(Claude Auguste / Foto: Massa)
In Piemonte is er voldoende beroemde wijn en zijn er voldoende beroemde druivenrassen: Barolo, Barbaresco, Nebbiolo – grote namen, hoge prijzen, grote en kleine kelders en een internationaal publiek dat in de loop van tientallen jaren heeft geleerd dat uit deze streek enkele van de belangrijkste rode wijnen van Europa komen. Precies daar gebeurt nu iets wat voor de toekomst van de wijnbouw aanzienlijk interessanter zou kunnen zijn dan de volgende fles van honderd punten: een wit druivenras dat bijna uitgestorven was, wordt plotseling aangeplant, gekocht, duur verkocht en ontdekt door wijnmakers wier bedrijf tot nu toe vooral op grote rode wijnen draaide.
Het heet Timorasso.
Veertig jaar geleden was er geen enkele commerciële botteling van. Vandaag de dag staat er in Piemonte meer dan 500 hectare aangeplant, produceren 117 producenten Timorasso, kosten topwijnen meer dan 80 euro, komen er momenteel nog meer wijngaarden in productie en worden er voor 2027 al ongeveer twee miljoen flessen verwacht. Op zichzelf is dat nog geen revolutie op de wijnmarkt. Het verhaal wordt pas interessant als je kijkt waar dit ras vandaan komt en wie er inmiddels in investeert.
Timorasso was al in de 14e eeuw wijdverbreid in Piemonte; Leonardo da Vinci zou het in 1469 hebben geschonken op de bruiloft van Isabella van Aragón. Op een bepaald moment stond er ongeveer 2000 hectare van het ras in de streek aangeplant. Toen kwamen de phylloxera en de economie. Timorasso is moeilijk in de wijngaard, arbeidsintensief, levert onvoorspelbare opbrengsten op en was na de phylloxeraramp eenvoudigweg te veel werk om het opnieuw op grotere schaal aan te planten. Zelfs de in 1973 opgerichte DOC Colli Tortonesi vermeldde het aanvankelijk helemaal niet.
Dat we het vandaag überhaupt over Timorasso hebben, is in belangrijke mate te danken aan Walter Massa. Eind jaren tachtig bezat hij nog ongeveer 400 verspreid staande wijnstokken en bottelde hij er in 1987 voor het eerst wijn van. Die wist aanvankelijk niet te overtuigen. Enkele jaren flesrijping veranderden de wijn echter zodanig dat Massa oude aanplantingen begon op te sporen, plantmateriaal verzamelde en buren overhaalde om opnieuw aan te planten. Dat was geen romantische hobby. Timorasso betekende ongeveer drie keer zoveel werk voor een fractie van de opbrengst van andere rassen. Zonder navenant hoge prijzen was de rekensom niet rond te krijgen. In 2003 was er amper 60 hectare bereikt. Daarna stagneerde de ontwikkeling.
Vandaag ziet de zaak er anders uit, en precies hier wordt Timorasso interessant voor de hele Europese wijnwereld. Want inmiddels zijn er producenten uit de Barolo-business bij gekomen. Roagna maakt Timorasso, Borgogno eveneens, en ook Vietti, Pio Cesare, La Spinetta en Viberti doen mee. Met hen kwamen kapitaal, internationale distributie en dat publiek dat bereid is aanzienlijk veel geld uit te geven aan een witte wijn van een ras dat tot voor kort vrijwel onbekend was. De naam Derthona, de Latijnse benaming voor Tortona, werd de gemeenschappelijke term voor de ambitieuze wijnen van Timorasso. Een oud ras kreeg een nieuw economisch bestaan.
Juist nu zou je hier eens goed naar moeten kijken.
De afgelopen dagen hebben we op WINEPARTY anonieme handelscijfers gepubliceerd volgens welke rode wijn in de eerste helft van 2026 bij een grote onlinehandelaar met 46 procent zou zijn ingestort. We kunnen deze cijfers nog altijd niet onafhankelijk verifiëren – reacties bleven onbeantwoord. Dat rode wijn problemen heeft in de handel, ontkent inmiddels echter vrijwel niemand meer. De grote rodewijnstreken van Europa zullen daarom vroeg of laat moeten nadenken over waarmee ze in de toekomst aanvullend geld kunnen verdienen.
Italië levert een mogelijk antwoord: met witte wijn. En dan uitgerekend van oude, regionale rassen.
Want de nieuwe generatie wijndrinkers lijkt helemaal niet alleen op zoek te zijn naar nieuwe producten. Ze zoekt ook naar herkomst, zeldzame druivenrassen en verhalen die niet pas gisteren in een marketingbureau en diens AI zijn verzonnen. Timorasso heeft daar een overvloed aan. Daar komt een smaakprofiel bij dat verbazingwekkend goed in het heden past. Jonge Derthona’s kunnen zilt, strak, floraal of door steenfruit gekenmerkt zijn, sommige aanvankelijk uitgesproken reductief. Na enkele jaren ontwikkelen ze hooi, hazelnoot, acacia, bijenwas, gember, venkel en kurkuma. Het ras heeft substantie en een aanzienlijk rijpingspotentieel. Dit is witte wijn voor mensen die wijn willen ontdekken en toch niet aan diepgang willen inboeten.
Daarin zou veel meer kunnen schuilen dan een succesverhaal uit Piemonte. De beroemde rodewijnstreken van Europa zitten op een culturele schat die ze deels zelf zijn vergeten. Oude witte druivenrassen werden gerooid, opgegeven of tot minuscule oppervlaktes teruggebracht, omdat er met de grote rode namen decennialang gemakkelijker geld te verdienen viel. Nu verandert de markt, en plotseling kunnen juist deze vergeten rassen weer interessant worden.
Dat betekent niet dat er morgen in Barolo Nebbiolo moet worden gerooid om Timorasso aan te planten. Maar het betekent wel dat een wijnstreek economisch behoorlijk onverstandig handelt als ze haar toekomst uitsluitend bindt aan een wijncategorie waarvan de afzet momenteel zwaar onder druk staat. Witte wijn groeit, lichter drinken groeit, nieuwsgierigheid naar autochtone rassen groeit. En een wijn die een eeuwenoud verhaal met zich meebrengt, hoeft zijn herkomst niet eerst uit te vinden.
Jonge wijndrinkers hoeven niet met steeds nieuwe fantasiecuvées, kleurrijke etiketten en kunstmatig bedachte categorieën te worden binnengehaald. Je kunt hun ook een druivenras geven dat Leonardo da Vinci kende, honderd jaar lang bijna vergeten was en vandaag opnieuw uitstekende wijnen voortbrengt. Je kunt hun vertellen waarom mensen als Walter Massa er tientallen jaren aan vasthielden, hoewel er aanvankelijk nauwelijks geld mee te verdienen was. En je kunt hun een wijn inschenken die vervolgens zelf doet wat er nog gedaan moet worden.