(Manfred Klimek / geanimeerde afbeelding: runwayml)
Elk jaar opnieuw, elk jaar traditie: grote proeverijen, georganiseerd door verenigingen, regio’s of organisaties zoals het VDP, vinden plaats in feestelijke zalen, perfect uitgelicht, strak getimed en gedragen door een voortdurend vriendelijke sfeer. Wijnmakers, handelaren, journalisten – iedereen is er, iedereen goedgemutst, iedereen bereid om zich door een indrukwekkend aantal wijnen heen te werken. Het zijn belangrijke afspraken, zonder twijfel. En toch ga ik er al jaren niet meer naartoe.
Dat heeft niets met arrogantie te maken en nog minder met minachting. Integendeel: ik bewonder de organisatie van deze evenementen, de discipline van de wijnmakers, het geduld van degenen die inschenken en het uithoudingsvermogen van veel collega’s, die zich geconcentreerd door rijen glazen heen werken. Maar precies daarin ligt voor mij het probleem. Ik kan niet honderd rieslings na elkaar zo proeven dat ik er uiteindelijk zeker van ben dat ik elk afzonderlijk exemplaar recht heb gedaan.
De eerste twintig, misschien dertig wijnen – ja, dan werkt het nog. Ik ben alert, de zintuigen zijn fris, de verschillen duidelijk. Je ruikt, proeft, vergelijkt. Maar daarna begint er iets te verschuiven. De aroma’s verdichten zich tot patronen die zich herhalen. De verschillen worden subtieler, maar ook moeilijker te vatten. Natuurlijk herken je nog kwaliteit, voel je structuur, zuren en herkomst. Maar de zekerheid, de precisie van het oordeel – die wordt brozer.
Na het veertigste glas, soms eerder, soms later, treedt er een stille vermoeidheid op die niet lichamelijk, maar zintuiglijk is. Het gehemelte wordt onverschilliger, de neus begint te sorteren in plaats van te ontdekken. En precies op dat moment begint de eigenlijke uitdaging van deze proeverijen: niet te verliezen wat je aan het begin had – de aandacht voor elke afzonderlijke wijn.
Daar komt voor mij nog een tweede, doorslaggevend punt bij. Op deze evenementen wordt gespuugd. Het kan niet anders als je enigszins geconcentreerd wilt blijven. En natuurlijk is dat professioneel, vanzelfsprekend zelfs. Iedereen die serieus proeft, beheerst het. Ik ook. Het zogenoemde retronasaal proeven, waarbij je de aroma’s via de keelholte terughaalt, werkt betrouwbaar en maakt een verbazingwekkend gedifferentieerde waarneming mogelijk.
Maar hoe sensorisch perfect het ook is, het is niet het geheel. Een wijn toont zich niet alleen in de eerste aanzet, niet alleen in zijn aromatiek, maar ook in zijn verloop, zijn textuur, in wat er na het doorslikken achterblijft. Het moment waarop de wijn het lichaam bereikt, is geen bijkomstigheid. Het maakt deel uit van de ervaring. Zonder dat moment ontbreekt er iets – niet alles, maar genoeg om voorzichtig te zijn met definitieve oordelen.
Ik heb groot respect voor collega’s die onder deze omstandigheden tot duidelijke beoordelingen komen. Velen kunnen dat beter dan ik, routinematiger, gedisciplineerder. Misschien is het ook een kwestie van oefening. Maar ik heb voor mezelf besloten dat ik wijnen op een andere manier wil leren kennen. In kleinere groepen, met meer tijd, met de mogelijkheid om terug te gaan, een glas te laten staan en er later op terug te komen. En ja, ook met een slok.
Dat betekent niet dat grote proeverijen hun waarde verliezen. Ze zijn belangrijk als overzicht, als momentopname, als mogelijkheid om veel wijnen naast elkaar te ervaren. Ze zorgen voor vergelijkbaarheid, brengen mensen samen en geven impulsen. Maar ze hebben grenzen. En die grenzen moet je kennen, ook als je ze professioneel weet te verhullen.
Het gaat er niet om tegen deze evenementen te argumenteren, maar om bewustzijn te creëren van de omstandigheden waaronder ze plaatsvinden. Want uiteindelijk gaat het om iets heel eenvoudigs en tegelijk heel moeilijks – een wijn recht te doen. En dat lukt mij althans niet op het ritme van honderd glazen.