(მანფრედ კლიმეკი)
მხოლოდ ბილომილქის ყიდვა მინდოდა, როცა უცებ პატარა ხის ყუთის წინ აღმოვჩნდი: მაგნუმის ბოთლი ღვინისა Faustino Rivero Ulecia Reserva 2019, ლამაზად და მიმზიდველად შეფუთული — და ეს € 9,90 დისკაუნტერში Netto-ში. გაოცების წამი, რომელსაც ჯერ შუბლის ძლიერმა შეჭმუხვნამ, შემდეგ კი შინაგანმა თანხმობამ მოჰყვა. რადგან ეს ბოთლი 2026 წლის ღვინის ბაზრის შესახებ იმაზე მეტს გვიყვება, ვიდრე ერთი შეხედვით შეიძლება ვივარაუდოთ.
Faustino Rivero Ulecia არის ასწლოვანი რიოხული ტრადიცია არნედოდან, ლა-რიოხაში — ოჯახი, რომელიც 1899 წლიდან აწარმოებს და ექსპორტზე გააქვს ღვინო (საერთაშორისოდ ცნობილი ეტიკეტით), გაცილებით ადრე, ვიდრე მომხმარებელთა უმეტესობამ საერთოდ იცოდა, რუკაზე სად მდებარეობდა რიოხა. თუმცა ეს კონკრეტული Reserva 2019 არ მოდის DOCa Rioja-ს ცენტრალური ზონიდან და არც თავად არნედოდან, არამედ ესპანეთის სრულიად სხვა კუთხიდან: Utiel-Requena, ვალენსიის მახლობლად, სამხრეთ-აღმოსავლეთით თითქმის 500 კილომეტრში — რეგიონიდან, რომელსაც ხმელთაშუაზღვისა და კონტინენტური კლიმატი და საკუთარი იდენტობა აქვს და რომელიც უპირველესად წითელი ყურძნის ჯიშით Bobal არის ცნობილი — მას შემდეგ, რაც 80-იანი წლების ბოლოსა და 90-იან წლებში ესპანური მსხვილი სახლები ექსპორტსა და მოცულობაზე ორიენტირებულად გაფართოვდნენ. ეს გაფართოება შემთხვევითი არ ყოფილა, არამედ მეწარმეობრივი რეაქცია იყო: ვისაც ზრდა სურს, ტერიტორიებს, ყურძენსა და სიმძლავრეებს ეძებს. Utiel-Requena ზრდის ამ ეპოქის ერთ-ერთი პასუხი იყო — არა პრესტიჟული, არამედ ფუნქციური და იაფად დასამუშავებელი რეგიონი.
რაც ამ მაგნუმში — სხვათა შორის, ღვინომ James Suckling-ის შემფასებლებისგან 90 ქულა მიიღო — დისკაუნტერში ათ ევროზე ნაკლებ ფასად იყიდება, არსებითად კლასიკური მეთოდით დაყენებული ესპანური რეზერვაა: ლალისფერი, იისფერი ელფერებით, Bobal-ის (80%) და Tempranillo-ს კუპაჟი, კარგად ექსტრაჰირებული, ხავერდოვანი, კარგი მჟავიანობითა და სხეულით; მასში სიმწიფეშესული ხილისა და ტრადიციული მუხის ტონებიც იგრძნობა, რის გამოც ის გემოს ბევრად უფრო კომფორტულად ავსებს, ვიდრე მისი სასაცილოდ დაბალი ფასი გვაფიქრებინებდა. ეს თითქმის გულისამაჩუყებლად ძველი სამყაროს ღვინის სურნელისა და გემოს მქონე ღვინოა — განსაკუთრებული არაფერი, თუმცა სინათლის წლებით დაშორებული იმ სითხისგან, რომელსაც წითელი ღვინის სახით ჩვეულებრივ 4 ევრო და 95 ცენტი გვიჯდება.
