(Manfred Klimek / redactie)
Natuurwijnen hebben geen rechtvaardigingstekst meer nodig. Ze hebben context nodig. En precies die levert Moravië momenteel als nauwelijks een andere regio in Europa. Tussen Znojmo, Mikulov en de heuvels van Krav ED Hora ontstaat al zon tien, vijftien jaar een wijnlandschap dat niet uit protest tegen conventionele, industri EBle wijnen is geboren, maar uit het verlangen naar precisie van het nieuwe, nieuwsgierigheid en een verbazingwekkend drinkplezier. Natuurwijn niet als tegenmodel, maar als werkelijk iets geheel eigens.
Twee namen staan daar exemplarisch voor: Milan Nestarec en Martin VajDner.
Milan Nestarec is allang een vaste waarde in de internationale natuurwijnscene vanwege zijn consequentie in de kelder. Nestarecs wijnen komen vaak speels over, soms bijna ironisch, maar in het glas zijn ze opmerkelijk serieus. Reductie in de kelder, oude stokken, veel tijd, nauwelijks ingrepen. Wat daaruit ontstaat, zijn wijnen met een innerlijke spanning die minder over fruit spreken dan over textuur, temperatuur en energie. De grandioze TRBLMKR 2021 bijvoorbeeld (100% Neuburger, in sommige jaren ook een klein aandeel Malvasia in de cuv E9e) het witte etiket, bewust nuchter staat daar precies voor: niets beweren, niets uitleggen, maar een opmerkelijk eigenzinnige wijn met de begeerlijke Coche-Dury-knal in de afdronk. In de neus eerst een vleugje Almdudler, daarna brem, kweepeer, een vleugje steenfruit, zeer subtiel, maar aanwezig: wierook, meer framboos, wat kurkuma, ook wat geur van laarzen van ruw leer. In de mond ongelooflijk drinkbaar. Critici beschrijven Nestarecs stijl vaak als glou-glou met diepgang een term die hem eigenlijk tekortdoet. Zijn wijnen zijn licht verteerbaar maar daardoor volstrekt niet willekeurig. Ze vragen om aandacht, niet om instemming.
Martin VajDner werkt op veel kleinere, persoonlijkere, bijna stille schaal. Zijn wijnen zoals de Veltliner ZnojmoKrav ED Hora 2023 met het zwarte etiket laten zien hoe helder deze regio kan denken als je haar de ruimte geeft. Krav ED Hora, letterlijk de Koeienberg , is geen spectaculaire naam, maar wel een precieze ligging: koele nachten, wind, kalkrijke bodems. VajDners veltliner draagt dat zonder pathos. Geen Oostenrijkse kopie, geen aromatische overdrijving, maar iets eigens: strak, ziltig, met een kruidigheid die eerder aan kruidenstengels en natte steen doet denken dan aan het typische veltlinerpepertje. Natuurwijn zonder troebelheid als programma, zonder dramatische oxidatie als pose. Internationaal wordt VajDner steeds meer gezien als een van die wijnmakers die laten zien dat low intervention niet automatisch high volatility betekent.
Wat beiden verbindt, is minder een stijl dan een benadering: druivenrassen treden terug, de plek treedt naar voren. Veel bedrijven in Moravi EB werken inmiddels met PIWIs schimmelresistente druivenrassen, gekweekt om gewasbescherming drastisch te verminderen. Anders dan in sommige andere regios worden de rassen hier niet aromatisch opgepompt, maar bewust ingetoomd. Het resultaat zijn wijnen met een verrassende rust, vaak koel, soms stroef, bijna altijd stimulerend. Precies daarom doen ze het gastronomisch zo goed en precies daarom zijn ze lichamelijk zo weinig vermoeiend.
Moravi EB is geen per se romantische wijnregio daarin lijkt ze op het aangrenzende Oostenrijkse Weinviertel. Moravi EB is een werkplaats. En misschien juist daarom momenteel een van de interessantste laboratoria voor gevestigde natuurwijn in Europa: minder ideologie, meer drinkvloeiendheid. Minder pose, meer precisie. Nestarec en VajDner zijn geen uitzonderingen ze zijn tegelijk nawee EBn en voorboden.