(Manfred Klimek)
Er zijn wijnbouwers die we aan de hand van hun wijnen beschrijven. En er zijn die weinigen bij wie we op een gegeven moment merken dat we eigenlijk een mens beschrijven die wijn maakt. Anton Bauer behoorde tot die tweede, zeldzamere categorie.
Met zijn dood verliest de Wagram niet alleen een van zijn belangrijkste protagonisten, maar ook een onverzettelijke Einzelgänger die er tientallen jaren lang voor weigerde wijn als een modieus product te zien – ondanks het opvallend ontworpen etiket. Bauer dacht in tijdsperioden, niet in jaargangen. In beslissingen, niet in aarzelingen. En vooral in kwaliteit – compromisloos, soms koppig, altijd consequent. En hij was een van de grote wijnbouwers uit de middenklasse van de kwaliteitswijnbouw – en dat niet alleen in de Wagram. Bovendien was hij iemand die altijd betrouwbaar leverde. Van precieze schenkwijn voor de horeca tot echt grote rode wijnen. Hij, de betrouwbare.
Bauer werd geboren in 1971 en kwam uit een agrarische realiteit die weinig met glamour te maken had. Het bedrijf was klein, de wijnen eerder eenvoudig, de markt overzichtelijk. Maar al vroeg bleek bij hem iets wat later zijn hele werk zou kenmerken: een onvoorwaardelijke wil tot precisie. De kennismaking met de Bourgogne – toen hij nog een zeer jonge man was – leidde niet tot een kopie, maar vormde een startschot. Bauer begreep daar dat grote wijnen niet ontstaan in de chaos van het idee dat de natuur alles alleen doet, maar met controle, geduld en respect voor de wijnstok en de druiven.
Toen hij begin jaren negentig het ouderlijke bedrijf overnam, was dat geen romantische verplichting, maar een ondernemend waagstuk. De Oostenrijkse wijnsector kampte nog met de gevolgen van het schandaal, het vertrouwen was broos en perspectieven waren schaars. Toch koos Bauer niet voor de gemakkelijke weg. In plaats van vatwijn en regionale willekeur zette hij in op opvoeding, selectie en internationale vergelijkbaarheid – zonder zijn afkomst te verloochenen. Roestvrij staal verving oude vaten, het wijngaardareaal werd uitgebreid en het assortiment aangescherpt. En bovenal: de lat werd hoger gelegd.
Bauer was een van de eerste wijnbouwers in de Wagram die consequent liet zien dat deze lössregio niet alleen fruitige toegankelijkheid kan bieden, maar ook diepte, structuur en levensduur – zowel in wit als in rood. Zijn Grüner Veltliners waren niet alleen traditionele ambassadeurs van het druivenras, maar ook precies vertelde verhalen over hun wijngaarden en zelfs hun percelen. Zijn rode wijnen – lange tijd een provocatie voor veel puristen – werden een handelsmerk: eigenzinnig, spannend en vrij van provinciale complexen. Zweigelt, Blaufränkisch, Cabernet, Merlot – bij Bauer waren dat geen stijloefeningen, maar serieuze pogingen om de Wagram een tweede stem te geven.
Internationaal werd deze houding al vroeg begrepen. In de VS vond Bauer sneller weerklank dan in eigen land. Hij reisde, presenteerde en legde uit – niet als verkoper, maar als overtuigd ambassadeur. Het succes kwam langzaam, maar duurzaam. Markten gingen open, flessen vonden hun weg naar veeleisende kelders en het bedrijf groeide. Toch bleef Bauer ondanks alle expansie opmerkelijk vrij van ijdelheid. Hij zocht niet het podium, maar bevestiging in het glas.
Dat hij in 2017 werd onderscheiden als ‘Wijnbouwer van het jaar’ (falstaff), was minder een keerpunt dan een late erkenning van een man in de bloei van zijn leven. Erkenning voor een prestatie die al lang geleverd was. Wie Bauer kende, wist: titels waren hem om het even, zolang de wijnen maar klopten. En ze klopten – vaak pas na jaren, soms na een decennium. Geduld maakte deel uit van zijn denken.
Zijn plotselinge dood – na twee economisch moeilijke jaren en een redding van het met schulden beladen bedrijf door een derde partij – laat een leemte achter in het bedrijf (en de regio) die niet gemakkelijk te vullen is. Niet omdat niemand zijn wijnbouw zou kunnen voortzetten, maar omdat Bauer ook stond voor een niet-opportunistische houding die in de wijnbouwsector, die in een crisis onder druk komt te staan, steeds zeldzamer wordt: langetermijndenken, kalmte, compromisloze ambities en vrij van modieus opportunisme. Hij was geen uitlegger van de wijnwereld, maar iemand die haar door zijn werk structureerde.
Wat blijft, zijn flessen die ook tijd nodig hebben – en die aan hem zullen herinneren. En een regio die zonder hem armer is – niet alleen aan wijnen, maar ook aan karakter. Anton Bauer overleed gisteren op 54-jarige leeftijd.