(Manfred Klimek / Claude Auguste – wijnen / geanimeerde afbeelding: runwayml)
De geschiedenis van de Elzas begint met een misverstand. Of preciezer: met vele misverstanden. Eeuwenlang streden Duitsers en Fransen om deze smalle strook tussen de Vogezen en de Rijn. Soms was het Duits, soms Frans, dan weer Duits en uiteindelijk weer Frans. Wie vandaag door Ribeauvillé, Riquewihr of Colmar rijdt, begrijpt meteen waarom beide kanten meenden aanspraak te kunnen maken op dit landschap. Vakwerkhuizen zoals aan de Bovenrijn, Franse levenskunst, Duitse plaatsnamen, Franse straatcafés, Duitse druivenrassen, Franse keuken. De Elzas was nooit helemaal het ene. En nooit helemaal het andere. Tegenwoordig hoort het bij Frankrijk. En sinds Europa zijn grenzen heeft geopend, lijkt voor het eerst niemand daar nog een probleem mee te hebben.
De wijnbouw hier is ouder dan alle Europese natiestaten: de Romeinen, wie anders, plantten wijnstokken langs de Vogezen. Later kwamen kloosters, adellijke families en kooplieden. Riesling, Gewürztraminer, Pinot Gris en Pinot Blanc kenmerken het gebied nog altijd, aangevuld met een klein aandeel Pinot Noir – dezelfde rassen die enkele kilometers verder naar het oosten in Baden of de Palts groeien. En toch smaken ze anders. De Elzas heeft een eigen toonsoort. Meer druk, meer kruidigheid, meer textuur. Minder fruitvertoon, meer herkomst.
Midden in deze geschiedenis staat Domaine Trimbach.
Nauwelijks een naam is internationaal zo nauw met de Elzas verbonden als Trimbach. Sinds 1626 wordt hier wijn gemaakt. Generatie na generatie. In een wijnwereld die zichzelf voortdurend opnieuw uitvindt, heeft Trimbach iets opmerkelijks bereikt: het domein bleef herkenbaar. Terwijl andere bedrijven hun etiketten moderniseerden, logo’s opnieuw ontwierpen en merkstrategieën bedachten, bleven de klassieke etiketten van Trimbach vrijwel onveranderd. Wie vandaag een fles ziet, herkent die onmiddellijk. Alleen de recentere Grand Cru-bottelingen hebben inmiddels een iets modernere vormgeving. De rest lijkt aangenaam immuun voor modes.
Daarbij mag men dit gevoel voor traditie niet verwarren met achterlijkheid.
In de kelder behoorde Trimbach altijd tot de bedrijven die technische ontwikkelingen snel begrepen en zinvol integreerden. Precisie in plaats van romantiek. Hygiëne in plaats van dogma. Het resultaat zijn wijnen die nooit ouderwets aandoen, hoewel ze diep in de traditie geworteld zijn. Vooral de drie Réserve-wijnen laten dat indrukwekkend zien.
Riesling Réserve, Pinot Gris Réserve en Gewürztraminer Réserve behoren tot de meest geslaagde kennismakingen met de wereld van de Elzas. Het woord réserve wekt in veel regio’s verwachtingen van zwaarte, concentratie en lange kelderrijping. In de Elzas betekende het vaak ook wijnen die zich aanvankelijk achter hun eigen structuur verstoppen. Trimbach bewandelt met de Réserve-wijnen een andere weg, want deze wijnen bezitten herkomst en substantie, maar zijn tegelijkertijd toegankelijk op een manier die vandaag noodzakelijk is voor jonge wijndrinkers. De Riesling Réserve combineert die droge precisie waarvoor Trimbach beroemd is met een opmerkelijk drinkplezier. De Gewürztraminer Réserve toont kruidigheid als elegantie en exotiek, zonder af te glijden naar parfum of banaliteit. En de Pinot Gris Réserve demonstreert indrukwekkend hoeveel spanning dit ras kan ontwikkelen wanneer men het niet louter tot body reduceert. Voor de gevraagde prijzen bewegen deze wijnen zich al lang op een niveau dat men in Duitsland probleemloos met veel Erste Lagen zou kunnen vergelijken. Precies daarin ligt hun kracht. Ze kosten niet de wereld. Maar ze smaken vaak als wereldklasse.
Nog indrukwekkender wordt het bij de Réserve Personnelle Pinot Gris. Grauburgunder is een druivenras dat wereldwijd een verbazingwekkend talent heeft ontwikkeld om middelmatigheid voort te brengen. Nauwelijks een ander ras wordt zo vaak tot onbeduidendheid verwerkt. Een beetje fruit, wat smeuïgheid, weinig dat blijft hangen.
Trimbach doet het tegenovergestelde.
De Réserve Personnelle heeft druk, lengte en een lange afdronk. Geen onschadelijkheid, maar energie. De wijn trekt minutenlang over het gehemelte, ontwikkelt kruidigheid, structuur en een bijna zoute spanning naast de restzoetheid die deze wijn al tientallen jaren begeleidt. Alles lijkt precies geconstrueerd. Voor mij is dit een van de grootste Pinot Gris ter wereld – en tegelijkertijd een van de voordeligste grote zoete witte wijnen überhaupt. Een wijn die op indrukwekkende wijze bewijst welk potentieel er schuilt in dit vaak onderschatte ras. Wanneer een wijnbouwersfamilie het ras ondergeschikt maakt aan de cultuur van het domein.
En dan is er nog de Cuvée Frédéric Emile. In de Elzas volstaat het meestal om de naam uit te spreken. Veel meer uitleg is nauwelijks nodig. Al tientallen jaren geldt deze wijn als het icoon van het huis. Afkomstig van de historische wijngaarden Geisberg en Osterberg in Ribeauvillé ontstaat hier een Riesling met indrukwekkende diepte en bewaarpotentieel. Terwijl veel top-Rieslings vandaag op een onmiddellijke uitwerking mikken, ontwikkelt Frédéric Emile zijn grootheid langzaam. Met geduld. Met rijping. Met die innerlijke spanning die grote Rieslings tientallen jaren kan dragen.
Men kan erover twisten welke Riesling van Frankrijk de grootste is. Voor mij eindigt die discussie meestal bij Frédéric Emile.