დავიწყოთ გერმანული ღვინით, თანაც უბრალო ღვინით. Ravensburg-ის Blaufränkisch-ის ვაზი კრაიხგაუს სოფლად, სულცფელდში, თაბაშირიან კეუპერის ძლიერ ნიადაგებზე იზრდება. ამ ჯიშს იქ საოცრად ხანგრძლივი ისტორია აქვს; Blaufränkisch, ანუ Lemberger, მხოლოდ ავსტრიასა და უნგრეთს კი არ ეკუთვნის, არამედ საუკუნეების განმავლობაში გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთშიც არსებობდა.
ეს 2024 წლის ღვინო გვიჩვენებს, რატომ არ უნდა ვილაპარაკოთ გერმანულ წითელ ღვინოებზე მხოლოდ Spätburgunder-ის კონტექსტში. Blaufränkisch შეიძლება იყოს მუქი, სანელებლიანი და ძლიერი, და ამავდროულად ჰქონდეს მჟავიანობა, რომელიც მას ათწლეულების განმავლობაში შეინარჩუნებს. თუმცა ამ ღვინოს უნიკალური ნოტი აქვს: გრილი, საოცრად ძლიერი ცარცი, გრაფიტის მცირე ელფერი, ცოტაოდენი ევკალიპტი. უბრალო დასალევი ღვინის ერთი ყლუპი — თითქმის მომაჯადოებელი.
(შეძენის წყარო: Hawesko, გერმანია)
LES FORTS DE LATOUR 2009
მეორე ღვინო, რომლის მიმართაც ეს ცნება რაღაც მომენტში აზრს კარგავს. Les Forts de Latour უბრალოდ იმ ყურძნისგან არ მზადდება, რომელიც Château Latour-ის Grand Vin-ისთვის საკმარისად კარგი არ იყო; ის უმეტესწილად ცნობილი Enclos-ის საკუთარი ნაკვეთებიდან და განაპირა ტერიტორიებიდან მოდის. 2009 წელს ამას ისიც დაემატა, რომ ბორდომ თავისი ერთ-ერთი დიდი თანამედროვე მოსავლის წელი მიიღო: ბევრი მზე, სრულად დამწიფებული ყურძენი, უზარმაზარი კონცენტრაცია და მაინც საკმარისი სიგრილე. Latour-ში თავად Grand Vin-იც მონუმენტური გამოვიდა — და Les Forts-მა იმავე განსაკუთრებული წლით ისარგებლა.
ასამბლაჟი დაახლოებით 65 პროცენტი Cabernet Sauvignon-ის, 32 პროცენტი Merlot-ისა და მცირე რაოდენობით Petit Verdot-ისა და Cabernet Franc-ისგან შედგება. ეს Grand Vin-თან შედარებით საგრძნობლად მეტი Merlot-ია და მისი მომხიბვლელობის ერთ ნაწილს ხსნის: შავი მოცხარი, მაყვალი და ალუბალი, ამას ემატება გრაფიტის მცირე ელფერი, თამბაქო, კედარის ხე და ცოტაოდენი პიტნა. ღვინოს უზარმაზარი სუბსტანცია აქვს, მაგრამ არ არის მძიმე; ახლა, 17 წლის შემდეგ, ტანინი, ხილი და ბოთლში დაძველების სანელებლები შესანიშნავად იწყებს ერთმანეთთან შერწყმას.
CHÂTEAU LAFLEUR 2009
ოთხნახევარ ჰექტარზე ოდნავ მეტი პომეროლი და ღვინო, რომელიც დიდი ხანია მთლიანად ბორდოს ყველაზე ძებნილ ღვინოებს შორისაა. Lafleur ამასთან ტიპური პომეროლი არ არის. Cabernet Franc-ის უჩვეულოდ მაღალი წილი — ბორდოში მას Bouchet-საც უწოდებენ — მას აძლევს იმ სიმკაცრეს, სანელებლიანობასა და ვერტიკალურ სტრუქტურას, რომლებიც მეზობლის უფრო უხვი Merlot-ის ღვინოებისგან განასხვავებს. 2009 წლის ასამბლაჟი დაახლოებით თანაბრად შედგება Cabernet Franc-ისა და Merlot-ისგან.
2009 წელს კი ბორდო ფართო ეკრანზე გადაღებულ ფილმს ჰგავდა. ბევრი მზე, მწიფე ხილი, კონცენტრაცია. Lafleur ახერხებს ხელოვნებას, რომ ოპულენტურობა სიმძიმედ არ იქცეს. ჟოლო, მუქი კენკრა, ასევე ია, ძირტკბილა, ტყის ნიადაგი და სანელებლები; უზარმაზარი სიმჭიდროვე, მაგრამ უკიდურესად ნაზი ტანინი. ღვინო, რომელიც უკვე მისი უმცირესი წარმოების გამო იშვიათია, თუმცა მისი ნამდვილი სიდიადე მის იშვიათობასთან არაფერ კავშირშია.
