(მანფრედ კლიმეკი / ანიმირებული ფოტო: runwayml)
(ამ სტატიის ქვემოთ იხილავთ იოახიმ ჰაიდერსდორფის მიერ KALK & KEGEL-ზე გამოქვეყნებული ადი ვერნერის პორტრეტის ბმულს)
ადი ვერნერს 11 მარტს 90 წელი შეუსრულდა. მასთან ერთად თვალსაჩინო ხდება მასპინძლობის ფორმა, რომელიც დღეს უფრო იშვიათია: ძველი ყაიდის პატრონი. ადამიანი, რომელიც არ მოდერირებს, არამედ განსაზღვრავს. რომელიც არ მიჰყვება, არამედ კვალს ტოვებს. და რომელიც თავის დაწესებულებებს მხოლოდ არ მართავს, არამედ მათში საკუთარ ხასიათს აღბეჭდავს.
ვერნერი არლბერგის ჩამოყალიბებაში ათწლეულების განმავლობაში მონაწილეობდა. ჰოსპიცისა და მოგვიანებით Hospiz Alm-ისგან, მისი ხელმძღვანელობისას, უბრალო სასტუმრო ბიზნესზე მეტი შეიქმნა — ეს დადგმის ადგილად იქცა. ფუფუნება, საზოგადოება, ღვინო, გართობა: ყველაფერი ერთდროულად, ყველაფერი დაჟინებით. ვინც აქ ჩერდებოდა, უბრალოდ სტუმარი კი არ იყო, არამედ იმ დრამატურგიის ნაწილი ხდებოდა, რომელსაც აშკარად სახლის პატრონი განსაზღვრავდა.
ბიოგრაფია ცნობილია: ლიფტის ბიჭიდან პატრონამდე, გზად — ბად-გაშტაინში, ვენეციასა და ლოზანაში გატარებული პერიოდებით, მოგვიანებით საერთაშორისო საქმიანობით, შემდეგ კი არლბერგში დაბრუნებით, სადაც 1964 წელს მეუღლე გერდასთან ერთად ჰოსპიცი ჩაიბარა. ეს ომისშემდგომი პერიოდის აღმასვლის კლასიკური ამბავია — მხოლოდ ის, რომ ვერნერი მას ძალიან თვალსაჩინოდ ცხოვრობდა.
მასპინძლობის შესახებ მისი ხედვა ცალსახა იყო: ყოფნა, სიახლოვე, გავლენა. ვერნერი არ იყო ადამიანი, რომელიც თავს იკავებდა. ის მაგიდებთან ჯდებოდა, სტუმრებს პირდაპირ მიმართავდა, ერეოდა — მათ შორის, ჭიქაშიც. მისი ცნობილი დევიზი, ფული ფანჯრიდან უნდა გადაყარო, რათა ის კარიდან ისევ შემოვიდეს, უფრო მეთოდი იყო, ვიდრე გამონათქვამი. გულუხვობა როგორც სტრატეგია, ხიბლი როგორც ინსტრუმენტი, ღვინო როგორც ბერკეტი.
ხელმძღვანელობის ეს ფორმა ეფექტური, თუმცა მკაფიოდ იერარქიული იყო. გადაწყვეტილებას პატრონი იღებდა. დანარჩენები მიჰყვებოდნენ. ამ მოდელის ფუნქციონირება ეპოქას — და თავად ვერნერს — უკავშირდებოდა. დღეს მას, სავარაუდოდ, უფრო კრიტიკულად შევაფასებდით.
მისი საქმიანობა განსაკუთრებით ორმა რამემ განსაზღვრა: წმინდა ქრისტოფის საძმომ და ღვინომ.
საძმო, ხანგრძლივი ისტორიის მქონე საქველმოქმედო ორგანიზაცია, მისი მონაწილეობით მნიშვნელოვან ინსტიტუტად გაფართოვდა. ოჯახებისთვის გაწეული 20 მილიონ ევროზე მეტი დახმარება თავისთავად მეტყველებს. აქ ამ სისტემის სხვა მხარე ჩანს: სტრუქტურირებული, გრძელვადიანი, ეფექტური — და საქველმოქმედო.
