(Wineparty Investigatief)
Binnen de Tiroler Sommeliervereniging woedt geen ruzie meer, maar een oorlog. Een oorlog die persoonlijk wordt uitgevochten: meedogenloos, maar zonder open vizier – en die de jarenlange voorzitter Norbert Waldnig inmiddels niet alleen als functionaris, maar ook als mens zwaar treft, zoals we zelf vernamen in een ook ontroerend telefoongesprek. Bij Waldnig is meteen voelbaar: hier heeft iemand een groot deel van zijn leven met veel bezieling en nog meer inzet gewijd aan de opleiding en carrière van Tiroler sommeliers. En dat was en is terecht, en daarvoor moet hem, met zijn 61 levensjaren en nu ook dicht bij zijn pensioen, dank worden betuigd.
Waldnig geldt in Oostenrijk al jaren als een van de bepalende figuren binnen het beroep – en zijn Tiroler vereniging als de machtigste en succesvolste van Oostenrijk. Maar juist die nabijheid die Waldnig sterk maakte, maakt hem nu kwetsbaar: bijna 15 jaar lang was hij steunpilaar van Suwi Zlatic, vermoedelijk de prominentste Tiroler sommelier van dit moment. En precies dat wordt nu een verscheurende test.
Dat Zlatic nu met Waldnig tot op het scherpst van de snede gebrouilleerd is geraakt, is dan ook meer dan een privé- of verenigingsvete. Het is de spiegel van een beleid dat de Tiroler vereniging decennialang heeft gevoerd: het bevorderen van individuele topsommeliers met vrijwel onbeperkte steun – en hen tegelijkertijd volledig naar zich toe trekken. Al in het geval van Aldo Sohm, een voorloper van Zlatic en inmiddels een internationale ster, bleek hoe riskant deze strategie is. Talenten werden opgebouwd, hun ego's aangewakkerd, hun carrières tot zaak van de leiding gemaakt – maar nauwelijks beschermd tegen de onvermijdelijke afgunst, interne spanningen en menselijke slijtage.
Vandaag slaat precies dat terug. Wie ooit buitenspel bleef staan, zich achtergesteld of gemanoeuvreerd voelde, schaart zich nu in Tirol aan de zijde van Zlatic. Wat begon als een interne machtskwestie is een open front geworden: Zlatic en zijn volgelingen aan de ene kant, Waldnig en zijn getrouwen aan de andere. En midden in deze oorlog staan niet alleen twee mannen, maar een hele vereniging die al maanden meer krantenkoppen produceert dan structuur.
Bij deze oorlog hoort inmiddels ook het verwijt aan ons dat wij partijdig in het conflict zouden hebben ingegrepen – en wel aan de kant van Zlatic. De Tiroler vereniging beweert dat onze berichtgeving uitsluitend gebaseerd was op documenten die Waldnigs tegenstander Zlatic en een in Zwitserland werkzame sommelier ons anoniem zouden hebben toegespeeld. Met andere woorden: wij zouden zijn gebruikt.
In werkelijkheid is het beeld complexer. Sinds de eerste publicatie hebben ons 16 e-mails bereikt. Daarin beschrijven klokkenluiders structuren, werkwijzen en persoonlijke ervaringen binnen de Tiroler Sommeliervereniging. Sommige van deze berichten zijn afkomstig van personen die openlijk hun identiteit bekendmaken, andere e-mails zijn anoniem, en deze anonieme e-mails, zakelijk van toon tot bijna het uiterste, kunnen op basis van toon, stijl of concrete aanwijzingen niet zonder meer aan Zlatic en zijn omgeving worden toegeschreven. Natuurlijk is ons duidelijk dat een eventueel ingezette AI ook voor Zlatic en zijn medestanders uitstekend geformuleerde en beschuldigende e-mails kan schrijven. Maar als dat zo is, toont dat alleen maar aan hoe enorm goed en professioneel Waldnigs tegenstanders zich hebben voorbereid.
Precies dat is in de journalistiek dagelijkse praktijk: anonieme aanwijzingen zijn niet per definitie waardeloos, maar vereisen een duidelijke methode: controleren, vergelijken, verifiëren. Dat hebben wij gedaan. Documenten, foto's, WhatsApp-protocollen en pdf's zijn forensisch onderzocht. De verklaringen van de afzenders hebben we naast andere bronnen gelegd. We wegen af wat hard kan worden gemaakt – en wat speculatie blijft.
