(რედაქცია)
უდავოდ არსებობს სფეროები, რომლებშიც მეცნიერება მდუმარე კონსენსუსზეა დაფუძნებული: გრავიტაცია, ფოტოსინთეზი. ან ზამთრის საბურავები. შემდეგ კი არსებობს ის სფეროები, რომლებშიც მეცნიერება თავად იქცევა სცენად — ხშირად უნებლიეთ, ზოგჯერ ინტერესებით გაჟღენთილად, მაგრამ ყოველთვის მრავალი ადამიანის ცხოვრებაზე გავლენით. ღვინის ბაზარი სწორედ ასეთი სფეროა. კვლავ მილიარდების ბაზარი, გლობალურად დაკავშირებული, კულტურულად დატვირთული, პოლიტიკურად კონტროლირებადი და ჯანმრთელობის თვალსაზრისით დანაღმული. და სწორედ აქ, ბოლო ორი-სამი წელია, მიმდინარეობს ბრძოლა ინტერპრეტაციის უფლებაზე, რომლის ტემპი და წინააღმდეგობრიობა თავბრუდამხვევია.
როგორც კი ახალ მეტა-ანალიზს შევეჩვევით, საწინააღმდეგო კვლევა ჩნდება. როგორც კი რომელიმე მეთოდს უარყოფენ, ის მოულოდნელად ისევ ცოცხლდება სხვა ადგილას. მეცნიერება ისე გამოიყურება, თითქოს საკუთარ თავთან კამათობს — და თითქოს მონაცემების ყოველი ახალი შეგროვება წინა კვლევის საპირისპიროს ამტკიცებს.
ორი ახალი კვლევა ამ ქაოსს თვალსაჩინოდ წარმოაჩენს.
პირველი თაობა Z-ს ეხება — 1997-დან 2012 წლამდე დაბადებულებს, რომლებიც წლების განმავლობაში თავშეკავებულ ავანგარდად მიიჩნეოდნენ: Dry January, Sober October, ჯანმრთელობაზე რადიკალური ორიენტაცია, თავშეკავება როგორც ცხოვრების სტილი. და ახლა? IWSR-ის ახალი კვლევა (ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების კვლევების გლობალური ლიდერი) მოულოდნელ ტენდენციას აჩვენებს: „თაობა Z სულ უფრო იშვიათად ამბობს უარს თავშეკავების კამპანიებში მონაწილეობაზე.“ ერთი თვის განმავლობაში ალკოჰოლზე უარის თქმის მზადყოფნა 15 გამოკვლეულ ქვეყანაში 2024 წლის შემოდგომაზე 30 პროცენტიდან 2025 წლის შემოდგომაზე 28 პროცენტამდე შემცირდა. კლება განსაკუთრებით მკაფიოა საფრანგეთში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთსა და ავსტრალიაში — ზოგან ორნიშნა ვარდნა დაფიქსირდა. ერთი საგულისხმო მაჩვენებელი: „2025 წლის შემოდგომაზე Gen Z-ის გამოკითხულთა 74 პროცენტმა განაცხადა, რომ ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში ალკოჰოლი მოიხმარა.“ ორი წლით ადრე ასეთი მხოლოდ 66 პროცენტი იყო.
ალკოჰოლზე უარის მთქმელი ახალგაზრდობის შესახებ ნარატივი ბზარებს იკეთებს. ფხიზელი რევოლუცია — შესაძლოა, ის მედიის ფენომენი იყო, შესაძლოა, გარდამავალი ეტაპი, ან იქნებ უბრალოდ სურვილებით ნაკარნახევი წარმოდგენა. დღევანდელი Gen Z უფრო მეტად ჰგავს მილენიალებსა და მათ მშობლებს, ვიდრე ამას მისი იმიჯი გვაფიქრებინებდა. თავად ღვინისთვის ეს კარგი ამბავია. თუმცა ვაჭრობაში ან მეღვინეებს შორის ეს განვითარება ჯერ კიდევ აშკარად არ ასახულა. ყოველ შემთხვევაში, გერმანიასა და ავსტრიაში.
მეორე ახალი კვლევა ამავე გადაუჭრელ საკითხს ეხება, ოღონდ სრულიად სხვა მიმართულებით. ცნობილი „ფრანგული პარადოქსი“, რომელიც უკვე არაერთხელ გამოაცხადეს მკვდრად, ახალი მონაცემებით ბრუნდება. ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მკვლევრებმა 58 000 მონაწილე შეისწავლეს და დაადგინეს: „ალკოჰოლის მოხმარების დაწყებისას ‘ცუდი’ LDL-ქოლესტერინი იკლებს, ხოლო ‘კარგი’ HDL-ქოლესტერინი იმატებს.“ HDL-ის ზრდა კი „მედიკამენტებით ჩვეულებრივ მიღებულზე უფრო მაღალია“. და ალკოჰოლზე უარის თქმის შემთხვევაში? მაჩვენებლები საპირისპიროდ იცვლება. ეფექტი „დამოუკიდებელია BMI-ისგან, ასაკისა და კვებისგან“ და „ვლინდება ალკოჰოლის ყველა სახეობის შემთხვევაში“.
და აი, ეს უკვე მოხდა: ასჯერ დამარხული მითი კვლავ გამოჩნდა — მერყევი და საეჭვო, მაგრამ გასაოცრად ცოცხალი. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ თვით მეცნიერებამაც კი არ იცის, ზომიერი ღვინო რისკია, პლაცებო თუ მცირე სამედიცინო სენსაცია.
