(door Manfred Klimek / Foto: Medienagenten / Locatie: Freundschaft Berlin / Animatie: Runwayml)
De Bodensee was lange tijd de stille rand van de Duitse wijnbouw – nauwelijks bekend, zoals veel gebieden in het oosten van het land dat vandaag de dag nog steeds zijn. Geen plek voor grote verhalen dus, maar ook geen terrein voor ijdelheden, eerder een doorgangsgebied tussen Württemberg, Beieren en het zuidwestelijke Alpenvoorland. Juist daarom is wat daar momenteel gebeurt zo opmerkelijk. Twaalf wijnmakers zijn begonnen zich uit deze administratieve gemakszone los te maken. Niet met pathos en marketinggezwets, maar met concreet werk aan hun eigen, verfrissende stijl. En precies in die stijl schuilt de grootste troef van de Bodensee-wijnmakers, want hun wijnen – lichter, met minder druk, duidelijk beter verteerbaar – zijn precies DAT wat jonge wijndrinkers tegenwoordig van wijn willen: betrouwbare lichtheid van leven en drinken, zonder lastiggevallen te worden door mannelijk alcoholpercentagegeknal (hoe meer alcohol, hoe beter) en dichtheidsvet ("verdomd zware wijn"). De Bodensee-wijnmakers maken precies die missing link die andere regio’s missen, omdat die ook een ander terroirklimaat hebben.
De Bodensee is geen uitgesproken terroirgebied. De bodems zijn zwaar, vaak vet, het water dichtbij, de opbrengsten moeten worden afgeremd. Tegelijkertijd werkt de nabijheid van de Alpen als een natuurlijke rem: koele nachten, lange vegetatieperiodes, een aromatisch raamwerk dat niet vanzelf opzwelt. Wie hier op maximale geurigheid inzet, verliest. Wie reduceert, wint. Precies dat is de gemeenschappelijke noemer van deze groep wijnmakers: plompe aroma’s terugnemen, rijpheid beteugelen, percelen uitwerken. Niet alles doen wat mogelijk zou zijn – maar alleen wat draagt.
Opvallend is de vanzelfsprekende omgang met PIWIs, schimmelresistente druivenrassen, die elders nog altijd als een morele plichtpleging worden behandeld en als vreemd worden gezien. Hier zijn ze een werktuig. Johanniter, Solaris, Souvignier Gris – niet als vervanging, maar als een zelfstandige taal. PIWI’s aan de Bodensee zijn geen opoffering, maar een precisering.
De twee sektwijnen zetten al vroeg een duidelijk signaal. Teresa Deufels’ „Sprudeldicke Drin“ 2020 van Johanniter brengt een neus die verbluft: hazelnoot, ringlo, kruisbes, ananas, plus iets morbides dat aan grote oude champagnes doet denken. De smaak blijft slanker dan de neus belooft – een kleine breuk, maar geen fout. De Lindauer Sekt van Haug komt barokker over, gedreven door appel en peer, ruwer, minder opgedoft. Twee stijlen die laten zien: hier wordt niet gekopieerd, maar geëxperimenteerd.
Bij de stille wijnen begint het eigenlijke werk. De Müller-Thurgau Drumlin 2024 van Schmidt am Bodensee is koel, strak, mineraal, bijna koppig. Geen behaagzucht, geen florale omhelzing. Eerder een studie in spanning. Hendriks’ Sauvignon Blanc 2023 ruikt naar kalk, naar nacht, naar de ingang van een Berlijnse club. Wie hier Nieuw-Zeeland zoekt, zit er volledig naast. Wie structuur zoekt, zit bij beide goed.
Lanz Wein laat zien hoe serieus PIWI’s kunnen worden genomen. De Cuvée Bodolz 2023 (Johanniter, Souvignier Gris) is nootachtig, licht naar geel plastic in de zon, daarna kweepeer, abrikoos, perzik – vlezig, maar beheerst. De Cuvée Entenberg 2023 zet hout in zonder ermee te pronken: slank, transparant, veel kruisbes, geen drama. Dit is PIWI op gelijke hoogte met klassieke druivenrassen.
Chardonnay speelt een verrassend sterke rol. Kureks Nonnenholz 2023 is strak, elegant, doet denken aan grote Europese voorbeelden uit de jaren 1990 (Gajas Rossi Bass, Gantenbein), zonder nostalgisch te worden. De twee Chardonnays van Seehaldenhof – Seehalde 2021 en Sonnenbichl 2022 – tonen twee kanten van dezelfde koelte: de ene stenig, tannineprecies, de andere ronder, met popcorn, peer en kweepeer. Geen tropischfruitcircus, geen vetfilm.
De spätburgunders zijn ten slotte misschien wel het meest verbluffende deel van deze beweging. Hendriks Seehalde 2022 is koel, fruitig, fijn melkzuurachtig, met campari-bittere elegantie en een duidelijke Duitse signatuur. Kurek gaat aardser te werk: zure kers, paddenstoel, vochtige bosgrond. Haug blijft bewust knoestig, Gierer aromatisch precies, in de mond slank. Geen van deze interpretaties wil iedereen behagen – en precies daarin schuilt hun kracht.
Wat hier ontstaat, is geen nieuw Duits wondergebied. Het is iets ongemakkelijkers: een regio die accepteert dat ze geen lawaai hoeft te maken om relevant te worden. De Bodensee definieert zichzelf opnieuw – niet via druivenrassen, niet via ranglijsten, maar via reductie, koelte en de moed om aroma’s soms ook niet volledig uit te spelen. Dit is geen revolutie. Maar het is wel een zuivere snede. Zonder enscenering gemaakt voor jonge wijndrinkers die opnieuw aansluiting willen vinden bij wijn als cultureel goed.
(Meer over de regio en de afzonderlijke wijnmakers in het voorjaar in WELT am SONNTAG)