Dat Zlatic en zijn omgeving het conflict met Waldnig ook op deze manier uitvechten, is mogelijk. Maar dat maakt de aanwijzingen niet irrelevant. Doorslaggevend is niet wie ze verstuurt, maar of ze standhouden.
Inmiddels heeft ook de Sommelier-Unie zelf gereageerd – echter niet alleen met een inhoudelijke bespreking van de verwijten aan het adres van de Tiroler vereniging, maar ook met de mededeling dat onze berichtgeving in strijd zou zijn met het persrecht. Een zwaar verwijt, dat echter nergens toe leidt. Wij stellen duidelijk: noch naar Oostenrijks, noch naar Duits recht hebben wij inbreuk gemaakt op journalistiekrechtelijke beginselen. Integendeel: wij werken volgens dezelfde normen die overal in de onderzoeksjournalistiek gelden – bronnen beschermen, documenten controleren, feiten openbaren. Ook het berichten met een duidelijk in het eerste artikel genoemde voorbehoud is een gangbare werkwijze. Dat de Unie zich terugtrekt op juridische zijpaden in plaats van het eigenlijke probleem aan te pakken, is veelzeggend. Daarom behouden wij ons uitdrukkelijk het recht voor om zelf juridische stappen tegen de Sommelier-Unie te overwegen. De voorzitter van de SUA, Annemarie Foidl, is zelf Tiroler. En met haar e-mails aan Wineparty van vorige week, waarin zij en de Unie het reageren op het eerste artikel op zich hadden genomen, heeft zij open communicatie eerder verhinderd dan bevorderd, omdat – zo weten wij – er veel telefoongesprekken plaatsvonden over de vraag hoe men op het artikel moest reageren. Mevrouw Foidl, eigenlijk nooit de aangesprokene, heeft dit zonder veel plichtplegingen zelf overgenomen.
Met de dreiging van juridische stappen probeert de Unie ook de publicatie van verdere documenten te verhinderen. Concreet gaat het om anoniem toegespeeld e-mailverkeer dat wij in handen hebben en dat wij – geheel in de geest van journalistieke zorgvuldigheid – zowel aan de Unie als aan de Tiroler vereniging ter reactie hebben doorgestuurd.
Hier eerst de volledige tekst van onze e-mail en van het toegespeelde e-mailverkeer:
Geachte heer Waldnig, geachte mevrouw Foidl.
Ik stuur u hier e-mailverkeer dat ik heb onderzocht. Ik verzoek u om uiterlijk maandag 10.00 uur op de punten te reageren. Deze e-mails zijn afkomstig van een derde bron die ik niet kan verifiëren. Daarom heb ik ook informatie nodig over de vraag of deze e-mails in uw inbox zijn binnengekomen en gelezen. Dank en groet, mk
E-mail aan Annemarie Foidl zonder antwoord, 03-09
Lieve Annemarie,
bedankt voor je reactie en dat je de e-mail nogmaals naar me hebt doorgestuurd.
Ik antwoord nu pas, omdat het bericht me toch erg heeft aangegrepen.
Eerlijk gezegd ben ik zelfs erg teleurgesteld over de beslissing dat deze keer collega's met weinig tot geen wedstrijdervaring de voorkeur krijgen. Juist omdat je mij na Boedapest liet weten dat ik veel potentieel heb en Oostenrijk in de toekomst internationaal zou moeten vertegenwoordigen, vind ik het moeilijk deze stap te begrijpen. Dit zet voor mij veel van wat ik tot nu toe heb gepresteerd ter discussie.
Temeer daar het niet de eerste keer is dat de situatie zich zo voordoet: al in 2021 werd mij gezegd dat de nummer twee naar het Europees kampioenschap zou kunnen gaan, maar uiteindelijk mocht ik niet deelnemen. Zulke ontwikkelingen zijn moeilijk te begrijpen wanneer je jarenlang tijd, geld en energie investeert.
Juist daarom zou transparantie voor mij des te belangrijker zijn:
- Volgens welke criteria wordt over deelname beslist?
- Wie bepaalt deze criteria?
- Hoe wordt de selectie voor Lissabon – WK 2026 gemaakt?
- Welke voorwaarden verwacht je concreet van kandidaten?
- Komt er in de toekomst een wedstrijdteam zoals in andere landen?
Ik heb er begrip voor dat jonge sommeliers worden gestimuleerd, maar ook ik moest mezelf destijds bewijzen om voor het eerst via de Unie internationaal te mogen deelnemen.
