(მანფრედ კლიმეკი / რედაქცია)
ნატურალურ ღვინოებს გამართლების ტექსტი აღარ სჭირდებათ. მათ კონტექსტი სჭირდებათ. და სწორედ ამას ამჟამად მორავია თითქმის ევროპის ნებისმიერ სხვა რეგიონზე უკეთ გვთავაზობს. ზნოიმოს, მიკულოვსა და კრავი ჰორას ბორცვებს შორის უკვე დაახლოებით ათი-თხუთმეტი წელია იქმნება ღვინის ლანდშაფტი, რომელიც ტრადიციული, ინდუსტრიული ღვინოების წინააღმდეგ პროტესტისგან კი არ დაბადებულა, არამედ ახლის სიზუსტის სურვილისგან, ცნობისმოყვარეობისა და გასაოცარი სმისუნარიანობისგან. ნატურალური ღვინო არა როგორც ალტერნატიული მოდელი, არამედ როგორც სრულიად თვითმყოფადი რამ.
ამის ორი თვალსაჩინო მაგალითია: მილან ნესტარეცი და მარტინ ვაიჩნერი.
მილან ნესტარეცი საერთაშორისო ნატურალური ღვინის სცენაზე უკვე დიდი ხანია მყარად დამკვიდრებული სახელია — მარნისადმი თანმიმდევრული მიდგომის გამო. ნესტარეცის ღვინოები ხშირად თამაშის ხასიათს ატარებს, ზოგჯერ თითქმის ირონიულიც კია, თუმცა ჭიქაში ისინი საოცრად სერიოზულია. მინიმალური ჩარევა მარანში, ძველი ვაზები, ბევრი დრო. შედეგად მიიღება შინაგანი დაძაბულობის მქონე ღვინოები, რომლებიც ნაკლებად საუბრობენ ხილზე და უფრო — ტექსტურაზე, ტემპერატურასა და ენერგიაზე. დიდებული TRBLMKR 2021 მაგალითად (100% ნოიბურგერი, ზოგიერთ წელს კიუვეში მცირე რაოდენობით მალვაზიაც შედის) — თეთრი ეტიკეტი, შეგნებულად თავშეკავებული — სწორედ ამას განასახიერებს: არავითარი მტკიცება, არავითარი ახსნა, არამედ საოცრად თვითმყოფადი ღვინო, გემოზე სასურველი Coche-Dury-სებრი წკაპუნით. ცხვირზე თავდაპირველად ოდნავ Almdudler, შემდეგ კურდღლისცოცხა, კომში, ოდნავ კურკოვანი ხილი, ძალიან სუსტად, მაგრამ მაინც: საკმეველი, მეტი ჟოლო, ცოტაოდენი კურკუმა, და სურნელში ტყავის უხეში ჩექმებიც კი იგრძნობა. პირში კი წარმოუდგენლად სასიამოვნოდ დასალევია. კრიტიკოსები ნესტარეცის სტილს ხშირად აღწერენ როგორც „glou-glou სიღრმით“ — თუმცა ეს ცნება მას რეალურად ვერ ფარავს. მისი ღვინოები ადვილად დასალევია — მაგრამ ეს მათ ოდნავადაც არ ხდის შემთხვევითს ან უსახოს. ისინი ყურადღებას ითხოვენ და არა თანხმობას.
მარტინ ვაიჩნერი გაცილებით მცირე მასშტაბით, უფრო პიროვნულად და თითქმის ჩუმად მუშაობს. მისი ღვინოები — მაგალითად Veltliner Znojmo–Kraví Hora 2023 შავი ეტიკეტით — აჩვენებს, რამდენად მკაფიოდ შეუძლია ამ რეგიონს აზროვნება, თუ ამის საშუალებას მისცემთ. Kraví Hora, სიტყვასიტყვით „ძროხის მთა“, სანახაობრივი სახელწოდება არ არის, მაგრამ ზუსტი ადგილწარმოშობის ზონაა: გრილი ღამეები, ქარი, კირქვიანი ნიადაგები. ვაიჩნერის ველტლინერი ამას პათოსის გარეშე ატარებს. არც ავსტრიული ასლი, არც არომატული გადაჭარბება, არამედ რაღაც თვითმყოფადი: დაჭიმული, მარილიანი, სანელებლური ტონით, რომელიც უფრო ბალახის ღეროებსა და სველ ქვას მოგვაგონებს, ვიდრე ტიპურ ველტლინერის წიწაკის ნოტს. ნატურალური ღვინო, რომლის პროგრამაც არ არის სიმღვრივე და პოზად ქცეული დრამატული დაჟანგვაც არ ახლავს. საერთაშორისო მასშტაბით ვაიჩნერს სულ უფრო ხშირად აღიქვამენ ერთ-ერთ იმ მეღვინედ, რომლებიც აჩვენებენ, რომ „low intervention“ ავტომატურად არ ნიშნავს „high volatility“-ს.
ორივეს აერთიანებს არა იმდენად სტილისტიკა, რამდენადაც მიდგომა: ვაზის ჯიშები უკანა პლანზე გადადის, ადგილი კი წინა პლანზე გამოდის. მორავიის ბევრი მეურნეობა ახლა მუშაობს PIWIs-თან — სოკოვანი დაავადებებისადმი გამძლე ვაზის ჯიშებთან, რომლებიც გამოყვანილია მცენარეთა დაცვის საშუალებების მკვეთრად შესამცირებლად. სხვა ზოგიერთი რეგიონისგან განსხვავებით, აქ არც ერთ ჯიშს არ ტვირთავენ ხელოვნურად გამძაფრებული არომატებით, არამედ შეგნებულად აკონტროლებენ. შედეგია საოცრად მშვიდი ღვინოები — ხშირად გრილი, ზოგჯერ მკაცრი, თითქმის ყოველთვის მასტიმულირებელი. სწორედ ამიტომ მუშაობენ ისინი ასე კარგად გასტრონომიაში — და სწორედ ამიტომ ფიზიკურად ასე ნაკლებად დამღლელია მათი სმა.
მორავია აუცილებლად რომანტიკული ღვინის რეგიონი არ არის — ამ მხრივ ის მეზობელ ავსტრიულ ვაინფირტელს ჰგავს. მორავია სახელოსნოა. და, შესაძლოა, სწორედ ამიტომ არის ის ამჟამად ევროპაში ჩამოყალიბებული ნატურალური ღვინის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ლაბორატორია: ნაკლები იდეოლოგია, მეტი სმის დინამიკა. ნაკლები პოზა, მეტი სიზუსტე. ნესტარეცი და ვაიჩნერი გამონაკლისები არ არიან — ისინი ერთდროულად წარსულის გამოძახილიც არიან და მომავლის მაცნეებიც.