როდ ფილიპსი, რომელიც თავადაც უკვე ხანდაზმულია, არ წარმოადგენს იმ ჯანდაცვის პოლიტიკის მოძრაობას, რომელიც ალკოჰოლში უმთავრესად სოციალურ ბოროტებას ხედავს. ის ისტორიკოსია. და მიმდინარე განვითარებას უყურებს იმ ადამიანის სიმშვიდით, რომელმაც იცის, რომ კულტურები წარმოიქმნება, იცვლება და ზოგჯერ ქრებიან კიდეც. მისი დიაგნოზი ყურადღებას იმსახურებს. თუმცა მისი თითქმის მხოლოდ პესიმისტური პროგნოზიც მკაფიო წინააღმდეგობას იმსახურებს.
ფილიპსი აღწერს ახალგაზრდა ზრდასრულთა თაობას, რომელიც ცხოვრების წესით მნიშვნელოვნად განსხვავდება მშობლებისა და ბებია-ბაბუებისგან. ისინი ნაკლებ ალკოჰოლს სვამენ, ნაკლებ დროს ატარებენ მეგობრებთან, უფრო ადრე სადილობენ, სულ უფრო მეტად ერიდებიან კლასიკურ ღამის ცხოვრებას და ცხოვრების უმთავრეს მიზნებად პროფესიულ შესაძლებლობებს, ჯანმრთელობასა და ეკონომიკურ უსაფრთხოებას მიიჩნევენ. ამგვარად, ერთად სმა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ათწლეულების განმავლობაში თავისთავად ცხადად დამკვიდრებულ ადგილს კარგავს.
ამას დემოგრაფიაც ემატება. ევროპაში 20-დან 34 წლამდე ასაკის ადამიანთა ჯგუფი ახლა მნიშვნელოვნად მცირეა, ვიდრე 40-დან 54 წლამდე ასაკის ადამიანებისა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ახალგაზრდები იმდენსვე დალევდნენ, რამდენსაც მათი მშობლები, მოხმარება გრძელვადიან პერსპექტივაში მაინც შემცირდებოდა. თუ ისინი დამატებით ნაკლებს სვამენ, ეს პროცესი ჩქარდება. ეს ისეთი არგუმენტია, რომლის წინააღმდეგ ყველაზე კრეატიულ სარეკლამო ტექსტების ავტორსაც კი ცოტა რამის გაკეთება შეუძლია. ადამიანებში ღვინისადმი ინტერესის გაღვივება შესაძლებელია. მაგრამ შეუძლებელია იმ მომხმარებლების მარკეტინგი, რომლებიც საერთოდ არ დაბადებულან.
განსაკუთრებით საინტერესოა ფილიპსის ხედვა საზოგადოების განცალკევების შესახებ. მის მიერ მოყვანილი ამერიკული კვლევების თანახმად, 18-დან 29 წლამდე ადამიანები 2010 წელს მეგობრებთან კვირაში საშუალოდ ცამეტ საათს ატარებდნენ. 2024 წელს ეს დრო მხოლოდ ხუთი საათი იყო. ამასთანავე, ერთკაციანი შინამეურნეობების რაოდენობა იზრდება. ევროპაში ახლა დაახლოებით ყოველი მეხუთე შინამეურნეობა მარტო მცხოვრები ადამიანისგან შედგება, შეერთებულ შტატებში კი — ყოველი მესამე.
თუ ღვინო ურთიერთობისა და თანამეგობრობის სასმელია, ამ განვითარებამ მასზე გავლენა აუცილებლად უნდა მოახდინოს. ვინც სახლში მარტო ზის და სმარტფონს უყურებს, ამისთვის არც ბლაუფრანკიშს საჭიროებს და არც გრიუნერ ველტლაინერს, არამედ ისეთ რამეს, რაც მაგრად დაათრობს.