Daarnaast houdt ook het thema rond de wedstrijd van 2023 me nog bezig. Is er een ethiek- of evaluatiegroep die zich hiermee bezighoudt? Wat is de stand van zaken?
Ik vind het zeer belangrijk om dit gevoelige onderwerp verantwoord te behandelen, zodat alle betrokkenen vertrouwen in de wedstrijden behouden.
Tot slot wil ik openlijk benoemen dat ik me door deze herhaalde beslissingen ook enigszins gediscrimineerd voel. Ik zou zeer geïnteresseerd zijn in de mening van ervaren wedstrijdsommeliers zoals René Antrag, Gerhard Retter, Aldo Sohm, Andreas Jechsmayr en vele anderen over dit onderwerp.
E-mail van 4 augustus aan de heer Waldnig
Een goedemorgen Norbert, goedemorgen beste bestuur,
hartelijk dank voor je uitvoerige reactie. Het is positief om te zien dat je bereid bent tot discussie en transparantie als een belangrijke waarde beschouwt.
Om op deze basis constructief verder te gaan, wil ik enkele concrete punten ter verdere verduidelijking voorstellen:
Transparantie & inzage voor alle leden
Zoals al besproken, is een persoonlijke afspraak bij Freddy weliswaar mogelijk, maar voor veel leden geografisch en organisatorisch moeilijk uitvoerbaar.
Daarom mijn voorstel:
Publicatie van alle relevante documenten in het met een wachtwoord beveiligde ledengedeelte van de TSOV-website of verzending per e-mail aan alle leden.
Inclusief jaarrekeningen, kasboek met inkomsten/uitgaven per post, notulen van bestuursvergaderingen, een lijst van alle momenteel actieve leden en sponsors, besluiten over uitgaven zoals honoraria, reiskosten, sponsoring enzovoort.
Is het mogelijk deze documenten vóór zondag 31 augustus te publiceren?
Algemene ledenvergadering in augustus 2025
Gezien de huidige situatie en de terechte vragen uit meerdere richtingen zou een reguliere algemene ledenvergadering nog in augustus een belangrijk signaal zijn voor saamhorigheid, transparantie en democratische medezeggenschap.
Is er al een concrete datum of planning voor deze algemene vergadering?
Zo niet, wanneer zal deze plaatsvinden?
Wedstrijd 2023
Ook al wijs je erop dat dit onderwerp onder de Sommelier Union Austria valt, het raakt toch ook het vertrouwen binnen de TSOV. Carole heeft de wedstrijden georganiseerd en Max is lid. Je hebt de steun aan de Tiroler kandidaten benadrukt; dan raakt hun eerlijke behandeling ook jou en het bestuur.
Is er vanuit de TSOV een intern onderzoek of standpunt over de verwijten?
Zal het bestuur hierover actief communiceren met de SUA of ASI? Ik verzoek jullie het intern op te lossen. De ASI heeft momenteel andere problemen en persoonlijk wil ik niet dat Oostenrijk internationaal in een kwaad daglicht komt te staan.
Is het de bedoeling een ethische code of bindende richtlijnen voor toekomstige wedstrijden te ontwikkelen?
Ik geef toe dat ik niet bij deze wedstrijd betrokken was. Ik wilde hier de algemene teneur onder woorden brengen.
Betrokkenheid van de leden bij communicatie & externe uitstraling
Je benadrukt de focus op bijscholing. Toch sluiten bijscholing en zichtbaarheid van de leden elkaar niet uit.
Zijn er plannen voor formats zoals een maandelijkse voorstelling van actieve leden op sociale media?
Het inzetten van sommeliers als sprekers, trainers of auteurs voor vakartikelen?
Digitale werkgroepen of ledenfora via de website of sociale media?
Verdere concrete vragen ter verduidelijking:
Je noemde een bedrag van circa 180.000 EUR.
Welke concrete plannen of strategieën heeft de TSOV voor de toekomstige inzet van dit verenigingskapitaal?
Welke rechtsvorm heeft de TSOV momenteel officieel? Een vereniging zonder winstoogmerk volgens de verenigingswet?
Je vermeldt dat facturen op verzoek kunnen worden opgesteld. Geldt in Oostenrijk niet in principe een factuurplicht bij inkomsten, in het bijzonder bij evenementen met externe deelnemers of sponsors?
Trainers & bijscholing: Veel actieve leden, ook ikzelf, willen hun kennis doorgeven. Zou het daarom niet zinvol zijn een soort interne onderwijscoördinator aan te stellen die gericht contact opneemt met leden om hun competenties in kaart te brengen en samen bijscholingsformats te ontwikkelen?
