„Dat zou het zijn!”, zegt Nikos Markou, mijn begeleider uit Limassol, wanneer we de wijnmakerij van 39 Qvevri zien. Ongeveer 35 kilometer van Tbilisi ligt Bitsmendi, nabij Mtskheta, de oude hoofdstad van het historische Iberië – een ooit historisch koninkrijk in de Kaukasus. Het is hier stil. In het dal is weinig landbouw en staan enkele statige landhuizen van de elite van Tbilisi. Op de bergtoppen in de verte tekenen zich de silhouetten van stenen kloosters af. Blauwe septemberhemel, krachtige zon, wat nevel na een vermoedelijk koele nacht. De wijnmakerij domineert het landschap. Een kasteelachtig nieuw gebouw, geïnspireerd op historische voorbeelden, maar geenszins kitscherig. Heldere architectuur, rondom de eigen wijngaarden. Ze breiden zich elk jaar verder uit, en extra grond wordt voor de wijnbouw gecultiveerd.
Een start-up in plaats van familiegeschiedenis
39 Qvevri is geen verdere ontwikkeling van een van die klassieke familiebedrijven die je in Georgië zo vaak aantreft. Eerder het tegenovergestelde: een start-up. Een relatief jong wijnproject: opgericht in 2019, professioneel opgebouwd en vanaf het begin bemand met vakmensen. Op de parkeerplaats worden we verwelkomd door Ekaterine „Eka” Khmiadashvili, de bedrijfsleidster, samen met oenoloog Vazha Tchabukiani en enkele andere jonge specialisten uit het team. En ik denk bij mezelf: mijn god, hoe jong zijn ze allemaal?
Eka Khmiadashvili is in de dertig, maar al lang geen onbekende meer in de Georgische wijnwereld. Sinds ongeveer 15 jaar werkt ze professioneel in de branche: onderwijsopdrachten, exportmanagement, advies en wetenschappelijk werk maken deel uit van haar weg door de Georgische wijnwereld, voordat ze uiteindelijk bij 39 Qvevri terechtkwam. Vazha Tchabukiani is de oenoloog van het huis en leidt ons die dag samen met Eka en de anderen door de wijnmakerij. Achter het jonge team staat echter ook een van de meest ervaren geesten van de Georgische wijnbouw als adviseur: David Chichua. Biochemicus, oenoloog en wijnmaker, al meer dan twee decennia actief in de wijnwereld, Chief Winemaker bij meerdere Georgische bedrijven, docent wijnbouwtechnologie en wijnchemie en onderzoeker van oude Georgische druivenrassen.
Waarom eigenlijk 39?
We herinneren ons: de qvevri is een grote, in de aarde ingegraven aardewerken kuip waarin wijn vergist en opgevoed wordt – een vatvorm die ongeveer 25 jaar geleden ook in Europa ingang vond. Vooral in Italië. De traditie van deze bereidingsmethode gaat in Georgië duizenden jaren terug. We hebben het daarbij natuurlijk niet over kleine vazen. Een qvevri kan 1.500, 2.000 liter en meer bevatten. Bij wijnmakerij 39 Qvevri zijn het – weinig verrassend – 39 exemplaren.
Het concept wordt consequent doorgevoerd. Qvevri zijn hier geen decoratie. Ze vormen de basis van de wijnmakerij. De 39 vaten bevinden zich in een enorme hal met een houten koepel, waarvan de constructie helpt om licht en ventilatie te reguleren. Technisch wordt er alleen ingegrepen voor zover dat nodig is. Aluminium panelen kunnen in de qvevri worden neergelaten en voor temperatuurregeling met warm of koud water worden gevuld. Punt. Veel meer gebeurt er niet. Het onderhoud van de ondergrondse vaten blijft handwerk. Het reinigen en vernieuwen van de waslaag, inclusief het uitbranden, behoren tot de jaarlijkse en niet geheel ongevaarlijke procedure. Daarvoor moet iemand afdalen in de muil van de qvevri.
