We komen midden in de oogst aan bij Opus One. Michael Silacci heeft eigenlijk andere dingen te doen, maar maakt toch tijd voor ons. Hij leidt ons door de wijngaarden en de kelder, laat ons most en gistende partijen proeven en schuift uiteindelijk bij ons aan voor de proeverij. In juli 2027 gaat Silacci met pensioen; 2026 is zijn laatste oogst. Sinds 2001 is hij verantwoordelijk voor Opus One. Vijfentwintig jaar lang een van de beroemdste wijnen van Californië en de wereld maken, is een grote carrière. De wijn daarna beter achterlaten, is de grotere prestatie.
Opus One is een verbazingwekkende plek. Het gebouw in Oakville, met kalksteen, arcades en een strenge geometrie, draagt Franse genen; daarboven ligt die enorme Californische hemel. Ook de gastvrijheid werkt volgens beide systemen. Franse vorm ontmoet Amerikaanse gulheid. Op onze speciaal gedrukte menukaart staat ‘Mr. and Mrs. Gerhard Retter’. Kleine correctie: Cornelia en ik zijn niet getrouwd. We waren tijdens deze reis ook niet spontaan in Las Vegas. Nog niet.
We drinken uit Zalto Bordeaux, mijn favoriete glas. Op de gevulde glazen liggen glazen afdekkappen. Ze worden na elkaar verwijderd, zodat de ontwikkeling van de wijnen nauwkeuriger kan worden gevolgd. Executive Chef Sean Koenig serveert daarbij een hartige Mont Blanc met eendenlever en perzik, Gruyère-gougères met maïs en truffel, en gazpacho van oude tomatenrassen, Meyer-citroen en sparrenscheuten. Kleine gerechten, precies op de wijn afgestemd. Bij Opus One wordt weinig aan het toeval overgelaten.
Dat was al in 1978 het idee. Baron Philippe de Rothschild van Château Mouton Rothschild en Robert Mondavi besloten destijds samen een grote wijn in Napa te maken. De eerste jaargang kwam in 1979. Opus One moest geen nagebouwde Bordeaux worden. Daarvoor was Robert Mondavi vermoedelijk sowieso de verkeerde man. En Philippe de Rothschild was nauwelijks naar Californië gekomen om daar Mouton onder de palmen te produceren. Het boeiende lag in de botsing van twee wijnculturen: hier het Franse denken in herkomst, assemblage en generaties, daar het Californische plezier in experiment en techniek.
Die spanning is gebleven. Opus One smaakt niet naar Bordeaux en in zijn beste jaargangen ook niet naar die overrijpe Napa-cabernet waarbij na één glas het servet aan tafel kleeft. Silacci wil dat de herkomst in de wijn steeds nauwkeuriger kan worden afgebakend: Nieuwe Wereld, Napa Valley, Oakville, Opus One.
Een wezenlijk deel van de wijngaarden ligt in To Kalon. Ongeveer 100 van de in totaal 170 hectare wijngaarden van Opus One bevinden zich daar. Ik beschouw To Kalon als een cru, ook al bestaat daarvoor in Napa geen Europese classificatie. De alluviale waaier van de Mayacamas heeft een ingewikkeld mozaïek van kiezel, zand en leem achtergelaten; daarnaast zijn er vulkanisch beïnvloede percelen. Voor Silacci zijn deze verschillen werkmateriaal. Percelen worden afzonderlijk beschouwd, klonen aangepast en oogstmomenten per perceel bepaald.
Tegenwoordig houdt vooral het klimaat hem bezig. Aan zon was in Napa nooit gebrek; inmiddels kan het daar beslist te veel van zijn: hitte, droogte en zonnebrand worden afgewisseld met zware regenval en de beruchte Atmospheric Rivers. Opus One experimenteert daarom onder meer met de onderstam Gravesac, waarvan de wortels beter zouden moeten kunnen omgaan met zowel droge als zeer natte periodes. Rijen wijnstokken worden opnieuw georiënteerd. Ochtendzon kan gunstiger zijn dan de agressieve hitte in de namiddag. Drones brengen de percelen in kaart. Een blok voor het wijnhuis werd in een golvende vorm aangelegd en heet intern ‘Swoosh’, omdat licht en schaduw zich daar gunstiger verdelen. Op Atlas Peak worden de wijnstokken zo geleid dat de scheuten een soort paraplu boven de druiven vormen.