Zou je voor mij de contactgegevens van Felix Carli en Markus Erd hebben voor vakinhoudelijke uitwisseling?
Ik heb in het ledenoverzicht geen informatie over Nicole gevonden. Is Nicole momenteel een betalend of actief lid van de TSOV? Zo ja, kun je zeggen waarom zij online niet wordt vermeld?
Er gaat een gerucht dat Egon Mark van de laatste wijnreis is uitgesloten. Klopt dat, en zo ja, om welke reden?”
Zoals bij het eerste verhaal geldt ook hier: het voorliggende e-mailverkeer is afkomstig uit een anonieme bron en moet daarom met voorbehoud worden gelezen. Juist daarom hebben wij de documenten zowel aan de Unie als aan de Tiroler vereniging ter reactie doorgestuurd.
Annemarie Foidl, voorzitter van de Sommelier Union Austria, bevestigde de ontvangst van de e-mail – maar ging in haar antwoord nauwelijks in op de concrete punten. Haar reactie luidt:
„Graag deel ik mee: Benjamin Zimmerling (door vereniging en bond mede als informant verdachte, red.) was een jaar eerder bij deze wedstrijd aanwezig, samen met Suwi Zlatic. Zlatic won. We wilden Zlatic kort voor het Europees Sommelierkampioenschap de gelegenheid geven zijn vorm te peilen.
Zimmerling wilde herhaaldelijk deelnemen – maar aangezien er sommeliers zijn die minder of geen wedstrijdervaring hebben dan hij, krijgen andere sommeliers de mogelijkheid wedstrijdervaring op te doen. Onze wedstrijd vindt in november plaats.
Dit voorliggende schrijven is het antwoord van Benjamin Zimmerling op mijn afwijzing.
Dit lijkt ons niet meer dan fair en strookt met onze opdracht en onze instelling om jong talent te stimuleren. Anderen de kansen niet gunnen die je zelf ook hebt gekregen – tja… geen commentaar.”
Anders dan Norbert Waldnig, voorzitter van de Tiroler Sommeliervereniging. Hij heeft een uitvoerige persoonlijke reactie aan de schrijver van de e-mail gestuurd. Hij benadrukt vooral het eerdere werk van de vereniging en het gevaar dat het huidige conflict deze prestaties overschaduwt:
Ik deel je spijt voor 100%. Historisch gezien is de TSOV steeds van bestuur op bestuur overgedragen met als doel onze leden de best mogelijke kwaliteit te bieden. Persoonlijke meningsverschillen werden altijd op collegiaal niveau intern binnen het bestuur, oplossingsgericht en in het belang van onze leden opgelost. Een escalatie zoals deze heeft in de 38-jarige geschiedenis van de TSOV nog nooit plaatsgevonden. Ik vrees dat er helaas alleen verliezers zullen zijn. Als twee mensen ruzie maken, trekken de derden zich terug – nationaal en internationaal. Jammer dat voor deze weg is gekozen.
Het lijkt erop dat je hier belangrijke informatie over ons eerdere uitstekende verenigingswerk mist, die ik je graag verstrek.
In onze laatste ambtsperiode 2022–2024 hebben wij meer dan 50 (!) door de TSOV georganiseerde bijscholingen, updates voor diplom-sommeliers, wedstrijdtrainingen en proeverijen over diverse onderwerpen georganiseerd. We hebben meer dan 2.486 horecamedewerkers geschoold en talrijke studiereizen uitgevoerd, bijvoorbeeld naar Toscane, Piemonte, Friuli, de Summa of naar 100 % Champagne in München.
Met een gerust geweten kan ik hier beweren dat wij in Oostenrijk toonaangevend zijn. Samen hebben we iets heel bijzonders gecreëerd. Ik heb veel onderzoek gedaan en vastgesteld dat de TSOV een van de actiefste sommelierverenigingen is. Wij houden van ons vakgebied en leven ervoor. Voor ons draait het in de eerste plaats altijd om ledenvoordeel – en daaraan was geen gebrek.
Mijn volledige passie ligt bij de bijscholing en ondersteuning van sommeliers, vakinhoudelijk en persoonlijk. Ik heb ook onderzocht of er nationaal en internationaal sommelierverenigingen zijn die dergelijke aanvullende programma's binnen de vereniging gratis aanbieden aan jong talent. Ook op dit gebied lopen wij voorop.
