(Redactie)
De golf is er. Hij breekt niet met donderend geraas over het vasteland van de wijnwereld zoals een tsunami, hij rolt soepel aan, bijna onopvallend. Minder alcohol, meer plezier in het glas – misschien dat ene glas extra waaraan de horeca zo dringend behoefte heeft. Niet als boetedoening, maar als een daad uit overtuiging. Twee Sauvignon blancs laten vandaag zien hoe elf procent niet naar ontzegging, maar naar verrijking smaakt. De ene komt uit Zuid-Tirol, gegroeid aan 75 jaar oude wijnstokken, 800 meter boven de zeespiegel, waar de nachten koud genoeg zijn om de zuren aan te scherpen. Hij ruikt naar natte steen, citroengras, mandarijnenschil en een sluier van koele rook. In de mond eerst peer, dan kruisbes, aan het einde zout. Veel zout. Een van die wijnen die niets meer hoeven te bewijzen, maar alles kunnen.
De andere komt uit Zuid-Stiermarken. Sauvignon blanc “Gamlitz” van het legendarische Sattlerhof, waar men meester is in zaken als roestvrijstalen tanks en schilweking – glashelder, strak, exotische topnoot zonder breedte, zuren als een gespannen snaar. Ook hier elf procent. De alcohol houdt zich op de achtergrond als een welopgevoede gast. Drinkbaarheid zonder rem.
En terwijl we deze twee wijnen drinken, loont het de moeite om over de rand van het bord te kijken. Er zijn gebieden die dit altijd al konden: Wachau “Steinfeder” – ragfijn, helder als de lucht van het boven de Wachau gelegen Waldviertel (waarvan het merkwaardig genoeg deel uitmaakt), nooit boven 11,5%. Dan Vinho Verde uit Portugal – citrusachtig, dansend, bijna altijd met een klein sprankeltje. Of Txakoli uit Baskenland – droog, koel, als een Atlantische wind in het glas. Allemaal tradities die bewijzen dat lichtheid geen nieuw marketingverhaal is.
Nieuw is het onderzoek dat dit thema onder de loep neemt. Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld. Zeven jaar lang hebben wijnmakers en wetenschappers eraan gewerkt om wijnen met ongeveer 9,5% alcohol te produceren – zonder machinepark voor alcoholreductie. Ze spelen met bladwerk, het oogstmoment en gistmanagement. Het resultaat is geen teder compromis, maar Sauvignon blanc met spieren. Paradevoorbeeld: “The Doctors’ Sauvignon Blanc” uit Marlborough – onder de tien procent, en toch tot in de laatste slok typisch voor het druivenras, ook al worden hier en daar aromagisten ingezet, die in Nieuw-Zeeland heel gebruikelijk zijn.
Australië pakt het anders aan. Daar zijn technieken toegestaan en welkom. Omgekeerde osmose, vroege oogst, versnijden met vroeg geoogste partijen. Het doel is hetzelfde: structuur en geur behouden, het alcoholpercentage verlagen, zonder dat de wijn naar een uitgeholde appel smaakt – alleen vorm, geen middenstuk.
En dan Duitsland. Daar waagt men zich zelfs aan droge witte wijnen met minder dan vijf procent. Een smalle koorddans: onder deze grens wordt het sensorisch dun, communicatief nog dunner. Daar komt bij dat de wijnwetgeving de zone tussen 4,0 en 8,4% nauwelijks kent. Een speelveld zonder duidelijke regels – misschien juist daarom interessant. De eerste prototypes zijn er, en ja, ze zijn riskant. Maar ook dat hoort erbij als je een nieuw segment wilt definiëren. Over een van deze prototypes willen we binnenkort en duidelijk berichten.
Wat blijft er over? Drie kleine waarheden: lichtheid is vakmanschap, geen magie. Sauvignon blanc is op dit terrein verdacht vaak de betere keuze. En “licht” heeft altijd al bestaan – alleen de reden is veranderd. Vroeger was het traditie, vandaag zijn het klimaatverandering, drinkcultuur en de behoefte om een avond lang te genieten in plaats van in de mist van de roes naar antwoorden te vissen.
Vandaag dus op WINEPARTY: Lageder “Fragment” en Sattlerhof “Gamlitz”. Twee bewijzen dat elf procent volstaat. En binnenkort het Duitse onder-vijf-procentexperiment. Geen alcoholvrije wijnen. Alleen blijft de vraag: is Sauvignon blanc simpelweg het geheime wapen voor serieuze lichte wijnen – of kunnen andere druivenrassen dat net zo goed, alleen praat niemand erover?