ამ ორ კვლევას შორის გადაჭიმულია სფერო, რომელიც თითქოს სრულიად ამოვარდნილია კალაპოტიდან. ერთ მხარეს არის საზოგადოების კვლევა, რომელმაც აღარ იცის, სურს თუ არა ახალგაზრდობას ფხიზელი ცხოვრება. მეორე მხარეს კი სამედიცინო კვლევაა, რომელიც აკრძალვის რეკომენდაციებსა და დადებით ეფექტებს შორის ისე იხლართება, რომ ყოველი მკაფიო გზავნილი ინტერპრეტაციების ბუჩქნარში იკარგება.
და ამ ყველაფრის შუაგულშია ღვინო. მას მხოლოდ არ სვამენ — ზომავენ, მორალიზებას უკეთებენ, ინსტრუმენტად იყენებენ. ის ერთდროულად არის სიამოვნების მომნიჭებელი სასმელი, ჯანმრთელობის საფრთხე, კულტურული მემკვიდრეობა, დაბეგვრის ობიექტი და კვლევის საგანი. აქ მეცნიერებისთვის საქმე მხოლოდ ჭეშმარიტებას არ ეხება. საქმე გავლენას, ინტერპრეტაციასა და იმ ნარატივებს ეხება, რომლებსაც მილიარდიანი ბაზრების ფორმირება შეუძლიათ.
პრობლემა ის არ არის, რომ კვლევები წინააღმდეგობრივია. პრობლემა ისაა, რომ ეს წინააღმდეგობა ნორმად იქცა. მომხმარებლებისთვის, მეღვინეებისთვის, ვაჭრებისთვის — თვით ჟურნალისტებისთვისაც კი — იქმნება ვითარება, რომელშიც კითხვაზე „სინამდვილეში რა არის სწორი?“ პასუხის გაცემა თითქმის შეუძლებელია.
შესაძლოა, ღვინო დღეს უფრო ნაკლებად არის სასმელი და უფრო მეტად — სიმბოლო სამყაროსი, რომელიც მუდმივად უკიდურესობებს შორის ირხევა. თავშეკავებასა და სიამოვნებას შორის. რისკსა და რიტუალს შორის. სამედიცინო გაფრთხილებასა და მეცნიერულ რეაბილიტაციას შორის. მორალურ მოთხოვნასა და პირად რეალობას შორის.
რეალობა, სავარაუდოდ, სადღაც შუაშია: ღვინო არც ხსნის დაპირებაა და არც მტერი. მაგრამ ვისაც ამ ლანდშაფტში ორიენტირება სურს, მას სჭირდება ის, რასაც ვერც ერთი კვლევა ვერ მოგვაწვდის: საკუთარი განსჯა.
და შესაძლოა, ერთი ჭიქა წითელი ღვინოც — არა როგორც წამალი, არამედ როგორც შეხსენება იმისა, რომ ზოგიერთი რამის გაზომვა შეუძლებელია. მით უმეტეს, მათი ახსნა. მხოლოდ განცდაა შესაძლებელი. განცდა. განცდა.
P.S.: ფოტოზე მოცემულ ტექსტს თარგმანში ასეთი მნიშვნელობა აქვს:
რა თქმა უნდა — აი ზუსტი თარგმანი თქვენს ეკრანის სურათზე მოცემული ტექსტისა:
ორიგინალური კვლევა | საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა
ლიპიდური პროფილები ალკოჰოლის მოხმარების ცვლილების შემდეგ იმ ზრდასრულებში, რომლებიც ყოველწლიურ პროფილაქტიკურ გამოკვლევებს იტარებენ
ძირითადი მიგნებები
კვლევის კითხვა
უკავშირდება თუ არა ალკოჰოლის მოხმარების ცვლილებები — როგორც დაწყება, ისე შეწყვეტა — LDL-ქოლესტერინსა („ცუდ“ ქოლესტერინთან) და HDL-ქოლესტერინს („კარგ“ ქოლესტერინთან) ყოველდღიურ პირობებში, ინტენსიური ჩარევების მიღმა?
შედეგები
ამ კოჰორტულ კვლევაში, რომელშიც მონაწილეობდა 57 691 ადამიანი, რომლებიც იაპონიაში, პრევენციული მედიცინის ცენტრში, ყოველწლიურ სამედიცინო გამოკვლევებს იტარებდნენ, ალკოჰოლის მოხმარების შეწყვეტა მნიშვნელოვნად უკავშირდებოდა LDL-C-ის მომატებულ და HDL-C-ის შემცირებულ მაჩვენებლებს — იმ ადამიანებთან შედარებით, რომლებიც ალკოჰოლის სმას განაგრძობდნენ. ალკოჰოლის მოხმარების დაწყებამ საპირისპირო, ასევე სტატისტიკურად მნიშვნელოვან კავშირზე მიუთითა. ეს ცვლილებები უფრო მკაფიოდ ვლინდებოდა უფრო მაღალი მოხმარების შემთხვევაში.
მნიშვნელობა
ეს შედეგები მიუთითებს, რომ ალკოჰოლის მოხმარების ცვლილების შემდეგ ლიპიდური პროფილების მონიტორინგი აუცილებელია ქოლესტერინის მართვის ოპტიმიზაციისთვის.