Al die technische inspanningen dienen een uitgesproken ouderwets doel: de wijn moet lekker smaken.
In 2022 werd dat moeilijk. Begin september trok een extreme hittegolf over Napa. Silacci moest beslissen of hij zou wachten of oogsten. En nu betreedt Rihanna de geschiedenis.
Haar nummer ‘Umbrella’ speelde toen blijkbaar in zijn hoofd. Daarin rapt Jay-Z: ‘We fly higher than the weather.’ Silacci besloot precies dat te doen en het weer voor te zijn. Hij begon vroeg met de oogst. Tegelijkertijd zag hij ervan af de opbrengst verder te verlagen door een late groene oogst. Zijn overweging: bij extreme hitte kon de wijnstok zijn energie beter over meer druiven verdelen. Minder vruchten hadden de overgebleven bessen mogelijk nog sneller richting overrijpheid geduwd.
Niet iedereen in het huis was enthousiast. Silacci deed het toch.
De 2022 laat zien dat de beslissing juist was. Cassis, donker fruit, gedroogde rozenblaadjes, grafiet, olijf en cederhout. Het nieuwe Franse hout blijft ondanks achttien maanden rijping verbazingwekkend zacht geïntegreerd. Fijne tannines, voldoende zuur, sappig fruit. Vooral ontbreekt die gekookte zoetheid die je na zo’n weerjaar zou kunnen verwachten. De wijn bestaat uit 80 procent cabernet sauvignon, aangevuld met petit verdot, cabernet franc, merlot en 0,5 procent malbec. De oogst begon al op 24 augustus.
2019 bevalt me nog beter. Misschien heb ik Opus One überhaupt nooit beter gedronken. Donker fruit, enorme spanning, zeer fijne tannines, perfect geïntegreerd hout. De wijn is compact en krachtig, maar blijft beweeglijk. De 2012 is al verder ontwikkeld. Cassis, bosgrond en grafiet, zijdezachte tannines, nog altijd levendige zuren. Hij heeft een prachtige drinkrijpheid bereikt en zou toch nog probleemloos twintig jaar verder kunnen evolueren.
Daarvoor staat Ouverture 2022 in het glas. Vroeger werd Ouverture over meerdere jaargangen heen gebotteld; inmiddels draagt ook deze wijn een jaargang. 94 procent cabernet sauvignon, achttien maanden nieuw Frans hout, 210 dollar af wijnhuis. ‘Instapwijn’ zou gezien deze prijs een uiting van Californische humor zijn. De huidige Opus One kost echter 490 dollar. En plotseling is Ouverture bijna een koopje.
Silacci heeft Opus One gedurende zijn 25 jaar voortdurend veranderd. Spontane vergisting met gisten uit de eigen wijngaardpercelen, klonenmengsels, nieuwe perceelindelingen, andere onderstammen en oriëntaties van de rijen wijnstokken kwamen erbij. Hij vertelt erover zonder de pose van de grote vernieuwer. Eén zin blijft hangen: je komt nooit op het punt waarop je kunt zeggen dat je nu ‘het’ antwoord hebt.
Dat is waarschijnlijk de verstandigste zin die een wijnmaker van een beroemd wijnhuis kan uitspreken.
Wie Silacci opvolgt, staat nog niet vast. Meghan Zobeck, sinds 2025 Director of Winemaking en de eerste vrouw in deze positie bij Opus One, behoort tot de mogelijke kandidaten. Er wordt internationaal gezocht. Silacci zelf lijkt niet van plan daarna uitsluitend golf te spelen. Tegenover Amerikaanse media heeft hij gesproken over kleine eigen wijnavonturen – misschien sauvignon blanc, misschien cabernet uit Rutherford of Oakville. Zelfs een studie Method Acting in New York kan hij zich voorstellen. Robert De Niro is waiting.
Na 25 jaar Opus One mag het best iets anders zijn.
De vraag blijft hoeveel verandering een icoon kan verdragen. Silacci heeft die tamelijk overtuigend beantwoord: onder zijn verantwoordelijkheid werd gewerkt aan gisten, klonen, onderstammen, aanplantingen, loofwanden en oogstmomenten. Inmiddels vliegen er bewakingsdrones boven To Kalon. En in een moeilijk jaar kan zelfs Rihanna helpen bij de beslissing over de oogst.
Slechts één ding mag daarbij niet verloren gaan. De wijn moet nog steeds naar Opus One smaken.