(Manfred Klimek / redactie)
Sinds enkele dagen ontvangt WINEPARTY anoniem via een Hotmail-adres datasets uit de wijnhandel. Het gaat om verkoopcijfers van grote handelaren, die ons door een of een andere klokkenluider worden toegespeeld. We publiceren deze cijfers met alle gepaste voorzichtigheid. We kennen hun herkomst niet met zekerheid en kunnen ze niet onafhankelijk verifiëren. Toch heeft het materiaal een zekere authenticiteit, die de afzender er bewust in verwerkt: kleinigheden die het samenhangend kunnen doen lijken. Daarom verdient het aandacht. Want zelfs als afzonderlijke waarden onnauwkeurig zouden zijn, schetsen ze een beeld dat veel wijnbouwers en handelaren allang uit eigen ervaring kennen.
De meest recente toezending betreft de eerste helft van 2026. Een grote onlinehandelaar zou volgens deze cijfers bij mousserende wijn een daling van twee procent noteren, witte wijn verliest acht procent, rosé groeit met zeven procent – zij het vanaf een nog altijd laag niveau. Echt alarmerend wordt het bij rode wijn. Min 46 procent. Nog dramatischer ziet het eruit bij zoete wijn, port en verwante categorieën. Min 78 procent. Tegelijkertijd groeien alcoholvrije producten met 180 procent – zij het vanaf een tot nu toe zeer kleine basis.
Als deze cijfers ook maar enigszins kloppen, rijst er een vraag waarover verrassend weinig wordt gesproken.
Moeten we de rode wijn redden?
Jarenlang werd vooral gesproken over de opmars van alcoholvrije wijnen. Daarvoor al kwam rosé in het middelpunt te staan, samen met lichtere witte wijnen en nieuwe mousserende wijnen. Rode wijn gold daarentegen als zo vanzelfsprekend dat bijna niemand op het idee kwam dat zijn positie ooit serieus bedreigd zou kunnen worden.
Was juist dat een vergissing?
Rode wijn verlangt tegenwoordig veel van wat de tijdgeest steeds minder vaak meebrengt. Geduld. Aandacht. Vaak een gezamenlijke maaltijd. En koelere seizoenen. Wie na een lange werkdag in deze nieuwe werkomgeving thuis aan tafel zit of met vrienden afspreekt voor een drankje, grijpt inmiddels vaak naar andere wijnen. Dit is geen mode meer. Het is een verandering van leefgewoonten.
Daar komt de klimaatverandering nog bij. Hete zomers laten veel consumenten automatisch op zoek gaan naar koele wijnen. Zelfs overtuigde rodewijndrinkers ontdekken plotseling riesling, sauvignon blanc of champagne opnieuw. Tegelijkertijd groeit er een generatie op voor wie grote bordeaux, barolo of rioja niet meer zo vanzelfsprekend tot de eigen wijnkosmos behoren als bij de generatie van de boomers en generatie X. Bourgogne heeft nog altijd een zekere adellijke status, het bijzondere. Maar ook die lijkt bedreigd.
Nog beklemmender is echter de blik op een andere categorie.
Zoete wijn.
Sauternes, tokaj, trockenbeerenauslesen, beerenauslesen en grote ijswijnen behoorden tientallen jaren lang tot de kostbaarste wijnen van Europa. Tegenwoordig verdwijnen ze stilletjes van veel wijnkaarten. Niet omdat hun kwaliteit is afgenomen, maar omdat ze nog nauwelijks worden besteld. Wie jonge sommeliers ernaar vraagt, maakt vaak verrassende dingen mee. Sommigen hebben nauwelijks nog echt grote zoete wijnen in hun glas gehad.
Dat zou een cultureel verlies zijn.
Want zoete wijn is geen randverschijnsel in de Europese wijngeschiedenis. Hij behoort tot haar oudste en belangrijkste hoofdstukken. Hem eenvoudig uit de kelders te laten verdwijnen zou ongeveer hetzelfde zijn als wanneer men in de klassieke muziek op een dag Mozart zou schrappen omdat streamingdiensten momenteel andere voorkeuren laten zien. De vraag is daarom misschien helemaal niet of rode wijn of zoete wijn verdwijnen, maar hoe we ze weer in het dagelijks leven kunnen opnemen.
Heeft rode wijn nieuwe serveertemperaturen nodig? Andere horecaconcepten? Meer moed voor lichtere, eerder drinkbare stijlen? En zou het niet tijd zijn om zoete wijn eindelijk weer te laten zien waar hij thuishoort – niet alleen bij het dessert, maar ook bij kaas, ganzenlever, kruidige Aziatische gerechten of gewoon als solist? En waarom zijn er in de barwereld geen zoete wijnen om te mixen?
WINEPARTY zal anoniem toegespeelde gegevens blijven publiceren – altijd met de opmerking dat we hun herkomst niet definitief kunnen controleren. Tegelijkertijd nodigen we wijnbouwers, handelaren en sommeliers uit om hun ervaringen met ons te delen. En ook wijzelf gaan nu aan de slag met het verifiëren.
Want één ding lijkt nu al vast te staan: als deze ontwikkeling wordt bevestigd, discussiëren we niet langer over kortetermijntrends in de markt. Dan hebben we het over een ingrijpende verandering van de Europese wijncultuur.