ფილიპსი ასევე აღწერს საზოგადოებრივი ცხოვრების დღის უფრო ადრეულ საათებში გადანაცვლებას. ლონდონსა და ნიუ-იორკში სულ უფრო ხშირად ვახშმობენ საღამოს ხუთ ან ექვს საათზე. ღამის კლუბები იხურება, მაშინ როცა კაფეები უფრო დიდხანს რჩება ღია და ახალგაზრდები დილაობით უალკოჰოლო საცეკვაო ღონისძიებებზე დადიან. ღამე, რომელიც ოდესღაც ალკოჰოლის სოციალური მოხმარების საყვარელი სივრცე იყო, მნიშვნელობას კარგავს.
ეს დაკვირვებები ღვინის მეღვინეობის ფარგლებს სცდება. ისინი ეხება გასტრონომიას, ქალაქებს, თავისუფალი დროის გატარების წესს და, საბოლოო ჯამში, ჩვენი საზოგადოებრივი თანაცხოვრების ორგანიზებას. აქამდე ფილიპსს დიდწილად ვეთანხმები.
თუმცა ამის შემდეგ მისი ესე იწყებს აწმყოში არსებულ ქცევებზე დაყრდნობით მომავლის იმგვარად აღწერას, რომელიც ჩემთვის ოდნავ ზედმეტად კატეგორიულია.
ფილიპსი ამტკიცებს, რომ ახალგაზრდა თაობებმა წინამორბედთა კულტურულ წარმოდგენებთან გაწყვიტეს კავშირი. მათთვის ღვინო აღარ აღიქმება განსაკუთრებულ კულტურულ სასმელად, არამედ უბრალოდ ერთ-ერთ ალკოჰოლურ სასმელად. ღვინის კულტურული გამორჩეულობის შესახებ საუკუნეების განმავლობაში არსებული ნარატივი დამაჯერებლობას კარგავს. ამაზე თავდაპირველად ბევრი საწინააღმდეგო არაფერი ითქმის. ვინც ოც წლის ადამიანს აუხსნის, ღვინო იმიტომ უნდა დალიოს, რომ ძველი ბერძნებიც სვამდნენ ღვინოს, მას მსმენელის გარკვეული დაბნეულობისთვის მზადყოფნა მოუწევს. ისტორიული მნიშვნელობა თანამედროვე ენთუზიაზმს ჯერ კიდევ არ ქმნის.
თუმცა ფილიპსი კიდევ ერთ ნაბიჯს დგამს. ის ღვინის ინდუსტრიის მცდელობებს, ცვლილებული კომუნიკაციის ფორმებით, ღვინის ტურიზმითა და მოხმარების ახალი შემთხვევებით, კლების წინააღმდეგ ბრძოლას, დიდწილად უიმედოდ მიიჩნევს. მისი აზრით, კულტურული და დემოგრაფიული ცვლილებები ზედმეტად ღრმაა. აქ იწყება პრობლემა. თაობები დახშული კულტურული ერთეულები არ არიან. ისინი ცხოვრების განმავლობაში იცვლებიან. ისინი იძენენ სხვა ჩვევებს, სხვა ფინანსურ შესაძლებლობებსა და სხვა ინტერესებს. ვინც ოცდახუთი წლის ასაკში ღვინოს არ სვამს, ორმოცდახუთი წლისას ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ აბსტინენტია.
ახალგაზრდების ეკონომიკური მდგომარეობაც იმაზე განსხვავებულ შეფასებას იმსახურებს, ვიდრე ფილიპსი ანიჭებს. ის აღწერს მათ წუხილს სამუშაო ადგილის გამო, ხელოვნური ინტელექტის ფონზე არსებულ გაურკვევლობას, საცხოვრებლის მზარდ ხარჯებსა და ფინანსური თავისუფლების დაკარგვას. აქედან ის ალკოჰოლის მოხმარებისას უფრო დიდ თავშეკავებას ასკვნის. მაგრამ ეს ნამდვილად ღვინისგან კულტურული განდგომაა? თუ ჩვენ ასევე იმ თაობის მოწმენი ვართ, რომელსაც აღარ შეუძლია ცხოვრების იმ წესის დაფინანსება, რომელიც მათი მშობლებისთვის ჯერ კიდევ თავისთავად ცხადი იყო? ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.
