(Gerhard Ziegler / foto: historisch archief)
Een avond op het terras in Larnaca. Leo schenkt iets roods in, de wijn bruist licht, ruikt zuiver, fris en behoorlijk verleidelijk; ik gok op Italië en zit daarmee in elk geval niet helemaal verkeerd, maar met al het overige wel. Na enkele mislukte pogingen grijnst Leo en onthult hij het: Lambrusco. Dat verbaast me meer dan zou moeten, want tot dan toe verbond ik die naam vooral met zoete avonden uit mijn jeugd, lippenstift, eerste verliefdheden en de licht slingerende weg naar huis met de laatste tram. Zulke herinneringen zitten diep, ook bij wijn, en soms verhinderen ze jarenlang dat we nog eens wat nauwkeuriger kijken. Bij Lambrusco was dat zo. Bij Retsina nog veel sterker.
Begin jaren negentig, vermoedelijk in 1991, vloog ik na school met vrienden naar Griekenland, een van mijn eerste vluchten überhaupt, daarna naar Athene en verder met een draagvleugelboot waarvan de laklaag zelfs toen al een aanzienlijk deel van zijn gevoelde stabiliteit voor haar rekening nam, naar Poros. We waren rond de twintig, sommigen jonger, hadden weinig geld, woonden eenvoudig, leerden gemakkelijk Amerikaanse meisjes kennen en vonden een taverne die we ons elke avond konden veroorloven. Ze heette Papas Stamatis, en de eigenaar droeg eten aan, praatte, lachte, mopperde, schonk bij en leek voortdurend goedgehumeurd. Het probleem zat in de karaf. Zijn huiswijn was Retsina, qua prijs precies daar waar wij hem nodig hadden, maar qua smaak in een streek die ik tot op de dag van vandaag niet ben vergeten. De hars van de Aleppoden domineerde volledig, daarnaast waren er nagellakremover, lijm, ergens op de achtergrond wat druif en een uitwerking die betrouwbaar tot de volgende ochtend aanhield. Onze gesprekken in het Engels werden er allerminst beter van, evenmin als onze toestand bij het ontbijt. Dat we desondanks meerdere avonden achter elkaar opnieuw bestelden, is alleen te verklaren door jeugd, geldgebrek en de verbazingwekkende lichamelijke weerbaarheid van die jaren. Daarna was Retsina voor mij afgedaan. In Griekse restaurants in Wenen bestelde ik Oostenrijkse of Italiaanse wijn en liet ik het harsachtige verleden rusten.
Meer dan drie decennia later zit ik na zonsondergang op het terras van de “Vintage” in Nicosia, voor ons de gedeelde stad, enkele straten verder begint het door Turkije gecontroleerde noorden, en plotseling staat er weer Retsina in het glas. Deze keer hoeft er niets overwonnen te worden. De wijn ruikt naar mediterrane kruiden, citrusschil en een beetje zout, bezit frisheid, structuur en een verbazingwekkend precieze kruidigheid; de hars blijft op de achtergrond en geeft de wijn iets eigens dat na enkele slokken volkomen vanzelfsprekend wordt. De moderne Retsina is technisch en kwalitatief enorm veranderd. Ambitieuze producenten werken met hoogwaardige druiven, vaak Assyrtiko of Roditis; de hars van de Aleppoden wordt tijdens de gisting slechts in kleine hoeveelheden toegevoegd en vervolgens verwijderd. De vroegere dominantie verdwijnt, wat overblijft zijn kruidigheid, frisheid en die eigenzinnige aromatiek die deze wijnen meteen herkenbaar maakt. Van een drank die voor veel reizigers decennialang bij een goedkope vakantie in Griekenland hoorde, is bij de beste producenten een serieuze wijncategorie geworden.
Wie dit wil uitproberen, vindt inmiddels voldoende gelegenheid. Ritinitis Nobilis van Gaia wordt gemaakt van Roditis en laat zien wat precisie met deze oude traditie kan doen. Tear of the Pine van Kechris is gebaseerd op Assyrtiko en behoort tot de ambitieuste vertegenwoordigers van de categorie, Retsina Amphora Nature van Tetramythos brengt Roditis en rijping in amforen samen, Nimbus Ritinitis van Kamara pakt het kruidiger en eigenzinniger aan. Geen van deze wijnen verlangt nostalgische toegeeflijkheid, geen ervan heeft het excuus van een lange traditie nodig. Vandaag staan ze op eigen kracht in het glas en werken ze uitstekend bij de Griekse keuken, bij vis, groenten, kruiden, gegrild vlees of gewoon laat op de avond op een terras in Nicosia. Voor mij blijft daarbij een kleine troost: niet elke slechte wijn uit onze jeugd hoeft slecht gebleven te zijn. Soms heeft de wijn zich verder ontwikkeld, terwijl wij allang waren opgehouden ernaar te vragen. En soms zijn er dertig jaar, een andere plek en één enkel glas nodig om een oude rekening definitief te vereffenen.
Vintage Wine Bar & Bistro
Ermou 285
1017 Nicosia
Cyprus