(შეძენის წყარო: KATE & KON, ავსტრია)
GIUSEPPE MASCARELLO E FIGLIO — BAROLO MONPRIVATO 2006
თუ არსებობს გაბერილი წითელი ღვინის საპირისპირო მაგალითი, ის კასტილიონე ფალეტოშია. მასკარელოს ოჯახი ღვინოს 150 წელზე მეტია ამზადებს და მონპრივატოში პირველი ნაკვეთები 1904 წელს შეიძინა. დღეს ეს კრუ ლაჟი განუყოფლად არის დაკავშირებული ამ სახელთან. ღვინო, რა თქმა უნდა, Nebbiolo-სგან მზადდება — იმ ჯიშისგან, რომელიც თავისი მჟავიანობით, მთრიმლავი ნივთიერებითა და სიცოცხლისუნარიანობით გვიჩვენებს, რომ წითელ ღვინოში შედარებით ღია ფერი საკმაოდ პრიმიტიული საზომი ერთეულია.
ამისთვის 2006 წელი მშვენიერი მოსავლის წელია: სტრუქტურული, მტკიცე, დაძველებისუნარიანი. წითელი ალუბალი, არცთუ უმნიშვნელო ვარდი, სანელებლები, გრაფიტი, ქვა და ძლიერი ტანინი. ახლა ეს ყველაფერი ერთმანეთთან შეკვრას იწყებს. ხილი ჯერ კიდევ არსებობს, მაგრამ წლებმა წარმოშვა ის დამატებითი არომატები, რის გამოც Nebbiolo-ს ასე დიდხანს ვინახავთ: მიწა, გამხმარი ყვავილები, ბალახეული და ეს ძნელად ასახსნელი ნაზავი სინაზისა და სიმკაცრისა.
Barolo შეიძლება წლების განმავლობაში ისე წარმოჩნდეს, თითქოს ჩვენთან საუბარი არ სურდეს. მერე, რაღაც მომენტში, კარს აღებს. და შიგნით გვიშვებს. Monprivato 2006 ახლა ამ კარს მიღმა სტუმართმოყვარულად გველოდება.
(შეძენის წყარო: Trinkreif, ავსტრია)
HEITZ CELLAR — MARTHA’S VINEYARD CABERNET SAUVIGNON 2005
კალიფორნიულ Cabernet-ს ბევრი სახე აქვს. Heitz-ის Martha’s Vineyard ერთ-ერთია მათ შორის, რომელმაც ევროპა უკვე გაიგო, სანამ ევროპა ნაპას სერიოზულად აღქმას შეძლებდა. ღვინო ოუკვილიდან მოდის და ის Cabernet Sauvignon-ია, რომლის ისტორიაც Heitz-ში 1960-იან წლებამდე მიდის. ცნობილი ის იმ არომატითაც გახდა, რომელიც ბრმა დეგუსტაციაზე ძნელად დაგავიწყდებათ: ევკალიპტი და პიტნა კასისთან, მუქ ხილთან და კედარის ხესთან ერთად.
2005 შედარებით გრილი წელი იყო, გვიანი რთველით. დღეს ღვინო არომატულია, წვრილმარცვლოვანი ტანინით, პროპორციული და თითქმის ევროპული შთაბეჭდილებით, თუმცა ნაპას წარმოშობას არ უარყოფს. ნაპა არ არის ვალდებული იყოს ტკბილი, ცხელი და ფართო. Martha’s Vineyard-ს კალიფორნიული სიმწიფისა და კლასიკური სიმკაცრის იშვიათი კომბინაცია აქვს.
ოც წელზე მეტი ხნის შემდეგ ხილი უკან იხევს და აჩენს იმას, რის გამოც Cabernet-ს საერთოდ ვაძველებთ: ბალახეული, მიწა, თამბაქო, კედარი, პიტნა. და მისი დროის კვალი.
(შეძენის წყარო: Ungerwein, გერმანია)
M. CHAPOUTIER — ERMITAGE LE PAVILLON 2004
ასი პროცენტი Syrah, თანაც Les Bessards-ის ერთ, დაახლოებით ოთხჰექტარიან ნაკვეთზე, ერმიტაჟის ბორცვზე. Le Pavillon-ის ვაზები ნაწილობრივ თითქმის 100 წლისაა და გრანიტზე იდგამს ფესვებს. ხელით დაკრეფილი, მთლიანად ღეროცლილი, ხანგრძლივად ჭაჭაზე დაყოვნებული და შემდეგ დაახლოებით წელიწად-ნახევრის განმავლობაში ხეში დავარგებული. ეს ტექნიკური მონაცემების ფურცელს ჰგავს. ჭიქაში კი Syrah-ის ერთ-ერთ დიდ პირველსახეს ხსნის.
