(Manfred Klimek, foto: Stefan Feichtinger WEIN & CO \/ geweldige foutieve animatie: Runwayml)
Heike en Gernot Heinrich waren al gevestigde jonge wijnmakers toen ze in 2001 de eerste Salberg-cuvée op de markt brachten – 90% Merlot, 10% Zweigelt. Al snel was er sprake van de “beste Mouton van Oostenrijk”, uiteraard onzin, maar de Heinrichs namen dat terecht niet kwalijk, want hun Salzberg was de eerste rode wijn van het land die de grens van 70 euro (1000 schilling) benaderde. In 2001 was hij niet zomaar een zoveelste Burgenlandse rodewijncuvée, maar onderdeel van een groter idee: die doorbraak die met de cuvée Arachon (F.X. Pichler, Szemes, Tement – tegenwoordig geleid door Oscar Szemes) begon en de rode wijn uit Burgenland een nieuw zelfbewustzijn gaf. Weg van het provinciale, weg van pure krachtpatserij, op weg naar herkomst, structuur, elegantie en een duidelijk herkenbare lange levensduur.
De Salzberg was in deze fase een van de eerste premiumrode wijnen die lieten zien dat Blaufränkisch, Zweigelt, St. Laurent en Merlot elkaar niet noodzakelijk hoeven af te vlakken, maar elkaar wederzijds kunnen aanscherpen. Niet als een vrijblijvende cuvée, maar als een precies gecomponeerd geheel.
Een wijngaard groeit – en daarmee ook het idee
De Salzberg is geen klassieke “grand cru”-wijngaard in Bourgondische zin, geen keurig afgebakend monolithisch terroir. Het is een puzzel. In de loop van tientallen jaren gegroeid, perceel voor perceel. Het Napoleontische erfrecht heeft hier geen esthetiek achtergelaten, maar versnippering – en juist daaruit is een kracht ontstaan. Klei, silt, kalk, zand en kiezel liggen niet netjes boven elkaar, maar naast elkaar, soms tegenover elkaar. Voor de wijnmaker is dat geen verlichting, maar een beproeving. Voor de wijn echter een geweldige kans om buitengewoon te schitteren.
Deze diversiteit aan bodems gaat gepaard met een microklimaat dat weinig vergeeft. De wijngaard opent zich naar de zon, water is schaars, de wijnstokken moeten werken. De bessen blijven klein, de schillen dik, de opbrengsten laag. In combinatie met biodynamische teelt ontstaat geen gemakkelijke rode wijn, maar een wijn met vlees, grip en innerlijke spanning. Aan de bovenrand van de Salzberg, waar de bodem dunner wordt en kiezel domineert, neemt de Zweigelt het over – niet als charmeur, maar als structurele ruggengraat. Een deel daarvan vloeit naar het regionale project Pannobile, de Salzberg zelf blijft de som.
Opvoeding zonder make-up
De Salzberg rijpt ongeveer 20 maanden, ook en vooral in gebruikte barriques. Dat is geen cosmetische ingreep, maar een keuze tegen oppervlakkige verleiding. Het hout moet begeleiden, niet van commentaar voorzien. Wat overblijft, is een wijn die diepte ontwikkelt. De cuvée is daarbij geen compromis, maar een vertaling: Blaufränkisch voor spanning en zuren, Merlot voor volume, St. Laurent voor donkere kruidigheid, Zweigelt voor aarding.
Het wijnjaar 2018 – concentratie in plaats van pose
De 2018, die ik nu in het glas had (50% Bluafränkisch, 50% Merlot), laat zien hoezeer de Salzberg in de loop der jaren is verfijnd. In de neus geen banaal vuurwerk van fruit, maar donkere, rijpe bessen, aangevuld met tonen van olijven, kruiden en ook een geur die aan gedroogde Italiaanse tomaten doet denken. Rokerige tonen, tabak, een vleugje peper, alles nauw verweven. Niets staat op zichzelf. Onopvallend perfect. Twee druivenrassen die elkaar perfect aanvullen, die in elkaar overvloeien.
In de mond komt de wijn tegelijk strak en sappig over. Het fruit is aanwezig, maar wordt niet op de voorgrond geplaatst. Een koele zuurgraad trekt een lijn door de wijn, het tannine is fijn, merkbaar, ja, maar al verbazingwekkend goed geïntegreerd. Op de achtergrond kruiden, donkere specerijen, een ziltige toets die minder vleit dan structureert. Precies en perfect – inmiddels 24 jaar vakkundig cuvéewerk.
Terugblik en heden
“Salzberg revisited” betekent ook: deze wijn is vandaag uiteraard anders dan die van de eerste wijnjaren. En toch is hij, banaal gezegd, zichzelf trouw gebleven, omdat Gernot Heinrich de draad nooit kwijtraakte, nooit aan modes opofferde – en de Salzberg zelf niet de hemel in prees; een slimme zet. Terwijl veel premiumrode wijnen uit het begin van de jaren 2000 tegenwoordig overkomen als documenten van een overspannen tijd, heeft de Salzberg iets tijdloos behouden. Misschien omdat hij nooit op maximale impact in het heden mikte.
In de context van Arachon was de Salzberg een bouwsteen van een grotere belofte: dat Burgenland rode wijnen kan voortbrengen die niet hoeven uit te leggen waar ze vandaan komen, omdat we het proeven. Die belofte is ingelost – niet spectaculair, maar stilletjes. Voor de wereldmarkt maakt Heinrich te weinig flessen. Voor wijndrinkers over de hele wereld is deze 2018 echter de voortzetting van een groot verhaal.