მაგრამ სწორედ აქ არის მთავარი საკითხი: როგორ შეიძლება ამ წარმოშობისა და ხარისხის ღვინო Netto-ში ასე იაფად იყიდებოდეს? პასუხი მხოლოდ ის არ არის, რომ ესპანეთი ღვინოს მასობრივად აწარმოებს და კლიმატი ხელსაყრელ მოსავლიანობას უზრუნველყოფს. საქმე ისიცაა, რომ ჭარბწარმოება, გლობალიზაცია და გაყიდვების წნეხი დღეს შესაძლებელს ხდის იმას, რაც ათი წლის წინ აბსურდულად გვეჩვენებოდა. ეს ბოთლები არც ცალკეული ვენახის ღვინოებია და არც კლასიკური რიოხული რეზერვები Rioja Alta-დან ან Rioja Alavesa-დან. ისინი არიან Spreadable commodity — მკაფიოდ დაყენებული, ადვილად დასალევი და მომხმარებელზე ორიენტირებული — და ისეთი რაოდენობით იწარმოება, რომ ტრადიციულ მოცულობით და საფასო მოდელებს თავდაყირა აყენებს.
და ისინი ეფექტიანად მოქმედებენ. ამ იაფი რეზერვებისთვის თაროზე გამოყოფილი რამდენიმე მეტრი გერმანული და ავსტრიული წითელი ღვინოების გაყიდვებს ავიწროებს, განსაკუთრებით იქ, სადაც მომხმარებელი სამშობლოს ნოსტალგიურად კი არ ეჭიდება, არამედ არჩევანს ფასისა და შეგრძნების მიხედვით აკეთებს: „რას ვიღებ ჩემს ფულში?“ ამ კითხვას ესპანური რეზერვა, მით უმეტეს მაგნუმის ბოთლში და ათ ევროზე ნაკლებ ფასად, დღეს უფრო სწრაფად პასუხობს, ვიდრე ზოგიერთი ადგილობრივი ღვინო. რაც უნდა პატრიოტი იყოს მყიდველი — თუ მის თვალში მოხვდება მისაღებად დაყენებული წითელი ღვინის მაგნუმი და ფასის იარლიყი ხუმრობას ჰგავს, ხშირად იმარჯვებს იაფი გარიგების მონადირის ჟინი ადგილობრივ ერთგულებაზე.
და ეს მხოლოდ ამ ერთი ღვინით არ მთავრდება. 2026 წელს — ამის თქმა უკვე საკმაოდ დიდი დარწმუნებით შეიძლება — სამხრეთევროპული მეღვინეობის რეგიონებიდან იაფი, ნორმალური და ძალიან კარგი ღვინოების ნაკადი ჩვენს თაროებს გადაფარავს. იტალიიდან ესპანეთამდე, პორტუგალიიდან სამხრეთ საფრანგეთამდე: ძველი ბრენდები, ახალი ბრენდები, დიდი რაოდენობები, დაბალი ფასები. ეს დროებითი ჰაიპი კი არა, ბაზრის სტრუქტურული ცვლილებაა. მიზეზები ისეთივე პროზაულია, რამდენადაც კომპლექსური: მოსავლიანობის ზრდა, მოსავლის ფასები, სადისტრიბუციო ჯაჭვები, ინფლაციური წნეხი, საერთაშორისო მოთხოვნა — და მარტივი ფაქტი, რომ სამხრეთევროპის ბევრ რეგიონს დღეს ზუსტად იმის მიწოდება შეუძლია, რასაც ფართო, ფასზე მგრძნობიარე მომხმარებელი ითხოვს: გემო პრეტენზიულობის გარეშე, მარტივად სმა ხარვეზების გარეშე, ფასი სინანულის გარეშე.
კარგია ეს თუ ცუდი — ამის პასუხი ყველამ საკუთარ თავში უნდა იპოვოს და კიდეც უნდა გასცეს. მაგრამ თუ შაბათ-კვირას Netto-ში, რძის გვერდით, მოულოდნელად აღმოაჩენ მაგნუმს 9,90 ევროდ, რომლის გახსნასაც სუფრასთან ნამდვილად ისურვებდი — შესაძლოა, ეს უკვე შემთხვევითობა კი არა, სიმპტომი იყოს. სიმპტომი ღვინის ბაზრისა, რომელიც თავიდან ლაგდება — და მოხმარებისა, რომელიც დიდი ხანია უკვე არა მხოლოდ ტერიტორიულად, არამედ გლობალურად აზროვნებს.