2004 ჩრდილოეთ რონაში მონუმენტური მოსავლის წელი არ ყოფილა. სწორედ ეს ხდის Pavillon-ს საინტერესოს. ამ ღვინის დიდი წლები ათწლეულებისთვის არის შექმნილი; 2004 მას უფრო ელეგანტურსა და ნაკლებად მასიურს აჩენს. კვამლი, მუქი კენკრა, ჟოლო, კუპრი, ძირტკბილა, მოგვიანებით თამბაქო და კაკაო — მაგრამ ყველაფერი იმ სიტკბოსა და სიგანის გარეშე, რომელსაც Syrah ზოგჯერ უფრო თბილ რეგიონებში იძენს. და ღვინო, რომელიც მწიფე ღვინოების მიმართ გრანდიოზულ სურვილს აღძრავს.
(შეძენის წყარო: Trinkreif, ავსტრია)
SCHLOSS HALBTURN — PINOT NOIR 2002
ახლა კი დაპირებული საკრილეგი. თუ რვა წითელი ღვინის სიაში ბურგუნდიული ღვინო არ არის, ამისთვის ჯოჯოხეთურად კარგი მიზეზი უნდა არსებობდეს. მას Schloss Halbturn 2002 ჰქვია. ვიტმანსჰოფში, სასახლის სიახლოვეს, უნგრეთის ავსტრიის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდებარე დიდ, ერთიან ნაკვეთზე, ძველი Pinot Noir-ის კლონები იზრდება, რომელთა წარმოშობაც ბურგუნდიაშია. წითელი ხრეში და ჩალექილი კირქვის ნალექები ქმნის ნიადაგს, რომელშიც Pinot Noir-ს, როგორც ჩანს, თავისი ფრანგული დაბადების მოწმობისთვის არ მიუმართავს.
2002 წლის ღვინო ჩემთვის ერთ-ერთი საუკეთესო Pinot Noir-ია, რომელიც ოდესმე ბურგუნდიის ფარგლებს გარეთ დაწურულა. და სწორედ ამიტომ უნდა იყოს ის ამ სიაში: არა როგორც ბურგუნდიის შემცვლელი, არამედ როგორც კონტრარგუმენტი იმ წარმოდგენისთვის, თითქოს დიდი ჯიშები მათი ყველაზე ცნობილი წარმოშობის ადგილების საკუთრებაა. Halbturn-მა Pinot Noir აიღო და ბურგერლანდის ენაზე თარგმნა. შედეგს აქვს სინაზე, გრილი სანელებლიანობა, სიღრმე და ის თავისებური გამჭვირვალობა, რის გამოც Pinot Noir ერთ-ერთი ყველაზე რთული და მომხიბვლელი ყურძნის ჯიშია საერთოდ.
კულტურული მითვისება? უეჭველად. მაგრამ ისეთი, რომლითაც ღვინის კულტურა ათასწლეულების განმავლობაში ცხოვრობს.
(შეძენის წყარო: WeinArt, გერმანია)
CHÂTEAU LYNCH-BAGES 1989
ბოლოს პოიაკი და ღვინო, რომელიც 1855 წლის კლასიფიკაციის სისტემას ცოტათი სასაცილოდ აჩენს. Lynch-Bages ოფიციალურად Cinquième Cru-ა, ანუ მეხუთე კატეგორიის ღვინო. 1989 წლის ღვინოს ეს არ აინტერესებს. ის სახლის ყველაზე ცნობილ მოსავლის წლებს შორისაა. კასისი, შავი ალუბალი, გრაფიტი, კვამლი, კედარის ხე, ტყავი და სიგარის ყუთი: ძველი პოიაკის მთელი ლექსიკონი აქ კიდევ ერთხელ შეიძლება წარმოჩნდეს.
Cabernet Sauvignon კლასიკურ ბორდოს ასამბლაჟს უძღვება, მას Merlot, Cabernet Franc და Petit Verdot ახლავს. 1989 წელმა უზარმაზარი კონცენტრაცია და ტანინი შექმნა, მაგრამ ასევე ის სუბსტანციაც, რომელიც ბოთლში სამ ათეულ წელზე მეტ დაძველებას არა მხოლოდ უძლებს, არამედ საჭიროებს. დღესაც მუქი ხილი და ძალა დიდი, დაძველებული Cabernet-ის მესამეულ არომატებს ხვდება. ღვინო საინტერესოა არა 37 წლის მიუხედავად. ის სწორედ ამ 37 წლის გამოა საინტერესო.
(შეძენის წყარო: Ungerwein, გერმანია)
წითელმა ღვინომ, შესაძლოა, მთელი ღვინის კულტურის ყველაზე გიჟური იდეა გვაჩუქა: ვიყიდოთ რაღაც, რასაც განზრახ მაშინვე არ დავლევთ. გადავდოთ. ათი წელი დაველოდოთ. ოცი. ოცდაათი.
და რაღაც მომენტში საცობს ამოვაძრობთ და მხოლოდ ღვინოს აღარ ვსვამთ. ჩვენ დროს ვსვამთ. ჩვენ სიცოცხლესა და წარმავლობას ვსვამთ.