ღვინოსთან დაკავშირებით კი საქმე მხოლოდ ხარისხს არ ეხებოდა. ვერნერმა ადრევე გაიგო, რომ ღვინო დადგმაცაა. 1970-იანი წლების ბოლოს მან ბორდოს ღვინოების შეგროვება დაიწყო — თავდაპირველად წინააღმდეგობის ფონზე, მოგვიანებით კი მზარდი წარმატებით. დიდი ბოთლები მის სავიზიტო ნიშნად იქცა. არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ისინი უკეთ ძველდება, არამედ იმიტომაც, რომ შთაბეჭდილებას ახდენს.
დღეს კოლექცია დაახლოებით 3500 დიდი ფორმატის ბოთლს (!) მოიცავს, მოცულობით 27 ლიტრამდე, უმეტესად ბორდოს ღვინოებს. Cheval Blanc, Latour, Margaux, Yquem — სახელები, რომლებიც მხოლოდ ღვინოს კი არ აღნიშნავს, არამედ პრესტიჟის მთელ სისტემას. ვერნერს ეს სისტემა არ გამოუგონია, მაგრამ არლბერგში ის თანმიმდევრულად განახორციელა.
სამი წლის წინ გახსნილი „ღვინის სამყარო“ ამ ლოგიკას აგრძელებს — ოღონდ უფრო მასშტაბურად. გზა ქვემოთ მიდის და არა ზემოთ. სასრიალო, ფოტო-კედლები, დადგმა. „Wine Dome“ კულმინაციას წარმოადგენს: სივრცეს, რომელიც უფრო სცენაა, ვიდრე სარდაფი. ასობით დიდი ბოთლი, განათება, არქიტექტურა, ცენტრალური მაგიდა. შეიძლება ეს შთამბეჭდავად მოგეჩვენოთ. ან ზედმეტად დადგმულად. ორივე შესაძლებელია.
აქ ღვინოს არ მალავენ, არამედ აჩვენებენ. და ისე აჩვენებენ, რომ მან იმოქმედოს.
ღვინოსთან მოპყრობის ეს ფორმა შეესაბამება ეპოქას, როდესაც სიდიდე თავისთავად ღირებულება იყო. დღეს ეს შეიცვალა. წარმომავლობა, სიზუსტე და მინიმალიზმი ჟესტსა და მოცულობაზე მნიშვნელოვანი გახდა. ამ პერსპექტივიდან ბორდოს დიდი ბოთლების კულტი თითქმის თანამედროვეობის საპირისპირო კონცეფციად გამოიყურება.
და მაინც: ვერნერის სისტემამ იმუშავა. ათწლეულების განმავლობაში. მან სტუმრები შეინარჩუნა, შემოსავლები შექმნა და არლბერგი საერთაშორისო დონეზე წარმოაჩინა. მან ღვინო ბევრი ადამიანისთვის ხელმისაწვდომი გახადა — თუმცა ისეთი ფორმით, რომელიც ძლიერ იყო გაჯერებული სტატუსითა და დადგმით. თავად ვერნერი დღემდე აქტუალურია, ოპერაციული ფუნქციის გარეშეც. ფიგურა, რომელიც დარჩა, მაშინ როცა ინდუსტრია შეიცვალა.
შეგვიძლია მას გრანდ-სენიორად შევხედოთ. ან მოდელის უკანასკნელ წარმომადგენლად, რომელიც დღეს ამ ფორმით თითქმის აღარ იქმნება. ალბათ, ის ორივეა. მისი ცხოვრებისეული ნამუშევარი აღიარებას იმსახურებს. თუმცა ის ასევე მოგვითხრობს ეპოქაზე, რომელიც უკვე ბოლომდე ჩვენი აღარ არის.