ვინც საკუთარი შემოსავლის მნიშვნელოვან ნაწილს ქირაში, ენერგიასა და საკვებში ხარჯავს, კარგ ბოთლ ღვინოსთან ერთად რესტორანში ვახშამს უფრო იშვიათად შეძლებს. თუმცა აქედან არ გამომდინარეობს, რომ ის ამ რესტორანში წასვლას კულტურულად უარყოფს. მას ამის საშუალება უბრალოდ არ აქვს. ეკონომიკურად იძულებითი ქცევითი ცვლილება ნაჩქარევად არ უნდა აგვერიოს ნებაყოფლობით კულტურულ გადაწყვეტილებაში.
---------------------------
და აქ ფილიპსი, ამის პირდაპირი გამოკვლევის გარეშე, ეხება უფრო ფართო საზოგადოებრივ კავშირს, რომელსაც WINEPARTY სულ რამდენიმე დღის წინ დაუკავშირდა. (ტექსტი: მანფრედ კლიმეკი)
თავის ესეში „თავისუფლება, კეთილდღეობა და ღვინო“ კლოდ ოგიუსტმა განავითარა თეზისი, რომ საერთაშორისო ღვინის კულტურის განსაკუთრებული აღმავლობა, რომელიც 1970-იანი წლებიდან დაიწყო, მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ლიბერალური დემოკრატიის გავრცელებასთან, ფართო საშუალო ფენების ეკონომიკურ აღმავლობასა და გლობალიზაციასთან. საერთაშორისო ბაზრების გახსნამ, მზარდმა შემოსავლებმა და ახალმა საზოგადოებრივმა მობილობამ მილიონობით ადამიანს მისცა წვდომა სიამოვნების კულტურაზე, რომელიც მანამდე დიდწილად პრივილეგირებული წრეებისთვის იყო ხელმისაწვდომი. ახლა კი ამ განვითარების ეკონომიკური და პოლიტიკური წინაპირობები იშლება. ლიბერალური დემოკრატია მთელ მსოფლიოში კარგავს სტაბილურობას, საერთაშორისო ეკონომიკურ წესრიგს პროტექციონიზმი და გეოპოლიტიკური კონფლიქტები ტვირთავს, ხოლო საშუალო ფენების მსყიდველუნარიანობა ზეწოლის ქვეშ ექცევა.
ამიტომ მევენახეობის კრიზისი და ლიბერალური დემოკრატიის კრიზისი შესაძლოა ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი მოვლენები არ იყოს. ისინი შეიძლება უფრო ფართო საზოგადოებრივი ცვლილების განსხვავებული სიმპტომები იყოს.
და სწორედ აქ აწვდის ფილიპსი ჩვენს ესეს შესანიშნავ დამატებას. მაშინ, როცა კლოდ ოგიუსტმა ღვინის ბუმის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ-ისტორიულ წინაპირობებს შეისწავლა, ფილიპსი აღწერს ყოველდღიურ ცხოვრებაში მომხდარ ცვლილებებს იმ ადამიანთა შორის, რომლებმაც ოდესღაც ეს ბუმი უზრუნველყვეს. დაუცველობის განცდას, საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან უკან დახევას, საერთო თავისუფალი დროის დაკარგვასა და სიამოვნებისთვის ფულის დახარჯვის კლებად მზადყოფნას.
ორივე დაკვირვება, განსხვავებული მიმართულებიდან, მსგავს დასკვნამდე მიდის: ღვინის ინდუსტრიამ თავისი განსაკუთრებული განვითარება იმ საზოგადოებრივ წინაპირობებს უნდა უმადლოდეს, რომელთა შენარჩუნება სულაც არ არის გარანტირებული. მათი შენარჩუნება სტრატეგიას მოითხოვს.
