door Manfred Klimek / WELT am SONNTAG
Het ruikt naar aarde, naar stal, en ook, ingebeeld of niet, naar witte peper. In de verte bromt een tractor, de Oder en de Poolse grens liggen op nog geen tien kilometer afstand. Niets wijst op wat je vervolgens in het glas tegenkomt – op voortreffelijke wijnen; gemaakt op een plek waar eigenlijk geen wijnbouw mogelijk kan zijn. Maar het kan wel. En hoe. Welkom bij Weingut Patke – Brandenburgs zeker moedigste plek als het om wijnbouw gaat. Een wijngoed met alle gemakken (ook een soort wijntapperij), dat je vanuit Berlijn met de regionale trein kunt bereiken. Hier wordt het noordoosten plotseling zo zuidelijk als we het nooit voor mogelijk hadden gehouden.
De impuls kwam niet uit de wijnwereld, maar van de bouwplaats: Matthias Jahnke, aardbeienteler, aannemer, een man die de handen uit de mouwen steekt voordat hij twijfelt, plantte in 2016 voor het eerst wijnstokken. De plaats: Pillgram, tot dan toe vooral gekenmerkt door banale conventionele landbouw en weidsheid. Wijn was hier geen thema, hoewel oude documenten aantonen dat hier en in het naburige Polen al eerder wijnbouw plaatsvond – in de warme periode van ons continent, zo’n 700 jaar geleden.
Vandaag groeit er op bijna vijf hectare een collectie robuuste druivenrassen die voor deze tijd gemaakt lijkt: Solaris, Johanniter, Sauvignac, Regent. Allemaal PiWi’s – schimmelresistente rassen, gekweekt om minder gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken, voor de teelt op moeilijke locaties, voor wat komen gaat. Toch is er ook Weißburgunder uit de klassieke druivenveredeling – vooral de „S“ 2023 (momenteel uitverkocht, prijs ca. 16 euro) glijdt naar binnen als een wijn uit de Pfalz of Stiermarken: weinig citrus, meer steenvruchten, kweepeer, wat zeldzaam is, volledig in balans en in de slok verrassend sappig en krachtig. Puur genot!
Maar Matthias Jahnke denkt niet alleen in druivenstokken, maar ook in ontmoetingen. In de boerderijwinkel van het wijngoed, wijd open naar de Märkische vlakte, snoepen bezoekers van Jahnkes zelfgemaakte salami, regionale kazen en drinken tot slot een aardbeienlikeur uit eigen productie. Het is een tafereel als uit Zuid-Tirol of Friuli – maar dan aan de oostelijke rand van Brandenburg. Het hele ensemble lijkt op een rurale microkosmos, vertraagd, maar niet achteruitkijkend.
In de kelder werkt Romano Voß aan een stijl die niet naar de mond praat, maar altijd bevalt. De witte wijnen tonen karakter: Solaris met ziltige precisie, Johanniter met een bijna alpiene trek, de rode Regent als een ongeslepen karakter met een kordaat temperament. Veel blijft in roestvrij staal, sommige wijnen liggen op de volle lie – en alles getuigt van een signatuur die meer wil en kan dan wij haar willen toedichten.
Dat daarbij de Pinot Iskra (€ 14,50), exclusief gebotteld voor de Berlijnse wijnhandel Schmidt, al lang een van de meest gewilde witte wijnen van het huis is geworden, zegt veel over het zelfbewustzijn van deze nieuwe scene. Droog, fruitig, met tonen van witte bloesem, verrassend veel aalbes, weinig rabarber, is hij niet alleen modern – maar ook stijlvol. Ook daar verkrijgbaar: Patkes Souvignier Gris (€ 12,90): een heerlijke zomerwijn.
Dat inmiddels ongeveer 90 procent van de flessen in de regio Berlijn-Brandenburg blijft, komt niet alleen door de nabijheid, maar vooral doordat hier geen wijntraditie bestaat. De wijnen zijn gemaakt voor het komende nu van de wijnwereld – koel, helder, ongekunsteld. En de gasten die uit Potsdam of Friedrichshain hiernaartoe komen, nemen vaak meer mee dan alleen een paar flessen: een vermoeden dat hier iets verschuift. Niet alleen klimatologisch – ook cultureel.
Het areaal moet groeien naar 15 tot 18 hectare. En als op een dag ook de mousserende wijn erbij komt, waarop men bij Patke zwaar inzet, zal dat geen uitstapje zijn, maar een voortzetting van wat allang begonnen is.
Want Weingut Patke is geen experiment meer. Het is het bewijs dat wijnondernemers hun terroir kunnen creëren. Ook daar waar men dat tot nu toe niet herkende. Met moed, verstand en een scherp mes voor de salami.