(Manfred Klimek / animated pic: Runwayml)
Op 23 februari, drie dagen geleden, werd bij de regionale rechtbank van Graz de faillissementsprocedure geopend over het vermogen van Domaines Kilger GmbH & Co KG. De nuchtere cijfers zijn drastisch: voor 2024 wordt een verlies van 26,67 miljoen euro gerapporteerd, de schulden bedragen meer dan 80 miljoen en het eigen vermogen is aanzienlijk negatief. Een expansie die als een nieuw begin werd gevierd, eindigt voorlopig in het insolventiedossier.
Hans Kilger kwam ooit als Beiers ondernemer naar Zuid-Stiermarken en trad op als iemand die mogelijkheden schiep. En dat werd hij ook. Hij kocht wat anderen hadden opgegeven of niet langer konden dragen: traditionele bedrijven, herbergen, wijnhandelaren en wijndomeinen. Hij investeerde in hotels, in projecten rond genieten en in landerijen. Samen met Uwe Schiefer haalde hij een van de meest onafhankelijke wijnmakers van Burgenland naar een nieuwe structuur, naar zijn structuur. In West-Stiermarken ontstond Domaines Kilger; later kwamen daar samenwerkingen en overnames bij. Het narratief was duidelijk: hier bouwde iemand een genotsimperium op dat wijn, gastronomie, landbouw en toerisme onder één dak verenigde.
Achteraf valt hier veel op aan te merken. De koopronde leek steeds ambitieuzer en op een gegeven moment ook overdreven. Nieuwe projecten leken oude gaten te dichten. De organisatie groeide sneller dan de substantie. Het was te voorzien dat deze constructie alleen zou werken zolang er voldoende kapitaal bleef toestromen.
En toch schiet het tekort om Kilger uitsluitend af te schilderen als een mislukte grootheidswaanzinnige.
Hij was — ondanks alle euforie en alle zelfoverschatting — een van de laatste grote particuliere investeerders die in Oostenrijk op betekenisvolle schaal in de wijnbouw investeerden. In een tijd waarin banken voorzichtig zijn, overheidssubsidies niet alles opvangen en veel familiebedrijven worstelen met de opvolgingskwestie, kwam hier iemand met geld, moed en snelheid.
De regio remde hem niet af. Ze paaide hem.
Het patroon is niet nieuw: wanneer de oom uit het buitenland zijn miljoenen in de provincie wil uitgeven, is hij welkom. Men verheugt zich over vers kapitaal, renovaties, nieuwe keukens en internationale aandacht. Men prijst de daadkracht, het innovatievermogen en de visie. En wanneer later blijkt dat een ego-gedreven ondernemer zijn mogelijkheden heeft overschat, verandert de toon abrupt. Plotseling was alles te voorzien. Plotseling wil niemand meer deel van het project zijn geweest. Dan spreekt men over de ‘investeerder’ die het niet had begrepen.
Maar kritiekloos meelopen is geen bijrol. Het is medeverantwoordelijkheid.
Wie een expansief model toejuicht zolang het investeert en banen creëert, mag niet verbaasd zijn wanneer hij ook de risico’s draagt. De Stiermarkse en Burgenlandse genotssector heeft aanzienlijk geprofiteerd van Kilgers kapitaal. Van gemoderniseerde bedrijven, van marketingdruk en van een professionalisering die in sommige ondernemingen zonder hem niet mogelijk zou zijn geweest. Dat deze groei niet duurzaam was gestructureerd, is een managementprobleem. Dat men dit lange tijd niet ter discussie heeft gesteld, is een regionaal probleem.
Het faillissement van Domaines Kilger is daarom meer dan het falen van één individu. Het is een spiegel voor een sector die investeerders enerzijds dringend nodig heeft — en hen anderzijds moreel afdankt zodra het moeilijk wordt.
De waarheid is ongemakkelijker: zonder mensen zoals Kilger zullen er de komende tijd nauwelijks nieuwe grote investeringen in de Oostenrijkse wijnbouw komen. De stemming is terughoudend, de rendementen onzeker en de regelgeving streng. Wie vandaag investeert in wijngaarden, hotels en projecten rond genieten, heeft een lange adem nodig — en veel idealisme.
Kilger had beide. Misschien te veel ervan.
Uiteindelijk blijft een ambivalent beeld over. Een ondernemer die te groot dacht en te snel groeide. Een regio die graag meeliep. En een sector die nu moet vaststellen dat een van de laatste grote investeerders van tafel is.
Dit zou niet in leedvermaak moeten eindigen. Maar in zelfonderzoek.