----------------------
ამით ფილიპსი პირდაპირ არ ადასტურებს ჩვენს პოლიტიკურ თეზისს. თუმცა ის გვთავაზობს მნიშვნელოვან დაკვირვებებს, რომლებიც მას ამყარებს. და ნათლად აჩვენებს, რატომ ვერ გადაიჭრება ღვინის კრიზისი მხოლოდ ღვინის ინდუსტრიის შიგნით მიღებული ზომებით.
თუ საშუალო ფენების ეკონომიკური შესაძლებლობები ახლა მცირდება, საერთაშორისო სავაჭრო ურთიერთობები გაურკვეველი ხდება და საზოგადოებრივი თავდაჯერება იკლებს, ეს ღვინოსაც ეხება. ამგვარად, მისი კრიზისი მხოლოდ კულტურული ხასიათის არ არის. ეს ასევე კეთილდღეობისა და საზოგადოებრივი მონაწილეობის კრიზისია. საინტერესო იქნებოდა, ფილიპსს ეს კავშირი უფრო მკაფიოდ რომ გამოეკვეთა.
მისი აღწერა ღვინისა, როგორც სულაც არა უნიკალური კულტურული სასმელისა, ასევე დიფერენცირებულ განხილვას იმსახურებს. რა თქმა უნდა, არსებობდა მნიშვნელოვანი ცივილიზაციები ღვინის გარეშე. თუმცა ამ სამართლიანი მოსაზრებიდან არ გამომდინარეობს, რომ ღვინის კულტურული განსაკუთრებულობა მხოლოდ ისტორიული გამონაგონია. ღვინო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტია, რომლის ხარისხიც განსაკუთრებული მასშტაბით არის დამოკიდებული წარმომავლობაზე, მოსავლის წელზე, კლიმატზე, ნიადაგზე, ხელოსნურ გადაწყვეტილებებსა და დროში განვითარებაზე. ის ბუნებასა და ადამიანის შრომას ისეთი გზით აერთიანებს, რომელიც მასზე მსჯელობის განსაკუთრებული ფორმის შესაძლებლობას ქმნის. ღვინოზე შეიძლება ისე ისაუბრო, როგორც არქიტექტურაზე, მუსიკასა თუ ლიტერატურაზე. აუცილებელი არ არის. მაგრამ შესაძლებელია.
რაც ღვინის ინდუსტრიამ სასწრაფოდ უნდა გააცნობიეროს: ის მომავალს ვერ უზრუნველყოფს იმით, რომ წარსულის მომხმარებელს უკან დაბრუნებას მოსთხოვს. მან ყურადღება უნდა მიაქციოს იმ საზოგადოებას, რომელშიც მისი მომავალი მომხმარებლები იცხოვრებენ. მათ ეკონომიკურ შესაძლებლობებს, ცხოვრების წესსა და სიამოვნების შესახებ წარმოდგენებს. ის კვლავ გასაგები უნდა გახდეს ისე, რომ ბანალური არ გახდეს. მან უნდა შეძლოს საკუთარი პროდუქციის ღირებულების ახსნა ისე, რომ მათი ფასი უმთავრეს გზავნილად არ აქციოს. და მან ღვინის კულტურული მნიშვნელობა არ უნდა აურიოს მის მოხმარებაზე საზოგადოებრივ მოთხოვნასთან.
როდ ფილიპსმა მნიშვნელოვანი ტექსტი დაწერა, რადგან ის ღვინის ინდუსტრიას საკუთარი დარგის საზღვრებს მიღმა ფიქრს აიძულებს. და იმიტომ, რომ მისი დაკვირვებები აჩვენებს, რამდენად მჭიდროდ არის ღვინის მომავალი დაკავშირებული საზოგადოებრივ განვითარებასთან. მისი შეცდომა შესაძლოა ის იყოს, რომ მიმდინარე კულტურულ ცვლილებას უკვე მის ისტორიულ შედეგად მიიჩნევს. მე მომავალს ჯერ არ ჩამოვწერდი.