Een wijnlijn die qvevri uitlegt
Het assortiment omvat ongeveer acht tot tien wijnen en is opmerkelijk helder opgebouwd. Wie qvevri-wijnen wil leren kennen, hoeft zich hier niet meteen op een wijn met maximaal veel tannine te storten. We kunnen ons door de lijn heen drinken en daarbij leren begrijpen wat er eigenlijk in de qvevri gebeurt. Bij witte druivenrassen hebben we het sowieso niet echt over „witte wijn” in de klassieke Midden-Europese zin. Het gaat om amberwijnen – de Georgische variant van wat bij ons meestal orange wine wordt genoemd. In combinatie met de qvevri ontstaan daaruit wijnen die enerzijds gewoon heerlijk drinkbaar zijn en anderzijds uitstekende begeleiders van gerechten vormen. Ze kunnen een rode wijn zeker vervangen, vooral bij de goed gekruide Georgische grillgerechten. Maar ook bij een steak. Of bij Servische bonensoep. Of bij stevig gekruide khinkali.
De Chinuri staat aan het begin. Hier blijft slechts ongeveer 30 procent van de most in contact met de wijn. Het resultaat is een buitengewoon toegankelijke amberwijn: licht, floraal, wat witte perzik en noten, een lichte tanninegreep, maar geen zwaarte. Bij de Goruli Mtsvane wordt het geheel dichter, gestructureerder en aromatischer: meer fruit, meer body, meer van die fenolische structuur die deze wijnen zulke goede begeleiders van gerechten maakt. De Rkatsiteli voert ons vervolgens definitief de klassieke Georgische amberwereld binnen: geel fruit, kweepeer, nootachtige en licht theeachtige tonen, plus duidelijk meer structuur. De Khikhvi verschuift het beeld in de richting van kruiden en specerijen. Geen lineaire stijging, eerder een verbreding van het spectrum. Daarbij maken we alvast de kaasplank leeg. En dan komt de Kisi: breed, krachtig, complex. Geel en gedroogd fruit, veel structuur, duidelijke tannine en een lange afdronk. Uiterlijk bij deze wijn begrijpt men waarom de gebruikelijke indeling in witte en rode wijn bij traditionele Georgische wijnen niet bijzonder verhelderend is.
En toch: de rode wijnen
De Tavkveri is me vooral bijgebleven als een kruidige, lichtere rode wijn. Niet die machtige, geconcentreerde rode wijn die men misschien reflexmatig uit Georgië verwacht, maar een wijn met specerijen, fruit en een verkwikkende lichtheid. De Shavkapito komt koeler en strakker over, misschien ook wat „Europeser”: donkerder fruit, specerijen, minder warmte en zwaarte. En ten slotte de Saperavi: donker, krachtig, geconcentreerd. Pruim, zwarte kers, zuren, tannine – bij de door ons geproefde wijn kwam uiteindelijk bij wijze van uitzondering ook hout om de hoek kijken.
Het indrukwekkende aan 39 Qvevri is de consistentie van de hele lijn en de vanzelfsprekendheid waarmee ze inzicht geeft in de verschillende wijnen en hun productiemethode. Je krijgt niet zeven variaties op dezelfde wijn voorgeschoteld. Je kunt daadwerkelijk volgen wat druivenras, schilaandeel en opvoeding met de stijl doen. Wie in mei de VieVinum 2026 in Wenen heeft bezocht, zal 39 Qvevri overigens al zijn tegengekomen. Georgië was gastland, en ook 39 Qvevri was in de Hofburg aanwezig. Over enkele maanden wil de wijnmakerij haar aanbod uitbreiden met agrotoerisme en op grotere schaal tastings en een restaurant aanbieden. Een reden om naar dit Kaukasische eindpunt van een oude beschaving te reizen.
In Duitsland voert GeoWeinhaus in Berlijn meerdere wijnen van 39 Qvevri, waaronder Saperavi, Chinuri, Kisi, Khikhvi, Tavkveri en Shavkapito. Eveneens in Berlijn zijn de wijnen te vinden bij 8000 Vintages; daar staat onder andere Goruli Mtsvane op de lijst. In Groot-Brittannië voert Saperavi Social in Londen 39 Qvevri, op Cyprus Wine Case in Limassol. In de VS maakt de wijnmakerij deel uit van het portfolio van Van Horn Imports; in de detailhandel zijn de wijnen bijvoorbeeld te vinden bij The Meteor in Austin, Texas. Informatie over de wijnen, de wijnmakerij en contact is uiteraard ook rechtstreeks bij 39 Qvevri verkrijgbaar.