De kwaliteit van de ondersteuning van ons jonge talent die wij onze leden bieden, spreekt voor zich. De inmiddels internationaal gevraagde talententrainer Carole Stein, van wie jij zelf vooral tijdens de door COVID veroorzaakte lockdownperiodes hebt geprofiteerd, biedt voor de TSOV wedstrijdbegeleiding aan kandidaten. In de meeste andere landen moeten kandidaten zulke trainers uit eigen zak betalen.
Wat de sommelierbijeenkomsten betreft, is dat helaas niet zo goed gelukt. Suwi heeft deze taak op zich genomen en het sinds het besluit van 2017 zeker vaak geprobeerd. Hij en ook anderen konden het desondanks niet realiseren. In dit verband werken wij aan nieuwe concepten die veelbelovend zijn en onze jonge sommeliers sterk betrekken.
Meer kan altijd. Met actieve leden die hun medewerking aanbieden en zich inzetten, slagen we erin deze staat van dienst verder uit te bouwen. Het verheugt me te lezen dat je hierin geïnteresseerd bent, en ik zou uitkijken naar een samenwerking.
Met alle evidente successen van jonge talenten is de focus van de TSOV duidelijk gericht op opleiding en bijscholing en op de bevordering van ons jonge sommeliertalent. Ik heb zojuist een vergelijking gemaakt met ASI, MS, SUA en SUD en MW, en ook hier voldoen wij in meer dan voldoende mate aan de normen van allemaal. We willen ons niet verliezen in sociale media, maar duidelijk gefocust en gestructureerd blijven. Ik sta er zeker voor open om dit tijdens de volgende bestuursvergadering te bespreken en nieuwe ideeën aan te dragen, zodat de TSOV zijn leidende functie in Oostenrijk blijft vervullen.
De twee reacties laten een opvallend patroon zien: Annemarie Foidl bevestigt weliswaar de ontvangst van de e-mails, maar gaat inhoudelijk nauwelijks in op de vragen. Haar argumentatie blijft steken op het niveau van talentontwikkeling – begrijpelijk als algemeen principe, maar geen antwoord op de in de e-mail geformuleerde punten over transparantie, selectiecriteria en ethiek.
Norbert Waldnig daarentegen legt een brede balans van de vereniging voor en benadrukt cijfers, evenementen en de leidende rol van de TSOV in de Oostenrijkse context. Hij schetst een beeld van activiteit, inzet en bijscholing – zonder twijfel allemaal belangrijk, maar eveneens eerder een uitwijkmanoeuvre. Noch op de concrete verwijten rond wedstrijden, noch op vragen over de verenigingsstructuren is een duidelijke, onderbouwde reactie te vinden.
Beide antwoorden komen dus op hetzelfde neer: de grote vragen over transparantie, interne controlemechanismen en de omgang met kritiek blijven onbeantwoord. Wat overblijft zijn zelfbeschrijvingen – enerzijds beknopt, anderzijds uitvoerig, maar zonder inhoudelijke substantie over de eigenlijke kwestie. Precies dat laat zien hoe moeilijk het de Tiroler Sommeliervereniging en de Sommelier-Unie momenteel valt om het vertrouwen van hun leden met duidelijke, controleerbare antwoorden te versterken.
Maar laten we bij een ander punt komen: het verwijt dat er tijdens de training niet eerlijk en met gelijke kansen is gewerkt – een verwijt dat ook juridisch relevant is.
Dinsdagmiddag spraken we met Carol Stone, een internationaal erkende sommeliertrainer die al jaren ook in Oostenrijk actief is. Zij wijst het vermoeden van de hand dat zij kandidaat Max Steiner vooraf van voorkennis zou hebben voorzien. Het pdf-document dat ons werd toegespeeld, betreft volgens haar inschatting eerder aantekeningen van een lezing die Steiner naar Zlatic heeft gestuurd. De reden: beiden hadden met hem getraind. Stone benadrukt bovendien dat zij voor haar werkzaamheden in Oostenrijk nooit een honorarium heeft gevraagd en ontkent uitdrukkelijk dat zij zich heeft ingelaten met een eenzijdige of ondemocratische coaching. Deze verduidelijking van Stone vereist nader onderzoek naar de mate waarin Zlatic deze foto's mogelijk manipulatief heeft ingezet – ook dat zou juridische gevolgen kunnen hebben.
Wij zetten het onderzoek deze week voort. Want de vragen zijn niet kleiner geworden – integendeel, ze zijn groter en fundamenteler geworden en betreffen allang niet meer alleen Tirol.