(Willi Klinger / Oberösterreichische Nachrichten / Wineparty)
Adventstijd op het laatste moment: Buiten is het ook zonder sneeuw koud en vroeg donker. Ideale omstandigheden voor een gezellige avond met een verwarmende maaltijd en een goede fles rode wijn. Zo stel ik me het seizoensgebonden nirvana altijd voor, ongeacht of het tafereel zich afspeelt in het mistige Piëmont, thuis op het platteland of in een gezellig eethuis in de stad. Soms voel ik me daarbij echter als een uitstervend ras wanneer ik zie hoe vrolijk volk tijdens de aperitivo met Aperol Spritz en knabbels blijft hangen, totdat de smaakpapillen en maagzenuwen geleidelijk hun zin in een verzorgde maaltijd verliezen. Een bekende restaurateur uit het uitgaansleven verklapte onlangs op de radio dat zijn gasten tijdens de aperitivo graag hun reservering bij andere restaurants „vergeten“. In deze permanente partysfeer krimpt het territorium voor verzorgde rode wijn, net als het leefgebied van de patrijs.
Rode wijn is geen partydrank
Ik begrijp echter niet waarom de wijnwereld voortdurend doet alsof men vroeger met een sommeliergen ter wereld kwam, terwijl de jeugd van vandaag, de veelbesproken generatie Z, geen belangstelling voor wijn zou hebben. Succesvolle horecaondernemers met een focus op wijn spreken dat tegen: jongeren drinken wijn volgens het principe „minder is meer“. Kwaliteit telt, niet kwantiteit, en juist daar schort het aan bij rode wijn. Niet alleen jongeren vinden de koele, frisse en sprankelende varianten, wit en rosé, lekkerder dan het meestal vlakke, op kamertemperatuur geserveerde aanbod aan rode wijn in de betaalbare horeca. Ze zijn ook beter verteerbaar dan de vele bewerkte instaprode wijnen waaraan – volkomen legaal – oenologische tannines (looistoffen) met verschillende aromarichtingen worden toegevoegd voor meer vanilleachtige zoetheid, of Arabische gom voor een zacht mondgevoel. Eenvoudige rode wijnen zo oppoetsen alsof het Grands Crus zijn, werkt op de lange termijn niet, want wie echt belangstelling voor rode wijn ontwikkelt, groeit dit smaakbeeld al snel ontgroeid.
Grote rode wijnen hebben toekomst
Er is dus inderdaad sprake van een afzetcrisis bij rode wijn, maar die betreft de lagere prijsklassen. Zo heeft Oostenrijk een jaaroogst aan rode wijn – ongeveer 70 miljoen liter – voor zich uitgeschoven. Het gaat om „basisrode wijnen“ in het allerlaagste segment, waarvoor nauwelijks een markt bestaat. Wie drinkt er tegenwoordig nog een kwart liter rode wijn, of zelfs cola-rood, dat in mijn jeugd iets van een cultcocktail was?
Ook in Bordeaux moest om vergelijkbare redenen al 30.000 van de vroegere 120.000 hectare wijngaard worden gerooid. Maar de meest gewilde Europese rode wijnen, zoals de Pinot Noirs uit Bourgogne, Cabernet en Merlot uit Bordeaux, Nebbiolo met Barolo en Barbaresco uit Piëmont, de grote Sangiovese-wijnen uit Toscane met Brunello aan de top, of Rioja en Ribera del Duero uit Spanje, vertegenwoordigen nog altijd de hoogste school van de wijncultuur. Daarnaast groeit de belangstelling voor nieuwe ontdekkingen: bijvoorbeeld de Franse Rhône of de Loire, Zuid-Italië met de Siciliaanse Etna en de Campaanse Taurasi van de Aglianico-druif, het Catalaanse Priorat in Spanje of de stille wijnen van de Douro in Portugal, en hier en daar de zogenoemde Nieuwe Wereld. Ook de Oostenrijkse topbedrijven voor rode wijn melden omzetrecords en successen op het internationale toneel, omdat Blaufränkisch & Co vanwege de exorbitante prijzen van de internationaal gewilde merken in toprestaurants met een passie voor wijn als interessante, authentieke alternatieven worden aanbevolen.
Goede rode wijn is duur
„Minder is meer“ luidt het devies, mede omdat de prijzen voor topwijnen van rode druiven de afgelopen jaren letterlijk door het dak zijn gegaan. Deze trend werd ook aangewakkerd door institutionele beleggers en fondsen, die wijn als belegging hadden ontdekt. Maar de waardestijgingen stagneerden toen de uitgangsprijzen hun hoogtepunt overschreden. Het momenteel sterk bekritiseerde beste gebied voor rode wijn ter wereld, Bordeaux, is het schoolvoorbeeld van een mislukt prijsbeleid dat tot een ineenstorting van de vraag heeft geleid. Ook politieke verwikkelingen, zoals de overheidsbeperkingen in China of Amerikaanse importheffingen, veroorzaakten problemen. Het goede nieuws daarbij is dat rijpere jaargangen van bekende rode wijnen tegenwoordig soms goedkoper te krijgen zijn dan ze destijds bij aankoop en primeur werden aangeboden. Zo heeft Bordeaux zich in de geschiedenis al meerdere malen herpakt.
Conclusie: Rode wijn heeft rijping nodig
Hoewel grote rode wijnen tegenwoordig veel eerder toegankelijk zijn, kan een beginner aanvankelijk niet goed omgaan met de looistoffen van sommige topwijnen. Voor aan zoetheid gewende smaakpapillen voelen tanninerijke topwijnen stroef en hard aan. Er is dus rijpheid nodig – zowel bij de wijn als bij de drinker – en goede bemiddelaars tussen beide. Het is net als bij veeleisende muziek: een complexe compositie van een goede componist (wijn, wijnmaker) heeft goede vertolkers (sommeliers, wine educators) en ontvankelijke luisteraars (genieters) nodig. Als beloning voor een intensieve verdieping in de materie „grote rode wijn“ wacht een levenslang, onuitputtelijk genotspotentieel.